II SA/Gl 160/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi W.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko 1. uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że nie podlega ono wykonaniu w całości, 2. zasądza na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz P., po rozpatrzeniu wniosku firmy "A" s.c. M. S. M. M., orzekł o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia pod nazwą "[...]". Pismem z dnia 24 września 2012 r. odwołanie od ww. decyzji złożył W. P., wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 6, art. 8, art. 24 § 1 pkt 1 i 4, art. 28 i art., 30 § 1 k.p.a. - w stopniu uzasadniającym wznowienie postępowania lub stwierdzenie nieważności decyzji. W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do rozpatrzenia przez właściwy organ I instancji. W uzasadnieniu odwołujący się podniósł, iż organ pierwszej instancji - Burmistrz P.- wszczął postępowanie na wniosek " Urzędu Miejskiego w P.". Jednostka ta nie posiada zdolności do czynności prawnych i nie jest uczestnikiem obrotu prawnego (art. 30 § 1 k.p.a.). Rzeczywistym wnioskodawcą jest Burmistrz Pszczyny, czyli organ prowadzący sprawę w pierwszej instancji. Wynika z tego ustawowy obowiązek wyłączenia Burmistrza P. od udziału w sprawie, albowiem pozostaje on ze stroną w takim stosunku prawnym. że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa i obowiązki (art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a.), nadto zaś jest z mocy ustawy przedstawicielem strony - Gminy P. (art. 24 § 1 pkt 4). Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło art. 42-44 k.p.a., a następnie wskazało, że ze znajdującej się w aktach sprawy koperty wynika, że wysłana przez organ I instancji decyzja nie została ona przez W. P. odebrana. W dniu 6 września 2012 r. nastąpił jej zwrot do nadawcy (do organu I instancji). Stąd też biorąc pod uwagę treść art. 44 § 4 k.p.a. należy przyjąć, że decyzja została stronie doręczona w dniu 5 września 2012 r. Zgodnie z art. 129 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W niniejszej sprawie termin ten upływał więc w dniu 19 września 2012 r. Z treści odwołania wynika, że zostało ono sporządzone w dniu 24 września 2012r., co już świadczy o przekroczeniu ustawowego terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Odwołanie zostało nadane na poczcie również w dniu 24 września 2012 r., o czym świadczy stempel na kopercie. Wniesienie odwołania po terminie skutkować zatem musiało wydaniem postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Pismem z dnia 4 stycznia 2013 r. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika W. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na wydane przez organ II instancji postanowienie domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 134 w związku z art. 44 § 4 k.p.a., poprzez stwierdzenie niedopuszczalności odwołania wniesionego w terminie liczonym od daty doręczenia pisma skarżącemu, motywowane przyjęciem, jakoby pismo zostało doręczone skarżącemu wcześniej. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wskazał, że Burmistrz P. prowadził równocześnie dwa postępowania, dotyczące podobnego przedmiotu, a mianowicie rozbudowy drogi publicznej w sposób naruszający, zdaniem skarżącego, środowiskowe uwarunkowania przedsięwzięcia. Postępowanie, którego dotyczy niniejsze odwołanie, jest związane z projektem budowy chodnika w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...], z kolei procedura poprzedzająca przebudowę tej drogi, poprzez budowę ronda w miejscu dotychczasowego skrzyżowania znajduje się na etapie postanowienia w przedmiocie braku konieczności przeprowadzenia oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Obie sprawy mają łudząco podobną sygnaturę. Skarżący nie wie, czy rzeczywiście próbowano mu doręczyć, jak twierdzi Kolegium, odpis decyzji organu I instancji. Nie wie dlatego, że pierwotnie awizowana przesyłka mogła zawierać zarówno decyzję Burmistrza P., jak i jego postanowienie we wspomnianej wyżej sprawie, a także pisma w innych toczących się sprawach. Awiza pocztowe nie zawierały adnotacji w przedmiocie znaku sprawy czy też sygnatury akt. Organ I instancji przyjął zatem prawidłowo, iż zachodzi konieczność ponownego doręczenia pisma skarżącemu, i takie doręczenie wykonał w dniu 11 września 2012 r. (dowód: treść pisma przewodniego organu I instancji). Nadto pierwotna przesyłka była adresowana łącznie do małżonków K. i W. P., tak iż nie można w ogóle mówić o prawidłowości jej doręczenia skarżącemu. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zważyć bowiem w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania – jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby bowiem rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Wyjaśnić też należy, że w myśl art. 42 i 43 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, a w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony powyżej, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. W przypadku z kolei nieobecności adresata w mieszkaniu pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W razie niemożności doręczenia pisma we wskazany wyżej sposób stosownie do art. 44 § 2-4 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. W razie nieodebrania przesyłki doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 k.p.a. (tzw. doręczenie zastępcze), a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uznało, że strona uchybiła ustawowemu terminowi do wniesienia odwołania. Kolegium wskazało bowiem, iż doszło do przewidzianego w art. 44 k.p.a. doręczenia zastępczego, a domniemanie doręczenia stronie decyzji pierwszoinstancyjnej stanowi konsekwencję niepodjęcia przez stronę kierowanej do niego przesyłki. W efekcie za dzień doręczenia przesyłki uznano 5 września 2012 r., a tym samym w dniu 19 września 2012 r. upłynął ustawowy termin do wniesienia odwołania. W. P. wniósł zaś odwołanie dopiero w dniu 24 września 2011 r., a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Tym samym Kolegium, nie odnosząc się w uzasadnieniu do tej okoliczności, nie uwzględniło przywoływanego przez skarżącego faktu powtórnego wysłania przez organ I instancji wydanej przez siebie decyzji, która to przesyłka została doręczona w dniu 11 września 2012 r. Pogląd ten w odmiennych okolicznościach sprawy należałoby co do zasady podzielić. Istotnie bowiem fakt ponownej wysyłki w świetle art. 42-44 k.p.a. pozostaje bez znaczenia prawnego o ile uprzednio dokonano skutecznego doręczenia zastępczego. W realiach przedmiotowej sprawy nie można jednak podzielić przekonania Kolegium, iż owo skuteczne doręczenie zastępcze istotnie miało miejsce. Wprawdzie bowiem, jak wynika z akt sprawy, faktycznie w dniu 21 sierpnia 2012 r. została przez organ I instancji nadana przesyłka, która następnie, z powodu jej nie podjęcia przez adresata została zwrócona nadawcy, jednak widniejąca w aktach koperta, przywoływana przez Kolegium jako dowód doręczenia zastępczego, nie wskazuje jakiej przesyłki dotyczy. Wydana przez organ I instancji decyzja z dnia [...] r. opatrzona jest bowiem numerem [...] podczas gdy na kopercie widnieje odręcznie naniesiony nr [...], zaś na przyłączonym do niej blankiecie zwrotnego potwierdzenia odbioru widnieją numery [...] i [...]. Wskazana niespójność oznaczeń czyni niemożliwym do ustalenia co w istocie zostało skarżącemu wysłane i jakiej przesyłki w terminie nie odebrał. Przywołana przez Kolegium koperta nie może zatem stanowić dowodu, iż doręczenie zastępcze wobec W. P. skutecznie nastąpiło, zwłaszcza że koperta wadliwie zaadresowana została łącznie do obojga małżonków P. Tym samym jako właściwą datę doręczenia skarżącemu decyzji pioerwszoinstancyjnej przyjąć należy datę, w której organ doręczył przesyłkę na skutek ponownej jej wysyłki w dniu 11 września 2012 r. Tym samym wniesione przez skarżącego w dniu 24 odwołanie uznać należy za wniesione w terminie. W konsekwencji zaskarżone postanowienie podlegać musi wyeliminowaniu z obrotu prawnego, jako naruszające art. 134 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium weźmie pod uwagę ocenę zawartą w niniejszym wyroku i rozpozna wniesione przez stronę odwołanie. Sąd podkreśla w tym miejscu, że kontroli podlegało w niniejszej sprawie jedynie postanowienie organu II instancji stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, mające zatem charakter wyłącznie proceduralny. W konsekwencji także Sąd, będąc związanym przedmiotem zaskarżenia, nie mógł badać ani pod względem formalnym ani merytorycznym zgodności z prawem decyzji w przedmiocie oceny oddziaływania na środowisko. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach obejmujących wpis od skargi w kwocie 100,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 240,00 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17,00 zł orzeczono na wniosek strony skarżącej na podstawie art. 200, 205 i 209 p.p.s.a. a także § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2002, Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).