I FZ 117/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska, , , po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. sp. z ograniczoną odpowiedzialnością sp. komandytowo-akcyjnej we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 166/13 odrzucające skargę kasacyjną S. sp. z ograniczoną odpowiedzialnością sp. komandytowo-akcyjnej we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 września 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 166/13 w sprawie ze skargi J. sp. z o.o. z/s we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 30 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2009 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 166/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo-akcyjnej we W. (zwanej dalej w skrócie "Spółką" lub "stroną wnoszącą skargę kasacyjną") od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 166/13 oddalającego skargę J. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 30 listopada 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2009 r. Sąd I instancji, wskazując na przyczyny odrzucenia skargi kasacyjnej Spółki, podniósł, że odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 166/13 wraz z jego uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi J. sp. z o.o. we W. jako stronie skarżącej w dniu 6 listopada 2013 r. W dniu 6 grudnia 2013 r. J. sp. z o.o. we W. wniosła skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie. Tego samego dnia, S. sp. z o.o. s.k.a. we W. wniosła własną skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że Spółka nie była ani stroną postępowania podatkowego toczącego się przed Dyrektorem Izby Skarbowej we W. w sprawie J..sp. z o.o. we W., ani nie uczestniczyła w tej sprawie w jakikolwiek sposób, na etapie postępowania sądowoadministracyjnego w pierwszej instancji. W tych okolicznościach Sąd uznał, że wniesienie przez nią skargi kasacyjnej, bez uprzedniego otrzymania odpisu skarżonego wyroku i jego uzasadnienia, decyduje o niedopuszczalności tego środka zaskarżenia. W złożonym zażaleniu Spółka wniosła o uchylenie powyższego postanowienia w całości, rozpoznanie zawartego w skardze kasacyjnej wniosku Spółki o dopuszczenie do udziału w postępowaniu kasacyjnym w charakterze uczestnika na prawach strony i dopuszczenie S. do udziału w postępowaniu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa, a w szczególności: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 12 w związku z art. 33 § 2 w związku z art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.", poprzez bezzasadne odrzucenie skargi kasacyjnej S., pomimo nierozpatrzenia wniosku S. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu kasacyjnym jako uczestnika na prawach strony (skutkujące pozbawieniem S. prawa do udziału w niniejszym postępowaniu, pomimo wystąpienia po stronie S. uzasadnionego interesu prawnego, legitymującego Skarżącego do udziału w niniejszym postępowaniu w tym charakterze); 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 12 w związku z art. 33 § 2 w związku z art. 173 § 2 oraz art. 177 § 1 P.p.s.a., poprzez ich bezzasadne zastosowanie w sprawie, w sytuacji gdy wniosek Skarżącej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu kasacyjnym w charakterze uczestnika na prawach strony nie został jeszcze rozpatrzony; 3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 178 P.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące wadliwym uznaniem skargi kasacyjnej S. za niedopuszczalną pod względem formalnym, pomimo że na obecnym etapie postępowania przepis art. 178 P.p.s.a. nie ma zastosowania do S. jako podmiotu nie posiadającego statusu strony w rozumieniu art. 12 w związku z art. 33 § 2 P.p.s.a. Spółka podniosła, że podstawowym uchybieniem, którego dopuścił się WSA wydając zaskarżone postanowienie jest naruszenie art. 12 w związku z art. 33 § 2 w związku z art. 173 § 2 oraz art. 177 § 1 P.p.s.a. Zakres podmiotowy zastosowania przepisów art. 173 § 2 i / lub art. 177 § 1 P.p.s.a. nie obejmuje bowiem Spółki, ponieważ S. nie uzyskała statusu strony w niniejszym postępowaniu w rozumieniu art. 12 w związku z art. 33 § 2 P.p.s.a. Skoro bowiem wniosek o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika na prawach strony w postępowaniu kasacyjnym nie został do chwili obecnej rozpoznany (okoliczność bezsporna), to nie sposób przyjąć, że wymóg ustanowiony mocą art. 173 § 2 i / lub art. 177 § 1 P.p.s.a. mógł mieć zastosowanie w odniesieniu do S. (tj. podmiotu, nie będącego stroną w rozumieniu art. 12 w związku z art. 33 § 2 P.p.s.a.). Podniesiono również, że pomijając wniosek S. o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika na prawach strony w postępowaniu kasacyjnym, wydając zaskarżone postanowienie WSA błędnie zastosował art. 178 P.p.s.a. W szczególności, Sąd I instancji całkowicie pominął kluczową z punktu widzenia niniejszej sprawy kwestię legitymacji Spółki do udziału w postępowaniu kasacyjnym w charakterze uczestnika na prawach strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 178 P.