II SA/Kr 570/13
WyrokWSA w Krakowie2013-06-26
Skład orzekający: Joanna Tuszyńska, Mariusz Kotulski, Agnieszka Nawara-Dubiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna ma prawo brać udział w postępowaniu dotyczącym nałożenia obowiązku likwidacji urządzenia wodnego, prowadzonym na podstawie art. 64a ust. 5 Prawa wodnego, w sytuacji gdy art. 127 ust. 8 Prawa wodnego wyłącza stosowanie art. 31 K.p.a. w postępowaniach o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, a art. 64a ust. 4 Prawa wodnego odsyła do art. 127 ust. 6-8 Prawa wodnego w postępowaniach o wydanie decyzji o legalizacji urządzenia wodnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie w sprawie nałożenia obowiązku likwidacji urządzenia wodnego na podstawie art. 64a ust. 5 Prawa wodnego jest odrębnym postępowaniem od postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego (art. 127 ust. 8 Prawa wodnego) oraz postępowania w sprawie wydania decyzji o legalizacji urządzenia wodnego (art. 64a ust. 4 Prawa wodnego). W związku z tym, przepisy wyłączające stosowanie art. 31 K.p.a. nie mają zastosowania, a organizacja społeczna może być dopuszczona do udziału w postępowaniu, jeśli spełnione są przesłanki z art. 31 § 1 K.p.a.Stan faktyczny
Stowarzyszenie zwróciło się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu dotyczącym nałożenia na Spółkę obowiązku likwidacji urządzeń wodnych. Starosta odmówił, powołując się na art. 127 ust. 8 Prawa wodnego, który wyłącza stosowanie art. 31 K.p.a. w postępowaniach o pozwolenia wodnoprawne, oraz art. 64a ust. 4 Prawa wodnego, który odsyła do art. 127 ust. 6-8 w postępowaniach o legalizację. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej utrzymał w mocy postanowienie Starosty, uznając postępowanie likwidacyjne za powiązane z postępowaniem legalizacyjnym. Stowarzyszenie zaskarżyło postanowienia do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów i naruszenie prawa do udziału w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej oraz poprzedzające je postanowienie Starosty W. i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : WSA Mariusz Kotulski WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia " [...]" w B. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 5 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia " [...] " w B. kwotę 300 zł ( słownie: trzysta złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., znak [...] Starosta W. na podstawie art. 127 ust. 8 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. póz. 145) w związku z art. 123 k.p.a. stwierdził, że Stowarzyszeniu [...] nie przysługuje udział w postępowaniach dotyczących nałożenia na Spółkę "[...]" Sp. z o. o. Sp. k. z siedzibą w R. obowiązku likwidacji urządzeń wodnych tj.:
— ujęcia wody na potoku bezimiennego lewego dopływu potoku [...], zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości R. do celów zaśnieżania tras narciarskich wchodzących w skład ośrodka narciarskiego "[...] ",
— ujęcia wody na potoku [...] zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości R. do celów naśnieżania tras narciarskich wchodzących w skład ośrodka narciarskiego "[...] " oraz
— zbiornika wodnego zlokalizowanego w miejscowości R. do celów naśnieżania tras narciarskich wchodzących w skład ośrodka narciarskiego "[...]".
W uzasadnieniu postanowienia Starosta wskazał, że wnioskiem z dnia 9 stycznia 2013 r. Stowarzyszenie [...] zwróciło się do niego o dopuszczenie do udziału na prawach strony w postępowaniach dotyczących nałożenia na Spółkę "[...]" obowiązku likwidacji wymienionych w sentencji decyzji urządzeń wodnych.
Zgodnie z art. 127 ust. 8 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie stosuje się przepisów art. 31 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Ponadto przepisy ustawy dotyczące wykonania urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do odbudowy, rozbudowy, przebudowy, rozbiórki lub likwidacji tych urządzeń, z wyłączeniem robót związanych z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji, zgodnie z art. 8 ust.2 cyt. ustawy.
