II OZ 1007/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 326/13 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 24 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 326/13, odmówił W. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że ubiegając się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata skarżący podał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, synem i matką. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego. Posiada 12.000 zł oszczędności i 2.141,51 zł na koncie bankowym. W skład majątku matki wchodzi stary, wymagający remontu dom, w którym zamieszkuje rodzina oraz 1000 akcji TP S.A. Na dochód rodziny w łącznej kwocie 4.021,42 zł miesięcznie składa się otrzymywany przez żonę zasiłek chorobowy w wysokości 1.100 zł, pobierane przez skarżącego świadczenie opiekuńcze wraz z zasiłkiem rodzinnym w kwocie 520 zł oraz emerytura matki w kwocie 2.401,42 zł. Podniósł, że nie posiada majątku, ponieważ został skradziony. W piśmie z dnia 16 maja 2013 r. skarżący podał, że roczne dochody rodziny wynoszą 17.440 zł, zaś wydatki 49.432 zł. Do pisma skarżący dołączył dodatkowe dokumenty źródłowe (m.in. spis wydatków rodziny na zakup odzieży; oświadczenie syna z dnia 27 stycznia 2013 r.; wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 lutego 2013 r. do 16 maja 2013 r.). W kolejnym piśmie zawarł oświadczenie, że w piśmie z dnia 16 maja 2013 r. określił "przewidywane" wydatki, zaś różnicę w wydatkach pierwszej potrzeby pokryje z posiadanych oszczędności i emerytury matki. Postanowieniem z 27 czerwca 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na skutek wniesionego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wniosek skarżącego rozpatrzył Sąd, który powołując się na 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), uznał, że skarżący nie spełnia przesłanek do udzielenia mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak wskazał Sąd, ze złożonego wniosku oraz oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, uczącym się synem i matką. Skarżący twierdzi, że nie posiada żadnego majątku. Z akt sprawy wynika, że zgromadził oszczędności w kwocie 12.000 zł. Z wyciągu bankowego za okres od 1 lutego do 16 maja 2013 r. wynika, że na koncie na dzień przed wypełnieniem przez skarżącego urzędowego formularza wniosku o prawo pomocy, widniała kwota 2.141,51 zł tytułem wypłacanego mu comiesięcznie przez ośrodek pomocy społecznej świadczenia opiekuńczego wraz z zasiłkiem rodzinnym. Według oświadczenia skarżącego jego matka posiada 1000 akcji TP S.A. oraz dom. Z wniosku, jak również z nadesłanych dokumentów, wynika, że skarżący i jego rodzina posiadają stałe dochody wynoszące miesięcznie 4.021,42 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 1.005,35 zł. Sąd uwzględnił również, że w sprzeciwie skarżący podał, że roczny dochód rodziny wynosi 26.241,51 zł. Podał również, że posiada 14.141,51 zł oszczędności. Żona skarżącego miesięcznie pobiera 1.100 zł tytułem zasiłku chorobowego. Wysokość prognozowanych rocznych koniecznych wydatków rodziny określił na kwoty od 30.511,00 zł do 49.432,00 zł. Skarżący załączył decyzję z 8 lipca 2013 r. o uznaniu go za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał jakie są rzeczywiste dochody i jakie są miesięczne bieżące wydatki i koszty utrzymania w gospodarstwie domowym. Z zestawienia zawartego w piśmie z 9 lipca 2013 r. wynika, że prognozowane wydatki konieczne są wyższe niż roczny dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym. Powyższe informacje obrazują potrzeby skarżącego i jego rodziny, nie wynika z nich natomiast jakie koszty ponosi skarżący miesięcznie na utrzymanie siebie i rodziny. Z zestawienia wynika, że wydatki przewyższają dochody, zaś wielkość tych wydatków nie znajduje pokrycia w ujawnionych przez skarżącego dochodach rodziny. Wobec powyższego Sąd uznał, że skarżący nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W zażaleniu na powyższe postanowienie W. K. wnosząc o uchylenie tego postanowienia podważył ustalenia przyjęte przez Sąd. Wskazał również, że nie podał miesięcznych bieżących wydatków z uwagi na fakt mieszkania w "prywatnym mieszkaniu", gdzie wydatki miesięczne są zróżnicowane, ponadto dochodzą do tego wydatki konieczne nadzwyczajne, które trudno przewidzieć i z góry ustalić. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności, stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a., powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia. W rozpoznawanej sprawie zgodzić się należy z Sądem I instancji, że skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, ponieważ przedstawione przez niego dokumenty nie uprawniały do uznania, jakoby nie był on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uwzględniając złożone przez skarżącego oświadczenia oraz dokumenty stwierdzić należy, że zasadnie uznał Sąd I instancji, iż nie mogły one stanowić wystarczającej podstawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Sam fakt posiadania przez skarżącego statusu bezrobotnego bez prawa do zasiłku nie uprawnia do przyznania prawa pomocy. Uwzględnić bowiem należało całkowity dochód rodziny skarżącego, który wynosi miesięcznie 4.021,42 zł. Nie bez znaczenia dla powyższej oceny jest posiadanie przez skarżącego oszczędności w kwocie 12.000 zł oraz posiadanie przez matkę skarżącego akcji spółki giełdowej. Stwierdzić zatem należało, że W. K. nie spełnia warunków uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że posiada on wystarczające środki pozwalające zabezpieczyć wydatki związane z postępowaniem sądowym. Powyższej oceny nie mogły skutecznie podważyć wynikające z oświadczenia skarżącego kwoty prognozowanych wydatków jego rodziny, które znacznie przekraczają wykazane dochody, co budzić może jedynie wątpliwość co do wiarygodności oświadczeń składanych przez wnioskodawcę. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.