I OZ 460/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 lutego 2014r., sygn. akt III SAB/Kr 27/13 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 lipca 2013 r., sygn. akt III SAB/Kr 27/13 w sprawie ze skargi A. W. na bezczynność Wójta Gminy B. postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 1 lipca 2013 r., sygn. akt III SAB/Kr 27/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie umorzył postępowanie sądowe (pkt I), stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II) oraz przyznał od Skarbu Państwa na rzecz adwokata R. P. kwotę [..] zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony ówczesnemu pełnomocnikowi skarżącej – adwokatowi R. P. – w dniu [...] lipca 2013 r. W dniu 22 sierpnia 2013 r. kolejny pełnomocnik skarżącej – adwokat M. W.– wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Postanowieniem z dnia 24 października 2013 r., Sąd Wojewódzki odrzucił skargę kasacyjną jako wniesioną z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Postanowienie zostało doręczone kolejnemu pełnomocnikowi skarżącej – adwokatowi B. G. – w dniu 5 listopada 2013r. W dniu 12 listopada 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wskazując, że w dniu 23 września 2013 r. obecnie ustanowiony na jej rzecz pełnomocnik zbadał akta sprawy, a w dniu 9 października 2013 r. spotkał się z innym pełnomocnikiem – M. W. A.W. - powołując się na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2006r., sygn. akt II SAB/Po 17/05 - podnosiła, że nie mogła wnieść skargi kasacyjnej, gdyż w aktach sprawy znajdowała się już skarga kasacyjna złożona przez pełnomocnika, który wcześniej ją reprezentował. Wniesienie nowej skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia było zatem możliwe dopiero po wyeliminowaniu z obrotu prawnego poprzedniej skargi kasacyjnej. Z tego samego powodu pełnomocnik skarżącej nie mógł złożyć wcześniej wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, gdyż razem z wnioskiem należy dopełnić czynności, której strona nie dokonała w terminie. Skarżąca wyjaśniła ponadto, iż przeszkodą uniemożliwiającą działanie jej obecnemu pełnomocnikowi była wyjątkowa sytuacja procesowa, która powstała w skutek doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem pierwszemu zawodowemu pełnomocnikowi. Wniesienie skargi kasacyjnej przez jej drugiego pełnomocnika, a następnie ustanowienie trzeciego pełnomocnika na tym etapie postępowania, oznaczało, że de facto nie miał on już realnej możliwości podjęcia się obrony praw i interesów strony. Możliwość realnego działania uzyskał dopiero w dniu 5 listopada 2013 r., kiedy doręczono mu postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 26 lutego 2014 r. - na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", odmówił A. W. przywrócenia terminu do dokonania powyższej czynności wskazując, że okoliczności podniesione w złożonym wniosku nie uprawdopodabniały braku winy strony w uchybieniu terminowi. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, w uzasadnieniu wniosku nie wskazano argumentów, które uprawdopodabniałyby okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Termin ten rozpoczął bieg od doręczenia pełnomocnikowi strony wyroku w dniu 22 lipca 2013 r., a zatem upłynął w dniu 21 sierpnia 2013 r. Skarga kasacyjna została zaś wniesiona dopiero w dniu 22 sierpnia 2013 r. Podkreślono przy tym, że skarżąca powinna była uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i wskazać okoliczności, które spowodowały, że skarga kasacyjna wniesiona przez jej poprzedniego pełnomocnika – adwokata M. W. – została wniesiona po terminie. Fakt, że zmianie uległa osoba pełnomocnika skarżącej, nie miał tu znaczenia. Każdy pełnomocnik działa w imieniu swojego mocodawcy, a skutki jego działania obciążają mocodawcę. Zmiana pełnomocnika z jakiejkolwiek przyczyny nie powoduje jednak, że skutki jego działań ustaną. Skoro więc poprzedni pełnomocnik skarżącej uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, skarżąca winna była uprawdopodobnić brak winy tego pełnomocnika w uchybieniu temu terminowi. A. W., w złożonym przez siebie zażaleniu, zaskarżając ww. postanowienie w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy ww. Sądowi do ponownego rozpoznania zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej opartą na przyjęciu, iż jedyną podstawą przywrócenia terminu do dokonania ww. czynności procesowej jest uprawdopodobnienie przez obecnego pełnomocnika, że poprzedni pełnomocnik nie ponosi winy za uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, w sytuacji gdy w chwili wydawania zaskarżonego postanowienia pierwotna skarga kasacyjna była już prawomocna odrzucona, a przedmiotem analizy Sądu powinien był być wniosek o przywrócenie terminu rozpoznawany w powiązaniu z dołączoną do niego skargą kasacyjną. W uzasadnieniu zażalenia podnoszono, że Sąd Wojewódzki nie