W związku z powyższym organizacji społecznej nie przysługuje prawo udziału w przedmiotowych postępowaniach.
Zażalenie na to postanowienie wniosło Stowarzyszenie [...] Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o dopuszczeniu Stowarzyszenia [...] do udziału w przedmiotowym postępowaniu.
Zdaniem stowarzyszenia zaskarżone postanowienie narusza art. 31 § 1-2 k.p.a. Wbrew błędnemu pouczeniu zawartemu na zaskarżonym postanowieniu, stowarzyszeniu przysługuje zażalenie na postanowienie Starosty z dn. 10.01.2013 r., a to na mocy art. 31 §2wzw. żart. 141 k.p.a.
Podniesiono, że przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wykładnia przepisów k.p.a. i Prawa wodnego jest nieuprawniona. Art. 31 § 1 k.p.a. statuuje ogólną zasadę, że organizacje społeczne mogą pod pewnymi warunkami uczestniczyć w postępowaniach dotyczących innych osób na prawach strony. Z kolei art. 127 ust. 8 Prawa wodnego stanowi lex specialis wobec art. 31 k.p.a. i w myśl ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, jak każdy przepis szczególny, musi być interpretowany ściśle. Rozszerzająca wykładnia takiego przepisu jest zakazana, tym bardziej w drodze analogii.
Przepis art. 127 ust. 8 Prawa wodnego dotyczy wyłącznie pozwoleń wodnoprawnych, a nie innych decyzji wydawanych na mocy tej ustawy. Postępowanie z art. 64a ust. 5 Prawa wodnego dotyczy obowiązku likwidacji urządzenia wodnego jest postępowaniem samoistnym i zupełnie niepowiązanym z postępowaniami dot. pozwoleń wodnoprawnych. O ile ratio legis zakazu udziału organizacji społecznych w postępowaniach dotyczących pozwoleń wodnoprawnych, postępowań legalizacyjnych, czy nawet pozwoleń na budowę, jest niedopuszczenie do przedłużania postępowania przez organizacje społeczne, a tym samym opóźnienia realizacji inwestycji, o tyle cel ten zupełnie odpada przy postępowaniach dotyczących obowiązku likwidacji niezgodnie z prawem wykonanych budowli. Udział organizacji społecznych w takich postępowaniach może przyczynić się do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, naruszonego samowolą budowlaną.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 123 i art. k.p.a. w związku z art. 64a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Starosty.
W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji opisał przebieg postępowania dotyczącego przedmiotowych urządzeń wodnych wskazując, że zostało ono wszczęte z urzędu na skutek informacji przesłanych przez Stowarzyszenie [...] w Bj. Starosta poinformował stowarzyszenie, pismem z dnia 17 grudnia 2012 r., o podjętych działaniach. Pismem z dnia 9 stycznia 2013 r. (przesłanym do Starostwa w tym samym dniu faksem), działając w oparciu o art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., Stowarzyszenie zgłosiło swój udział na prawach strony w postępowaniu w sprawie nałożenia na spółkę "[...]" obowiązku likwidacji powyższych urządzeń wodnych, przedkładając swój statut i uzasadniając interes społeczny przemawiający za udziałem organizacji w tym postępowaniu. W tej sytuacji Starosta w dniu 10 stycznia 2013 r. wydał postanowienie cytowane na wstępie, a następnie postanowieniem z dnia 14 stycznia 2013 r. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską, polegającą na mylnym oznaczeniu cyfrą 8 zamiast 9 cytowanego w uzasadnieniu przepisu art. 9 ust. 2 Prawa wodnego.
