I SAB/Wa 495/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2013 r. sprawy ze skargi B. O. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania wniosku B. O. o stwierdzenie nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1961 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1960 r., w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. B. O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że domaga się stwierdzenia bezczynności organu w zakresie wydania decyzji odszkodowawczej zgodnie z art. 160 k.p.a., jak również domaga się zobowiązania organu do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia [...] czerwca 2009 r. sygn. akt [...] B. O. wyjaśniła, że dochodzi od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwrotu wywłaszczonej nieruchomości rolniczej o powierzchni [..] ha położonej w miejscowości L., gmina Ł. zapisanej w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Z., w księdze wieczystej Kw nr [...] oraz Kw nr [...]. Skarżąca wyjaśniła, że spełnia warunki do wniesienia skargi na bezczynność, gdyż wyczerpała środki zaskarżenia, o których mowa w art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej jako u.p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej odrzucenie. Organ wyjaśnił, że z uwagi na przyczyny obiektywne sprawa nie mogła zostać rozpatrzona, gdyż wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wymaga zebrania materiału dowodowego i tym samym większej ilości czasu do jego zebrania. Wskazał również, że B. O. złożyła skargę na bezczynność organu naczelnego bez wyczerpania środka wynikającego z przepisu art. 52 § 2 u.p.p.s.a. to jest wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Wskazać należy, że zarządzeniem z dnia 7 stycznia 2013 r., Sąd wyłączył ze skargi B. O. z dnia [...] października 2012 r., skargę o stwierdzenie bezczynności organu w zakresie wydania decyzji odszkodowawczej zgodnie z art. 160 § 1, 2, i 3 k.p.a. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt [...], a postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę skarżącej w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie decyzji odszkodowawczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Na wstępie należy odnieść się do stanowiska Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyrażonego w odpowiedzi na skargę, w którym wskazuje on, iż skarżąca uchybiła wymogowi formalnemu, o którym mowa w 52 § 2 u.p.p.s.a. Sąd nie podziela poglądu organu w tej kwestii. Wskazać należy, że zarządzeniem z dnia 10 grudnia 2012 r., Sąd zwrócił się do skarżącej o wyjaśnienie czy przed wniesieniem skargi wyczerpała wskazany wcześniej tryb. Ponadto zobowiązał skarżącą do nadesłania kopii tego wezwania wraz z poświadczeniem jego złożenia w organie. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w piśmie z dnia 21 grudnia 2013 r., poinformowała, że wielokrotnie i bezskutecznie zwracała się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w B. z dnia [...] lipca 1961 r. Do odpowiedzi strona dołączyła kopie pism oraz dowód ich odbioru przez organ. W ocenie Sądu nadesłana przez skarżącą korespondencja – z uwagi na jej treść – może być potraktowana jako wezwanie skarżącej do usunięcia przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszenia prawa, o którym mowa w przepisie art. 52 § 2 u.p.p.s.a. W związku z powyższym brak jest podstaw do odrzucenia skargi. Przedmiotem skargi B. O. jest bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi polegająca na nie rozpoznaniu przez organ wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [....] lipca 1961 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1960 r., w przedmiocie przejścia na rzecz Skarbu Pastwa nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, położonej w L. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że postępowanie przed organem pierwszej instancji zostało zainicjowane wnioskiem B. O. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] lipca 1961 r. wydanej w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, położonej w L., zapisanej w księdze wieczystej KW [...], jako własność S. Z. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z nie załatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że od daty wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowienia z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] o przekazaniu zgodnie z właściwością wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] lipca 1961 r., do rozpoznania Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, do chwili wniesienia przez B. O. skargi na bezczynność, organ ten nie wydał decyzji administracyjnej. Co więcej znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja nie wskazuje, aby organ w jakikolwiek sposób kompletował dokumentację lub prowadził jakiekolwiek inne czynności zmierzające do rozstrzygnięcia wniosku. Niezaprzeczalnym natomiast faktem jest to, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kolejnymi pismami wyznaczał B. O. terminy rozpoznania sprawy (w piśmie z dnia 5 kwietnia 2011 r., nr [...] poinformował, że postępowanie w sprawie zostanie zakończone do dnia 31 marca 2012 r., w piśmie z dnia 28 września 2012 r., nr [...] poinformował, że wniosek skarżącej zostanie rozpatrzony do dnia 30 listopada 2012 r.). Organ wskazywał również, że przesunięcie terminu rozpoznania wniosku spowodowane jest dużą ilością tego rodzaju spraw, które są rozpatrywane według kolejności wpływu. W ocenie Sądu postępowanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Takie postępowanie podważa także wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku B. O. należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy należy również stwierdzić, że zwłoka Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi ma charakter rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. z uwagi na to, że organ niemal przez ponad 2 lata nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, choć wielokrotnie wyznaczał terminy, w których miała zostać wydana decyzja administracyjna. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stwierdził, że bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi miała miejsce z rażącym naruszeniem podstawowych zasad postępowania, zwłaszcza wynikających z art. 8, art. 9, art. 12, jak również z rażącym naruszeniem art. 35 i art. 36 k.p.a. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 119 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku.