III SA/Lu 250/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J. W. PPHU "J." na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2012 r.; II. określa, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego 320 (trzysta dwadzieścia) zł, z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w B. P. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: W dniu [...] października 2012 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego w K. przeprowadzili kontrolę dokumentów, o których mowa w art. 87 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1265, z późn. zm.), dalej: u.t.d., posiadanych przez U. Z., obywatela Białorusi, kierowcę samochodu ciężarowego marki S. o nr rej. [...] z przyczepą marki W. o nr rej. [...], użytkowanego przez przedsiębiorcę PPHU "J.-T." J. W. (ul. B. [...],[...] B.), przekraczającego granice Rzeczypospolitej Polskiej. W trakcie kontroli kierujący pojazdem przedstawił m.in. świadectwo kierowcy Nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. z terminem ważności od dnia [...] marca 2012 r. do dnia [...] września 2012 r. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] października 2012 r. Funkcjonariusz celny stwierdził brak wymaganego świadectwa kierowcy, czyli wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu, tj. dopuszczenie się naruszenia określonego w pkt 3.3 załącznika nr 3 u.t.d., zagrożonego karą pieniężną 8.000,00 zł. W dniu [...] października 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w związku ze stwierdzonym naruszeniem, o czym powiadomił stronę pismem z dnia [...] października 2012 r. W odpowiedzi na powyższe skarżący wyjaśnił, że dla jego pracownika U. Z., w celu wykonania transportu, zostały przygotowane wszelkie wymagane dokumenty, w tym również świadectwo kierowcy o nr [...], które zostało wysłane faksem niezwłocznie po powzięciu informacji o kontroli. Jednocześnie skarżący, wnosząc o odstąpienie od ukarania, wskazał, iż według jego wiedzy kierowca powinien posiadać ważne świadectwo kierowcy i nie potrafi określić przyczyny braku jego okazania podczas kontroli. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. poinformowany przez Biuro d.s. Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego, iż w dniu [...] października 2012 r. pojazd o nr rej. [...] był zgłoszony do ważnej licencji o nr [...] udzielonej przedsiębiorcy J. W. PPHU "J.-T." z siedzibą przy ul. B. [...] w B. oraz, że w dniu [...] września 2012 r. przedsiębiorcy zostało udzielone świadectwo kierowcy do zarobkowego przewozu drogowego rzeczy dla U. Z., ważne do [...] września 2014 r. Wobec powyższego, decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. P. nałożył na J. W. PPHU "J.-T." z siedzibą przy ul. B. [...] w B. karę pieniężną w kwocie 8.000,00 zł, na podstawie art. 93 ust. 1 u.t.d., w związku z naruszeniem określonym w pkt 3.3 załącznika nr 3 u.t.d., tj. wykonywaniem międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu. Nie zgadzając się z powyższą decyzją strona złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w B. P. wnosząc o uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. i umorzenie postępowania administracyjnego. Skarżący przesłał również do organu oświadczenie kierowcy z dnia [...] listopada 2012 r., w którym U. Z. przyznał, że posiadał aktualne świadectwo kierowcy w samochodzie, jednak w momencie kontroli nie mógł go odnaleźć. W zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, Dyrektor Izby Celnej w B. P. wskazał, iż zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d., podczas wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego, kierowca jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane. Stosownie zaś do art. 32a u.t.d. do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy, tj. rozporządzenia Parlamentu i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz.U.UE.L. z 2009 r., Nr 300, poz. 72), dalej: rozporządzenie z dnia 21 października 2009 r. Przepis art. 5 ust. 1 powyższego rozporządzenia stanowi, iż świadectwo kierowcy jest wymagane w stosunku do przewoźnika, który jest posiadaczem licencji wspólnotowej (pkt a) oraz legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych oraz w odpowiednich przypadkach lub