Organ odwoławczy wskazał, że Starosta prowadzi przedmiotowe postępowanie z urzędu, w oparciu o przepis art. 64a ust. 5 Prawa wodnego. Przepis ten, obowiązujący od 18 marca 2011 r., został umieszczony przez ustawodawcę w art. 64a Prawa wodnego (Dział IV Budownictwo wodne, Rozdział l Przepisy ogólne), który dotyczy postępowania w sprawie o wydanie decyzji o legalizacji urządzenia wodnego. Zdaniem organu II instancji ust. 5 art. 64a Prawa wodnego należy czytać w kontekście całego tego przepisu. Z jego treści wynika, że właściciel urządzenia wodnego, wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację (ust. 1), a właściwy organ może wydać decyzję o legalizacji takiego urządzenia (ust. 2), natomiast w sytuacji gdy właściciel nie wystąpił z wnioskiem lub nie uzyskał decyzji o legalizacji (która jest uznaniowa) organ obligatoryjnie nakłada na właściciela obowiązek likwidacji tego urządzenia (ust. 5). Należy tutaj zauważyć, że sytuacja określona w ust. 5 jest powiązana z niewystąpieniem właściciela urządzenia o jego legalizację lub z wystąpieniem właściciela z takim wnioskiem, lecz nie uzyskaniem decyzji o legalizacji, zatem postępowanie organu prowadzone w oparciu o przepis art. 64a ust. 5 Prawa wodnego jest konsekwencją niewydania decyzji o legalizacji urządzenia i jako takie zaliczone jest do postępowania "w sprawie o wydanie decyzji o legalizacji urządzenia wodnego". W ust. 4 omawianego przepisu ustawodawca wskazał, że w postępowaniu w sprawie o wydanie decyzji o legalizacji urządzenia wodnego stosuje się przepisy art. 127 ust. 6-8, w szczególności ust. 8, który brzmi: w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie stosuje się przepisów art. 31 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Powyższe postanowienie zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Stowarzyszenie [...] , zarzucając mu naruszenie przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 127 ust. 8 ustawy Prawo wodne (dalej powoływanej jako PW) w zw. z art. 31 § 1-2 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie w niniejszej sprawie art. 127 ust. 8 PW, a w konsekwencji odmowę dopuszczenia Skarżącego do postępowania na prawach strony, podczas gdy przepis ten nie stosuje się w postępowaniach prowadzonych w trybie art. 64a ust. 5 PW, gdzie organ winien stosować art. 31 § 1-2 k.p.a. (czego zaniechał) i w niniejszej sprawie dopuścić Skarżącego do postępowania na prawach strony;
2) art. 64a ust. 5 PW poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że postępowanie w sprawie obowiązku likwidacji urządzenia wodnego prowadzone w tym trybie naliczone jest do postępowania w sprawie o wydanie decyzji o legalizacji urządzenia wodnego", podczas gdy taka wykładnia jest nieprawidłowa, a postępowanie z art. 64a ust. 5 PW jest postępowaniem odrębnym i przeciwnym do postępowania z art. 64a ust. 1-4 PW, a w konsekwencji nie ma w niniejszej sprawie zastosowania art. 64a ust. 4 PW, na który powołał się organ odwoławczy.
W oparciu o te zarzuty strona skarżąca wniosła na podst. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a, o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; na podst. art. 135 p.p.s.a. o uchylenie również postanowienia Starosty W. z [...] stycznia 2013 r.. znak: [...] na podst. art. 203 pkt 1 p.p.s.a. o zwrot kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że art. 31 § 1 k.p.a. statuuje ogólną zasadę, że organizacje społeczne mogą pod pewnymi warunkami uczestniczyć w postępowaniach dotyczących innych osób na prawach strony. Z kolei art. 127 ust. 8 PW stanowi lex specialis wobec art. 31 KPA, i w myśl ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, jak każdy przepis szczególny, musi być interpretowany ściśle. Rozszerzająca wykładnia takiego przepisu jest zakazana, tym bardziej w drodze analogii. Przepis art. 127 ust. 8 PW dotyczy wyłącznie pozwoleń wodnoprawnych, a nie innych decyzji wydawanych na mocy tej ustawy. Postępowanie z art. 64a ust. 5 PW dot. obowiązku likwidacji urządzenia wodnego jest postępowanie samoistnym i zupełnie niepowiązanym z postępowaniami dot. pozwoleń wodnoprawnych.
