I OZ 778/13

Dnia 13 września 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 13 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. akt II SAB/Lu 332/13, o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi T. W. na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w przedmiocie nierozpoznania wniosku z dnia 10 lipca 2012 r. dotyczącego wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. akt II SAB/Lu 332/13, odrzucił skargę T. W. na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w przedmiocie nierozpoznania wniosku z dnia 10 lipca 2012 r. dotyczącego wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. akt II SAB/Lu 332/13, WSA w Lublinie odmówił przyznania T. W. prawa pomocy. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd podniósł, że zgodnie z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Zatem, nawet jeśli zachodzą przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony, określone w art. 246 p.p.s.a., oczywista bezzasadność skargi wyłącza możliwość przyznania stronie prawa pomocy. Oczywista bezzasadność skargi zachodzi wówczas, gdy przepisy prawa niepodlegające różnej wykładni w sposób jasny i jednoznaczny wykluczają możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. W ocenie Sądu pierwszej instancji taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie, ponieważ skarga T. W. podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., gdyż skarżąca przed wniesieniem skargi do Sądu nie wyczerpała trybu przewidzianego w art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skarga do sądu administracyjnego jest dopuszczalna po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jakie służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem administracji. Jednym ze środków zaskarżenia jest wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, które przysługuje stronie na niezałatwienie sprawy (w terminie określonym w art. 35 K.p.a., w przepisach szczególnych bądź w terminie ustalonym w myśl art. 36) lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, jeżeli nie ma organu wyższego stopnia, do którego strona mogłaby wnieść zażalenie (art. 37 § 1 K.p.a.). Tymczasem skarżąca złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w tym samym piśmie, w którym zawarła skargę do sądu. Jednoczesne wniesienie środka, o którym mowa w art. 37 § 1 K.p.a. i skargi do sądu administracyjnego czyni taką skargę przedwczesną, z uwagi na to, że została wniesiona przed wyczerpaniem trybu przewidzianego w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. - skarga jako niedopuszczalna nie może być zatem rozpoznana merytorycznie, lecz podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skoro skarga jest oczywiście bezzasadna, to nawet pomoc profesjonalnego pełnomocnika nie miałaby wpływu na jej rozstrzygnięcie. W związku z tym Sąd odstąpił od przesłania skarżącej urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk "PPF"), ze względu na bezcelowość tej czynności. T. W. wniosła zażalenie na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a.") prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Zastosowanie przepisu art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 p.p.s.a. W ocenie Sądu I instancji, bezzasadność skargi złożonej przez T. W. na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie wyraża się w tym, iż skarżąca przed wniesieniem skargi do Sądu nie wyczerpała trybu przewidzianego w art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. tj. nie złożyła wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Jednocześnie okoliczności te stanowiły przesłankę uznania skargi za niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i jej odrzucenia postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. akt II SAB/Lu 332/13. Zaznaczyć zatem należy, że oddalenie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy nastąpiło z tej samej przyczyny co odrzucenie skargi. W orzecznictwie i piśmiennictwie wskazuje się, że niedopuszczalne jest odrzucenie skargi przed rozpoznaniem wniosku strony o przyznanie prawa pomocy, chociażby wniosek ten podlegał oddaleniu na podstawie art. 247 p.p.s.a. z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. Również po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi ze względu na jej niedopuszczalność (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.) WSA nie może na podstawie art. 247 p.p.s.a. odmówić stronie przyznania jej prawa pomocy z powołaniem się na oczywistą bezzasadność skargi będącą skutkiem jej niedopuszczalności (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2013, s. 906). Na bezzasadność skargi Sąd administracyjny może powoływać się, rozstrzygając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Trudno bowiem przyjąć za właściwą proceduralnie sytuację, aby w ramach kontroli instancyjnej postanowienia w przedmiocie prawa pomocy Naczelny Sąd Administracyjny badał kwestię niedopuszczalności skargi, gdy jednocześnie z tej samej przyczyny nastąpiło odrzucenie skargi. Ponadto wskazać należy, że takie działanie Sądu pierwszej instancji mogłoby prowadzić do pozbawienia strony możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę, stosownie do treści art. 173 p.p.s.a. i naruszało wyłączną kompetencję Naczelnego Sądu Administracyjnego do oceny jej zasadności. W tej sytuacji należy uznać, iż Sąd I instancji winien ocenić wniosek strony w świetle przesłanek, o jakich mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.