na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim (pkt b). Organ podkreślił, że zgodnie z art. 5 ust. 6 rozporządzenia z dnia 21 października 2009 r., świadectwo kierowcy należy do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydawany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika. Świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Ponadto, odnosząc się do podnoszonego przez stronę faktu przesłania świadectwa kierowcy o nr [...] faksem, organ wskazał, że nigdy takiego faksu nie otrzymał. Dyrektor Izby Celnej w B. P. stwierdził jednocześnie, iż w omawianej sprawie nie ma zastosowania art. 92c u.t.k., zwalniający przedsiębiorcę od odpowiedzialności za naruszenie prawa w przypadku, gdy nie miał on wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł go przewidzieć, przy czym sytuacja taka ma miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Jednocześnie przewoźnik musi wykazać, że uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Organ podniósł również, że zapewnienie świadectwa dla kierowcy jest obowiązkiem przedsiębiorcy, który nie jest jednak zwolniony od odpowiedzialności nawet wówczas, gdy kierowca posiadał wymagane dokumenty, ale ich nie okazał, bowiem na przedsiębiorcy spoczywa ciężar odpowiedzialności za skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. W. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 93 ust. 1 u.t.d. w związku z pkt. 3.3 załącznika nr 3 u.t.d. oraz art. 3 i 5 rozporządzenia z dnia 21 października 2009 r. poprzez niesłuszne uznanie, że brak okazania ważnego świadectwa kierowcy był równoznaczny z wykonywaniem międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami, które miało wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wszelkie niezbędne dokumenty były przygotowane i wydane U. Z., w tym ważne świadectwo kierowcy, które zostało wysłane do organu faksem. Skarżący podkreślił również, że nie jest w stanie podać przyczyn nieokazania aktualnego świadectwa kierowcy w trakcie kontroli, a ponadto nie miał żadnego wpływu na zachowanie się kierowcy w toku kontroli. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Dodatkowo organ podkreślił, że badanie przyczyn braku wymaganego dokumentu podczas kontroli, czy też upominanie się o ten dokument w sytuacji w przypadku jego braku podczas kontroli nie należy do zadań organu celnego. Odpowiedzialność za wyposażenie kierowcy w niezbędne dokumenty ponosi przedsiębiorca lub podmiot wykonujący przewozy na potrzeby własne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Podkreślić należy, że powyższa kontrola jest wyłącznie kontrolą legalności zaskarżonych do sądu decyzji, bowiem sądy administracyjne nie są powołane do kontroli słuszności, czy też celowości działań organów administracji publicznej. Oznacza to m.in., że w granicach danej sprawy sąd dokonuje wyłącznie oceny zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa. Na wstępie należy zaznaczyć, że nie sposób nie zgodzić się z ustaleniami wskazanymi w uzasadnieniu decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] stycznia 2013 r., w przedmiocie obowiązku posiadania przez U. Z. świadectwa kierowcy. Kwestię tę reguluje art. 32 a u.t.d., który stanowi, że do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy tj. rozporządzenie Parlamentu i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych. Krąg przewoźników, wobec których wymagane jest świadectwo kierowcy określa art. 5 ust. 1 powyższego rozporządzenia. Są to przewoźnicy, którzy posiadają licencję wspólnotową (pkt a) oraz legalnie zatrudniają w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzystają z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych oraz w odpowiednich przypadkach lub na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim (pkt b). Świadectwo kierowcy należy, zgodnie z art. 6 rozporządzenia, do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika, natomiast świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. W niniejszej sprawie w dniu [...] października 2012 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego w K. przeprowadzili kontrolę dokumentów, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym, posiadanych przez U. Z., obywatela Białorusi, kierowcę samochodu ciężarowego marki S. o nr rej. [...] z przyczepą marki W. o nr rej. [...], użytkowanego przez przedsiębiorcę PPHU "J.