Wykładnia art. 64a ust. 5 PW dokonana przez organ odwoławczy wydaje się być wykładnią contra legem. Zdaniem organu postępowanie w sprawie obowiązku likwidacji urządzenia wodnego naliczone jest do postępowania w sprawie o wydanie decyzji o legalizacji urządzenia wodnego", tylko z tego powodu, że w art. 64a PW unormowane jest też postępowanie legalizacyjne. Organ nie zauważa, że art. 64a ust. 5 PW wprost stanowi, że decyzję nakładającą obowiązek likwidacji urządzenia wodnego wydaje się, gdy właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem o legalizację, "lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego". Skoro podstawą wydania decyzji z art. 64a ust. 5 PW jest nieuzyskanie decyzji o legalizacji, to nie można twierdzić, że decyzja z art. 64a ust. 5 PW jest uzyskiwana w ramach postępowania w sprawie o wydanie decyzji o legalizacji. Jest to oczywista sprzeczność. Oba te typy decyzji są różne, wydawane w odrębnych postępowaniach, ich cel jest dokładnie przeciwny (legalizacja vs. likwidacja), a przesłanki wydania inne. Stąd nie sposób przyjąć, że art. 64a ust. 4 PW, który odsyła do art. 127 ust. 8 PW (a ten z kolei wyłącza zastosowanie art. 31 k.p.a.), będzie miał zastosowanie także do postępowania w sprawie obowiązku likwidacji urządzenia wodnego.
Brak analogicznego przepisu (art. 64a ust. 4 PW) co do postępowania z art. 64a ust. 5 PW w sprawie obowiązku likwidacji urządzenia wodnego, choć przepisy te (art. 64a ust. 4 i 5) sąsiadują ze sobą, świadczy, że świadomą wolą ustawodawcy było umożliwienie organizacjom społecznym udziału w tego typu postępowaniach na mocy art. 31 k.p.a. O ile bowiem ratio legis zakazu udziału organizacji społecznych w postępowaniach dot. pozwoleń wodnoprawnych, postępowań legalizacyjnych, czy nawet pozwoleń na budowę, jest niedopuszczenie do przedłużania postępowania przez organizacje społeczne, a tym samym opóźnienia realizacji inwestycji, o tyle cel ten zupełnie odpada przy postępowaniach dot. obowiązku likwidacji niezgodnie z prawem wykonanych budowli. Udział organizacji społecznych w takich postępowaniach może przyczynić się do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, naruszonego samowolą budowlaną, zwłaszcza gdy rażąco naruszono przepisy ochrony środowiska.
Organ odwoławczy utrzymując w mocy postanowienie Starosty W. i nie prostując wykładni przepisów przez ten organ dokonanej de facto przychyla się do niej. Organ l instancji powołuje na poparcie swojej wykładni o niedopuszczalności udziału organizacji społecznej w niniejszej sprawie art. 9 ust. 2 pkt 2 PW (omyłkowo podając art. 8 ust. 2 PW, co następnie zostaje sprostowane postanowieniem), który stanowi, że przepisy PW dotyczące wykonywania urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio m.in. do likwidacji tych urządzeń. Z czego prawdopodobnie (milcząco) wywodzi, że przepis art. 127 ust. 8 PW należy zastosować do postępowania z art. 64a ust. 5 PW. Taka interpretacja jest nieuprawniona z wielu względów. Przepisy PW dot. wykonywania urządzeń wodnych są przy likwidacji urządzeń wodnych stosowane odpowiednio, a nie wprost, co oznacza, że przy ustalaniu kręgu przepisów które powinno się zastosować, należy być bardzo ostrożnym. Niewątpliwie nie będą to wszystkie przepisy dot. wykonywania urządzeń wodnych, ale tylko te, które w ogóle mogą być stosowane przy likwidacji urządzeń na podst. art. 64a ust. 5, z uwagi na specyfikę tej decyzji. Podstawowymi przepisami stosowanymi przy odbudowie, rozbudowie, przebudowie, rozbiórce i likwidacji urządzeń wodnych są przepisy dot. pozwoleń wodnoprawnych. Oznacza to, że na w/w działania wykonywane z inicjatywy inwestora wymagane jest pozwolenie wodnoprawne tak jak na wykonanie urządzeń wodnych. Tymczasem w postępowaniu z art. 64a ust. 5 PW w ogóle nie stosujemy przepisów dot. pozwoleń wodnoprawnych, ani tym bardziej bezspornie nie wydaje się w tym trybie pozwolenia wodnoprawnego na likwidację urządzenia. Skoro w postępowaniu z art. 64a ust. 5 PW nie wydajemy pozwolenia wodnoprawnego, to jednocześnie konsekwentnie nie ma możliwości stosować procedury dot. pozwoleń wodnoprawnych, ani tym bardziej wybiórczych i szczątkowych regulacji dot. kręgu stron postępowania. Decyzja z art. 64a ust. 5 PW nie jest decyzją "na wniosek" jak każde pozwolenie wodnoprawne, ale decyzją wydawaną z urzędu, nakładającą na stronę obowiązki, a nie uprawnienia. Tym samym nie ma żadnej analogii między postępowaniem dot. pozwolenia wodnoprawnego, a post. z art. 64a ust. 5 PW.
Należy wreszcie zauważyć, że tak daleko idące, w dodatku "odpowiednie" a nie "wprost", stosowanie przepisu art. 127 ust. 8 PW, stanowiącego przepis szczególny w stosunku do art. 31 k.p.a., naruszałoby obowiązek ścisłego rozumienia tego przepisu. Skoro przepis musi być stosowany ściśle, a brak jest dokładnego wskazania, że właśnie on ma być stosowany przy postępowaniach z art. 64a ust. 5 PW (w przeciwieństwie choćby do post. z art. 64a ust. 1-4 PW), to jego zastosowania w niniejszej sprawie nie można domniemywać.
W konsekwencji brak jest przepisu prawa wyłączającego stosowanie art. 31 KPA w niniejszej sprawie. Gdyby organy prawidłowo zastosowały ten przepis, byłyby zmuszone dopuścić Skarżącego do postępowania głównego, a w konsekwencji dokonane przez nie naruszenie prawa ma istoty wpływ na wynik sprawy.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. póz. 270 ze zm.) - dalej określanej jako "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu l instancji naruszają przepisy postępowania w sposób, który powoduje konieczność ich uchylenia.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena, czy możliwe jest dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu dotyczącym nałożenia obowiązku likwidacji urządzenia wodnego, toczącym się na podstawie art. 64a ust. 5 Prawa wodnego
Przepisem ogólnym regulującym udział organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym jest art. 31 k.p.a. Zgodnie z § 1 omawianego przepisu organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:
1) wszczęcia postępowania,
2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu,
jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym
interes społeczny.
Jednocześnie art. 127 § 8 Prawa wodnego stanowi, że w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie stosuje się przepisów art. 31 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 64a ust.4 Prawa wodnego "w postępowaniu w sprawie o wydanie decyzji o legalizacji urządzenia wodnego stosuje się przepisy art. 127 ust. 6-8".
Organ II instancji słusznie zwrócił uwagę na systematykę art. 64a prawa wodnego, jednakże dokonał błędnej wykładni ust. 4 w zw. z ust. 5 powołanego przepisu. Ust. 1 art. 64a przyznaje właścicielowi samowolnie wykonanego urządzenia wodnoprawnego prawo do wystąpienia z wnioskiem o jego legalizację; ust. 2 określa przesłanki legalizacji; ust. 3 dotyczy opłaty legalizacyjnej, natomiast ust. 4 - jak już wyżej zacytowano - pośrednio wyłącza zastosowanie art. 31 k.p.a. w postępowaniu "o wydanie decyzji o legalizacji urządzenia wodnego".