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Przyczyny niedopuszczalności skargi kasacyjnej, jak się wskazuje w orzecznictwie, mogą mieć charakter podmiotowy lub przedmiotowy. Przyczyna tego ostatniego rodzaju zachodzi m.in. w sytuacji wniesienia skargi kasacyjnej z naruszeniem dyspozycji art. 177 § 1 P.p.s.a., stanowiącego, że skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (por. postanowienie NSA z 21 marca 2012 r., sygn. I OZ 183/12, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych – CBOSA – na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Należy przypomnieć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę kasacyjną w związku z przyjęciem, że Spółka wniosła skargę kasacyjną bez uprzedniego otrzymania odpisu skarżonego wyroku i jego uzasadnienia. Nie badał przy tym, czy była ona w ogóle podmiotem uprawnionym do jej wniesienia. Takie postępowanie spotkało się z krytyką autora zażalenia, który argumentował, że wniosek o dopuszczenie Spółki do udziału w postępowaniu, zawarty w skardze kasacyjnej, powinien być rozpoznany w pierwszej kolejności, w przeciwnym razie wymóg ustanowiony mocą art. 173 § 2 i / lub art. 177 § 1 P.p.s.a. nie mógł mieć zastosowania w odniesieniu do podmiotu, którego status w sprawie nie został określony. Ze stanowiskiem strony nie można się jednak zgodzić. Należy zauważyć, że przedmiotem niniejszej sprawy nie jest problem dopuszczalności Spółki do toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, ale weryfikacja dokonanej przez Sąd I instancji oceny prawidłowości wniesionej przez nią skargi kasacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząca zażalenie, zainteresowana wniesieniem własnej skargi kasacyjnej, nie podjęła we właściwym czasie czynności procesowych prowadzących do formalnego wstąpienia do postępowania zainicjowanego skargą J. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 30 listopada 2012 r., co w efekcie uczyniło wniesioną przez Spółkę skargę kasacyjną niedopuszczalną. Niewątpliwie każdy zainteresowany wszczęciem sądowoadministracyjnego postępowania kasacyjnego, winien mieć na uwadze wszelkie uwarunkowania prawne towarzyszące tej czynności, w tym i art. 177 P.p.s.a., który określa termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro zatem Spółka zamierzała wnieść własną skargę kasacyjną, jako uczestnik postępowania, to wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu powinna złożyć najpóźniej w siedmiodniowym terminie przewidzianym w art. 141 § 2 P.p.s.a. wraz ze stosownym wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jest to o tyle istotne, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, o którym mowa w art. 141 § 2 P.p.s.a. odgrywa istotne znaczenie w postępowaniu instancyjnym. Postępowanie kasacyjne wszczynane jest poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, która jest środkiem prawnym wysoce sformalizowanym. Ażeby jej wniesienie wywołało skutek w postaci wszczęcia postępowania kasacyjnego musi dojść do łącznego spełnienia kilku, przewidzianych prawem warunków, w tym – istotnego z punktu widzenia niniejszej sprawy – wniesienia skargi kasacyjnej w przewidzianym prawem terminie (określonym w art. 177 P.p.s.a.). Niedopełnienie, tego warunku czyni skargę kasacyjną niedopuszczalną, a w konsekwencji powoduje jej odrzucenie na mocy art. 178 P.p.s.a. Skoro zaś trzydziestodniowy termin do złożenie skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 177 P.p.s.a. liczony jest od doręczenia odpisu orzeczenia z uzasadnieniem wnioskującego o jego wydanie, to kluczowe dla ustalenia czy został on zachowany bądź czy w ogóle rozpoczął swój bieg jest to, aby strona złożyła stosowny wniosek, w sposób przewidziany w art. 141 § 2 P.p.s.a. A zatem, chcąc skarżyć wyrok Sądu I instancji, winna ona wystąpić ze stosownym żądaniem (tj. przystąpienia do postępowania jako uczestnik postępowania) najpóźniej w terminie przewidzianym do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Tylko tego typu postępowanie zapewniłoby, że złożona przez nią skarga kasacyjna nie zawierałaby braku, o którym pisał Sąd I instancji, uniemożliwiającego nadanie jej dalszego biegu. Faktem bezspornym jest to, że strona wnosząca niniejsze zażalenie wystąpiła o dopuszczenie do udziału w postępowaniu dopiero na etapie składania skargi kasacyjnej, tj. w momencie jej wniesienia. A zatem, jak słusznie zauważył Sąd I instancji w treści zaskarżonego postanowienia, Spółka wniosła skargę kasacyjną bez uprzedniego otrzymania odpisu skarżonego wyroku i jego uzasadnienia. Bez względu na to czy Sąd I instancji uznałby Spółkę za uczestnika postępowania, czy też nie, jej skarga kasacyjna – jako wniesiono z pominięciem trybu wskazanego w art. 141 § 2 w zw. z art. 142 § 2 i art. 177 P.p.s.a. – była niedopuszczalna i podlegała odrzucenia – stosownie do treści art. 178 P.p.s.a. W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.