-T." J. W. w B., przekraczającego granice Rzeczypospolitej Polskiej. W trakcie kontroli kierujący pojazdem przedstawił m.in. nieważne świadectwo kierowcy, w związku z czym organ celny stwierdził brak wymaganego dokumentu, co z kolei skutkowało nałożeniem na przedsiębiorcę kary pieniężnej. Stosownie do art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie to nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i w decyzji pierwszej instancji organ podniósł, że takie okoliczności nie zachodzą. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że art. 92a ust. 1 ma zastosowanie, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Jednocześnie przewoźnik musi wykazać, że uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Organ podniósł również, że zapewnienie świadectwa dla kierowcy jest obowiązkiem przedsiębiorcy, który nie jest jednak zwolniony od odpowiedzialności nawet wówczas, gdy kierowca posiadał wymagane dokumenty, ale ich nie okazał, bowiem na przedsiębiorcy spoczywa ciężar odpowiedzialności za skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Z powyższym nie zgadzał się skarżący, który wielokrotnie podkreślał, w tym również w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, że dostarczył kierowcy wszelkie niezbędne dokumenty, także ważne świadectwo kierowcy nr [...] i nie ponosi winy za jego nieokazanie podczas kontroli. Skarżący podniósł, że w trakcie kontroli został poinformowany przez kierowcę o braku wymaganego dokumentu, w związku z czym niezwłocznie przesłał je faksem do organu. Przedsiębiorca podkreślił również, że nie potrafi podać przyczyn braku okazania świadectwa kierowcy, przez U. Z., wskazując jednocześnie, że kierowca odnalazł je w dokumentach przewozowych już po kontroli. Istnienie świadectwa ważnego w dniu kontroli potwierdziło również Biuro ds. Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego, które w odpowiedzi na pismo organu celnego wskazało, że w dniu [...] października 2012 r. pojazd o nr rej. [...] był zgłoszony do ważnej licencji o nr [...] udzielonej przedsiębiorcy J. W. PPHU "J.-T." z siedzibą przy ul. B. [...] w B. oraz, że w dniu [...] września 2012 r. przedsiębiorcy zostało udzielone świadectwo kierowcy do zarobkowego przewozu drogowego rzeczy dla U. Z., ważne do [...] września 2014 r. W uzasadnieniu decyzji pierwszej instancji organ celny przyznał, iż znany mu był fakt istnienia aktualnego świadectwa kierowcy, jednak wskazał, że nie ma to znaczenia dla sprawy, ponieważ kierowca obowiązany był je mieć przy sobie w trakcie kontroli. Późniejsze posiadanie takiego dokumentu jest bezskuteczne i oznacza, że kierowca nie dysponował nim w trakcie kontroli. Takie stanowisko przyjął również organ odwoławczy. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że podnoszone przez skarżącego okoliczności, iż nie miał on wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć, są usprawiedliwione. Przedsiębiorca jeszcze przed wydaniem decyzji pierwszej instancji wskazał, iż ważne na dzień kontroli świadectwo kierowcy istnieje. Powyższe stanowisko jest zasadne biorąc pod uwagę, iż przed wydaniem decyzji organ celny miał świadomość istnienia zarówno ważnej licencji o nr [...], jak i aktualnego świadectwa kierowcy udzielonego przedsiębiorcy w dniu [...] września 2012 r. do zarobkowego przewozu drogowego rzeczy dla U. Z., ważnego do [...] września 2014 r. Wydając zaskarżoną decyzję organ celny powołał się na liczne orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii domniemania odpowiedzialności przewoźnika za naruszenie prawa przez kierowcę, jednak nie wziął pod uwagę faktu, że wskazane w obu decyzjach orzeczenia wydane zostały na podstawie art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu sprzed nowelizacji tejże ustawy, która weszła w życie 1 stycznia 2012 r. (Dz.U. z 2011 r., Nr 244, poz. 1454), a ponadto dotyczą innego stanu faktycznego. Przywołany artykuł stanowił, że przepisy ust. 1-3 nie miały zastosowania, jeżeli stwierdzone zostało, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W takiej sytuacji właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ wydawał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.