rozpoznał merytorycznie przedmiotowego wniosku. Skarżąca podnosiła w nim, że z treści art. 87 P.p.s.a. nie wynika, aby brak winy w uchybieniu terminu musiał wynikać jedynie z okoliczności faktycznych, które umożliwiałyby, ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi, dokonania ww. czynności procesowej. Podkreślono przy tym, że obecny pełnomocnik skarżącej nie mógł wykazać, że ustanowiony wcześniej na jej rzecz pełnomocnik nie ponosił winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Z tego też względu wniosek o przywrócenie terminu nie dotyczył poprzednio wniesionej skargi kasacyjnej, a wniesionej obecnie, dołączonej do tego pisma procesowego. Zdaniem skarżącej, dopuszczalność złożenia nowej skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, nastąpiła dopiero do wyeliminowaniu uprzednio złożonej skargi kasacyjnej. Wskazywano ponadto, że Sąd Wojewódzki nie odniósł się w żadnym zakresie do twierdzenia, że strona nie mogła wcześniej złożyć wniosku o przywrócenie termu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z ww. pismem procesowym, bowiem w aktach znajdowała się już skarga kasacyjna wniesiona przez poprzedniego pełnomocnika skarżącej, a w tej samej sprawie nie można wnieść dwóch skarg kasacyjnych. Skarżąca zakwestionowała również twierdzenie, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął bieg w dniu doręczenia jej pełnomocnikowi odpisu wydanego w sprawie wyroku w dniu 22 lipca 2013 r. i upłynął w dniu 21 sierpnia 2013 r. W dniu wydania postanowienia o "odrzuceniu wniosku" uprawomocniło się bowiem postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Sąd Wojewódzki odnosił się zatem do wyeliminowanego z obrotu prawnego środka zaskarżenia, a powinien był się wyłącznie odnosić do skargi kasacyjnej złożonej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na wnioskodawcy (art. 87 § 2 powołanej ustawy). Z powyższego wynika, że brak winy w uchybieniu terminu jest podstawową przesłanką do jego przywrócenia. Przepisy regulujące instytucję przywrócenia terminu nie wskazują wedle jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony, co uzasadnia pogląd, że ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Oczywiście rozstrzygnięcie o powyższym wniosku Sąd winien podjąć przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, jakie uzna za istotne i w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o własne interesy. Istotnym przy tym jest, aby strona składająca taki wniosek, uprawdopodobniła, iż istniały obiektywnie niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiające jej dochowanie terminu, o którego przywrócenie wnosi, w okresie kiedy termin ten biegł. W tym kontekście należy, zgodzić się z Sądem Wojewódzkim, że skarżąca nie uprawdopodobniła, aby niedochowanie przez nią terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było niezawinione. W sytuacji, gdy skarżąca domagała się przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, powinna była przede wszystkim uprawdopodobnić, że w okresie kiedy termin do dokonania przez nią ww. czynności biegł, tj. w okresie od 22 lipca 2013 r. do 21 sierpnia 2013 r. (przynajmniej w ostatnim dniu tego okresu) istniały obiektywne przeszkody uniemożliwiające dokonanie tej czynności. A. W. tego nie uczyniła, bowiem w żadnym zakresie nie odniosła się do okoliczności braku winy w niezłożeniu skargi kasacyjnej w terminie otwartym do dokonania tej czynności. Powyższy obowiązek ciążył na skarżącej niezależnie od tego, że odpis wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyroku wraz z uzasadnieniem został skutecznie doręczony innemu, niż składający - w imieniu skarżącej - przedmiotowy wniosek, pełnomocnikowi. Udzielenie w toku postępowania pełnomocnictwa powoduje bowiem, że dokonane w imieniu i na rzecz umocowanego czynności są skuteczne względem samej strony. Determinują jej zachowanie oraz zachowanie, ustanowionych przez nią pełnomocników, na dalszym etapie postępowania sądowego. Nie można w związku z tym uznać za uzasadnione stanowiska, że konieczność uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, faktycznie pozbawiała obecnie ustanowionego przez skarżącą pełnomocnika możliwości podjęcia się obrony jej praw i interesów, skoro jego obowiązkiem było podejmowanie na rzecz strony czynności przy uwzględnieniu dotychczasowych zdarzeń procesowych. W konsekwencji bez znaczenia również pozostawało, że Sąd I instancji nie odniósł się do kwestii braku możliwości złożenia przez skarżącą skargi kasacyjnej (wniosku o przywrócenia terminu do jej wniesienia) w sytuacji, gdy takie pismo procesowe złożone przez poprzednio ustanowionego na jej rzecz pełnomocnika nie zostało jeszcze odrzucone. Nie ma przy tym żadnej wątpliwości, że przedmiotowy wniosek dotyczył skargi kasacyjnej do niego dołączonej, nie zaś odrzuconej w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.