Postępowanie, w toku którego wydano zaskarżone postanowienie, nie jest postępowaniem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego (art. 127 § 8 Prawa wodnego), ani też postępowaniem w sprawie o wydanie decyzji o legalizacji urządzenia wodnoprawnego (art. 64a ust. 4 Prawa wodnego), lecz postępowaniem w sprawie o nałożenie na właściciela samowolnie wykonanego urządzenia wodnoprawnego obowiązku likwidacji tego urządzenia. Zgodnie bowiem z art. 64a ust. 5 Prawa wodnego "Jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku" Zarówno wykładnia językowa ust. 4, jak i systematyka art. 64a i umieszczenie ust. 5 poniżej odesłania zawartego w ust. 4 świadczą o tym, że celem ustawodawcy było takie ukształtowanie postępowania w sprawie likwidacji samowolnie wykonanego urządzenia wodnoprawnego, aby umożliwić uczestniczenie w nim organizacji społecznych. Należy zgodzić się z zarzutami skargi, iż postępowanie toczące się w trybie ust. 5 omawianego przepisu jest postępowaniem odrębnym niż postępowanie legalizacyjne. Na taką odrębność wskazuje przede wszystkim fakt, że postępowanie legalizacyjne - podobnie jak postępowanie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, o którym mowa w art. 127 Prawa wodnego - toczy się wyłącznie na wniosek, zaś postępowanie z ust. 5 art. 64a wszczyna się z urzędu. Całkowicie odmienny jest jego zakres - służy ono bowiem doprowadzeniu do stanu zgodnego z prawem poprzez likwidację nielegalnego urządzenia wodnego, a nie zalegalizowaniu istniejącej samowoli. O ile przy legalizacji to właściciel urządzenia wykazuje jego zgodność z przepisami i ubiega się o możliwość dalszej eksploatacji urządzenia (a więc zmierza do zabezpieczenia swoich interesów), o tyle w przypadku postępowania z ust. 5 art. 64a to organ administracji arbitralnie nakłada obowiązek likwidacji urządzenia, przy czym jest to tzw. decyzja związana.
Strona skarżące słusznie również wskazuje na ratio legis zakazu udziału organizacji społecznych w poszczególnych rodzajach postępowań administracyjnych toczących się na podstawie Prawa wodnego. W postępowaniu zmierzającym do legalizacji urządzenia wodnoprawnego oraz w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego wyłączenie udziału organizacji społecznych ma służyć realizacji zasady szybkości postępowania i zapobiec ewentualnemu przedłużeniu postępowania przez organizacje społeczne. Cel ten nie występuje w sprawie rozbiórki urządzenia. Dodatkowo należy podkreślić, że ostatnia procedura skierowana jest "przeciwko interesom" właściciela urządzenia, który jest jedyną stroną postępowania. Udział organizacji społecznej jako podmiotu reprezentującego interes społeczny w takim postępowaniu administracyjnym jest więc całkowicie uzasadniony.
Biorąc pod uwagę powyższe należało dojść do wniosku, że odmowa dopuszczenia do udziału w przedmiotowym postępowaniu skarżącego stowarzyszenia była przedwczesna, bowiem brak jest przepisów szczególnych wykluczających udział organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym toczącym się na podstawie art. 64a ust. 5 Prawa wodnego. W ponownie prowadzonym postępowaniu należy zbadać, czy spełnione są przesłanki wymienione w art. 31 § 1 k.p.a. i stosownie do tych ustaleń wydać postanowienie, o którym mowa wart. 31 §2 k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę należało uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu l instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 300 zł tytułem wniesionego wpisu od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło