II OZ 1033/13

Dnia 20 listopada 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia F. I. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 604/13 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi F. I. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 700/08 oddalającym skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia uprawnień kombatanckich postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 21 październikami 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 604/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) odmówił F.I.M. przyznania prawa pomocy w zakresie przyznania profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi F.I.M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 700/08 oddalającym skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zgodnie zaś z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte na urzędowym formularzu PPF okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca odpowiadając na wezwanie Sądu z dnia 31 lipca 2013 r. do złożenia dodatkowych informacji związanych z jej sytuacją materialną, nie wykazała okoliczności uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, bowiem nie wykazała w sposób przekonujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Sąd wskazał, że z informacji i dokumentów nadesłanych przez skarżącą wynika, że uzyskuje ona stały dochód w wysokości 2.044,60 złotych netto, miesięcznie z tytułu emerytury. Skarżąca wskazała, że ponosi stałe wydatki, jednak kwota wymienionych wydatków nie wyczerpuje w całości dochodów uzyskiwanych z tytułu świadczenia emerytalnego. Wymienione przez nią wydatki obejmują opłatę za gaz - ok. 40 zł miesięcznie, opłatę za abonament telefoniczny - w miesiącu lutym 168,58 zł oraz czynsz za mieszkanie - 393,54 zł. Skarżąca ponosi również wydatki na leczenie. Z dokumentów nadesłanych w dniu 9 sierpnia 2013 r. wynika, że wydatki te kształtują się na poziomie ok. 100 zł miesięcznie. Porównując uzyskiwane dochody z ponoszonymi wydatkami oraz mając na uwadze, że części kosztów (np. abonament telefoniczny w wysokości 168,58 zł) nie można uznać za wydatki konieczne, należy zauważyć, że skarżąca jest w stanie ponieść również inne koszty poza kosztami koniecznego utrzymania. W ocenie Sądu dochody uzyskiwane przez skarżącą pozwalają na takie zaplanowanie budżetu domowego, aby była w stanie Sygn. akt II OZ 1033/13 wygospodarować środki na poniesienie związanych ze sprawą kosztów postępowania. Na obecnym etapie są to koszty ustanowienia pełnomocnika. Na poniesienie tych kosztów pozwala zarówno charakter dochodu (stałe, comiesięczne świadczenie) jak i jego wysokość. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wskazała, że po dokonaniu niezbędnych wydatków zostaje jej kwota 142 zł, które przeznacza na higienę domową i osobistą oraz pomoc, usługi ,,do jej niepełnosprawności". Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tych przepisów wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Wnioskodawca powinien zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jego sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na wnioskodawcy. Wynika to z treści art. 252 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Rzetelne przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy i dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Zgodnie zaś z art. 255 cytowanej wyżej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte na urzędowym formularzu PPF okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego sprawę. Wskazać należy, że udzielenie Sygn. akt II OZ 1033/13 stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego (np. bezdomni czy osoby bezrobotne). Koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności osoby fizycznej, która posiada stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę - por. post. NSA z 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 862/04 (niepubl.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie przyjął Sąd I instancji, że wnioskodawczyni nie spełnia wyżej przedstawionych warunków uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania profesjonalnego pełnomocnika. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczeń zawartych w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 31 lipca 2013 r. wynika, że wnioskodawczyni posiada stały, miesięczny dochód, który uzyskiwany jest z tytułu emerytury w wysokości 2.044.60 złotych netto. Porównując zaś wielkość powyższej kwoty z wykazanymi przez wnioskodawczynię koniecznymi kosztami utrzymania, w tym opłatami związanymi z utrzymywaniem mieszkania oraz koszty związane z leczeniem, brak jest podstaw do uznania, że strona nie dysponuje środkami pieniężnymi, które mogłaby przeznaczyć na opłacenie jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie, w tym wynagrodzenia pełnomocnika zawodowego, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. W tej sytuacji, wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.