II FZ 1787/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 września 2014 r. sygn. akt III SA/Po 475/13 w zakresie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 14 stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie ponownego ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011 r. i 2012 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Postanowieniem z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt III SA/Po 475/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił W. J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (wpis od skargi wynosi 100 zł) oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z trzema synami. Rodzina zamieszkuje w budynku wolno stojącym o pow. 69 m2. Deklarowany dochód rodziny wynosi 2.600 zł brutto miesięcznie (działalność gospodarcza wnioskodawcy). Natomiast z przedłożonych zeznań podatkowych wynika, że w 2013 r. skarżący osiągnął z prowadzenia działalności gospodarczej przychód w wysokości 1.310.250,56 zł. Koszty uzyskania przychodu wyniosły 1.284.584,03 zł. Dochód za 2013 r. to 25.666,53 zł. Skarżący posiada do spłaty kredyty bankowe na łączną kwotę około 470.000 zł. Wnioskodawca wniósł sprzeciw i zażądał uchylenia postanowienia referendarza sądowego oraz przyznania prawa pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem. Wyjaśnił, że zostały mu przypisane dochody, których nie osiąga. Referendarz nie uwzględnił, że w wyniku działań komorniczych wnioskodawca został doprowadzony do bankructwa. Przeciwko skarżącemu prowadzonych jest osiem postępowań egzekucyjnych. Komornik zlicytował jedną z nieruchomości wnioskodawcy. Pieniądze za zapłacone faktury wpływają na zajęty rachunek bankowy i w całości są przejmowane przez komorników sądowych. Pismem z dnia 14 lipca 2014 r. skarżący został zobowiązany do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, poprzez: - udokumentowanie wysokości przychodu i kosztów jego uzyskania za okres od 1 stycznia 2014 r., - przedłożenie spisu aktualnie posiadanych rachunków bankowych wraz z wyciągami dokumentującymi operacje finansowe wykonane na tych rachunkach od dnia 1 stycznia 2014 r., - udokumentowanie rodzaju i wysokość aktualnie egzekwowanych należności, rodzaju aktualnie stosowanych środków egzekucyjnych, a także wysokość kwot przekazanych organom egzekucyjnym lub przejętych wskutek zastosowanych środków egzekucyjnych za okres od 1 stycznia 2014 r. W odpowiedzi wnioskodawca przekazał historię z trzech rachunków bankowych, w tym z dwóch za okres od 1 stycznia 2014 r. do 5 sierpnia 2014 r., a z jednego za okres od 29 października 2010 r. do 4 sierpnia 2014 r. Z przedłożonych wyciągów wynika, że na rachunkach bankowych nie było jakichkolwiek obrotów, poza obciążeniem z tytułu prowadzenia rachunku bankowego w dniu 1 listopada 2010 r. Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykonał skierowanego do niego wezwania. Przedłożone wyciągi z rachunków bankowych nie potwierdzają twierdzeń zawartych w sprzeciwie, że przychody z działalności gospodarczej wpływają na zajęty rachunek bankowy i w całości są przejmowane przez komorników sądowych. W tym stanie rzeczy nie ma podstaw do przyjęcia stanowiska, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżącego w taki sposób, iż nie będzie on w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. Skarżący nie wykazał więc ziszczenia się w jego sytuacji materialnej i rodzinnej przesłanek przyznania prawa pomocy. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że nieruchomość przy ul. W. [...] w K. nie stanowi jego własności i została zlicytowana przez komornika, w dalszym też ciągu toczy się wobec niego osiem postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez innych komorników, posiada zajęte: hipotekę domu, konto bankowe i ruchomości. Wnioskodawca jest wpisany na listy BIG, BIK i Krajowego Rejestru Dłużników, stąd nie ma żadnej możliwości zaciągnięcia kredytu bankowego. Ponadto nie otrzymuje on stałego dochodu, a podana przez niego kwota 2600 zł miesięcznie stanowi jedynie średnią miesięczną z wystawionych faktur za prace budowlane, które wykonuje jednoosobowo i własnoręcznie. Zazwyczaj na zapłatę faktury skarżący oczekuje kilka miesięcy; są to często pieniądze "wirtualne", gdyż po ich wpływie na konto bankowe zajęte przez komornika są one w całości przekazywane przez bank komornikowi. Jednocześnie jednak wnioskodawca wskazał, że z teoretycznie osiąganej kwoty 2600 zł musi on opłacić ZUS w wysokości 1000 zł, ogrzewanie domu w kwocie również 1000 zł oraz pozostałe rachunki w sumie około 500 zł. Z tytułu kredytów bankowych zaciągniętych na wyżywienie i utrzymanie rodziny skarżący płaci około 3000 zł. Skarżący podkreślił, że jego problemy finansowe wzięły się z faktu, że niesolidni inwestorzy oszukali go podczas realizowania przez niego, jako podwykonawcy, prac budowlanych i nie dokonali zapłaty za zrealizowanie budowy, co doprowadziło go do bankructwa i braku wypłacalności. Wskazał, że jedynym dokumentem komorniczym wskazującym zajęcie konta bankowego jest postanowienie komornika, którego treści nie zamieszcza się na wyciągu z konta. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Powyższego nie kwestionował Sąd I instancji wskazując w podstawie rozstrzygnięcia art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a."). Należy wskazać, że skarżący winien był wykazać, iż spełnia przesłanki niezbędne do przyznania mu prawa pomocy. Niemniej nie jest wystarczające do odmowy przyznania prawa pomocy stwierdzenie, że wnioskodawca nie wykonał skierowanego do niego wezwania. Skarżący przedstawił bowiem wyciągi z trzech rachunków bankowych, na których nie było we wskazanych okresach jakichkolwiek obrotów. Budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego brak oceny pozostałych okoliczności przedstawionych przez stronę we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego. Sąd powinien bowiem wziąć pod uwagę całą zaoferowaną mu przez wnioskodawcę argumentację i dokumenty dotyczące stanu rodzinnego, majątkowego i finansowego wnioskodawcy. Na marginesie należy wskazać, że znane jest Sądowi z urzędu postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1283/13, którym przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym. Mimo że każdy wniosek o przyznanie prawa pomocy należy traktować jednostkowo, to zasadne byłoby rozważenie przez WSA aktualności zawartych w tym postanowieniu ocen przedstawionych dowodów. Rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie uwzględnienie poczynionych uwag. W sytuacji powstania wątpliwości co do oświadczeń strony zasadne będzie skorzystania z trybu o którym mowa w art. 255 p.p.s.a. Następnie rozważenie, czy strona wypełniła przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji[pic]