I OZ 76/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 505/13 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [....] marca 2013 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 3 lipca 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia powyższego orzeczenia oraz doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem, które zostały jej doręczone w dniu 2 sierpnia 2013 r. W terminie otwartym do złożenia skargi kasacyjnej skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, który w całości został uwzględniony. Pismem z dnia 21 listopada 2013 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od ww. wyroku wskazując, że jej pełnomocnik o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu został poinformowany w dniu 15 października 2013 r., a z aktami postępowania zapoznał się w dniu 17 października 2013 r. Wskazano ponadto, że skarga kasacyjna została wniesiona przez pełnomocnika niezwłocznie przy uwzględnieniu czasu niezbędnego do zapoznania się z aktami sprawy oraz opracowania i sporządzenia skargi. Z uwagi na powyższe podniesiono, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 16 listopada 2013 r., tj. w ciągu 30 dni od dnia, w którym pełnomocnik dochowując należytej staranności zapoznał się z aktami sprawy i miał możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, natomiast niewątpliwie ustała nie wcześniej, niż 14 listopada 2013 r., tj. na 30 dni licząc od dnia, w którym pełnomocnik otrzymał zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu. Odrzucając ww. wniosek - na podstawie art. 88 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm.) dalej jako: "P.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że został on złożony po upływie terminu przepisanego do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd Wojewódzki wskazywał, że obecnie - z uwagi na okoliczność, że ustanowienie pełnomocnika w ramach przyznanego prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa - termin 30 dni do wniesienia skargi kasacyjnej i złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności powinien być liczony od dnia, w którym pełnomocnik dowiedział się o fakcie jego ustanowienia pełnomocnikiem z urzędu. W dniu tym bowiem ustała przyczyna uchybienia terminu. W realiach przedmiotowej sprawy miało to miejsce w dniu 15 października 2013 r. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, dla biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie miała żadnego znaczenia okoliczność, że "w dniu 21 listopada 2013 r." doręczono pełnomocnikowi pismo informujące o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dla strony skarżącej oraz poinformowano go o wydanym w dniu 3 lipca 2013 r. wyroku oraz o doręczeniu skarżącej odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Nie miała również znaczenia okoliczność, że w dniu 21 października 2013 r. skarżąca została zawiadomiona przez Sąd o osobie przydzielonego jej radcy prawnego. Bez znaczenia dla sprawy pozostawała także okoliczność, że w dniu 17 października 2013 r. pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy, a w dniu 21 października 2013 r. spotkał się ze skarżącą w celu ustalenia stanowiska. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, nawet jednak przy przyjęciu, że od tych dat powinien być liczony termin do wniesienia skargi kasacyjnej i procedowanego obecnie wniosku, to i tak złożenie tych środków procesowych nastąpiło z uchybieniem 30-dniowego terminu, liczonego od 17 lub 21 października 2013 r. Terminy te mijały bowiem odpowiednio w dniach: 16 i 20 listopada 2013 r. Przedmiotowy wniosek wniesiony został w dniu 21 listopada 2013 r. tj. z naruszeniem terminu określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Sąd Wojewódzki nie podzielił przy tym argumentacji wnioskodawczyni, która wywodziła, iż z dniem upływu 30-dniowego terminu od dnia dowiedzenia się o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu, otwiera się termin 7 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W opinii Sądu wniosku takiego nie można było wywieść z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. SK 17/12. Zdaniem Sądu, zinterpretowanie zawartego w art. 87 § 1 P.p.s.a. zwrotu należy dokonywać w ten w ten sposób, że przyczyna uchybienia terminu mija z chwilą dowiedzenia się o fakcie ustanowienia pełnomocnikiem z urzędu i od tej daty rozpoczyna się w takim przypadku bieg 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. G. L. w wniesionym na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zażaleniu, wnosząc o jego zmianę i przywrócenie jej terminu do wniesienia skargi kasacyjnej albo uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem kosztów postępowania, zakwestionowała twierdzenie, że przyczyna uchybienia terminu mija z chwilą dowiedzenia się o fakcie ustanowienia pełnomocnikiem i że od tej daty rozpoczyna bieg 30 dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej. W sytuacji bowiem gdy przyczyna uchybienia terminu mijała z ww. chwilą, skarżąca miałby wyłącznie 7 dni na złożenie przedmiotowego wniosku. Zdaniem skarżącej, z uzasadnienia powoływanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy nie może być w gorszej sytuacji niż pełnomocnik z wyboru, i powinien mieć także 30-dniowy termin na sporządzenia skargi kasacyjnej. Przyczyna uchybienia terminu ustaje wraz z terminem na sporządzenie tego pisma, a zatem od tego dnia należy liczyć 7-dniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Strona może mieć wprawdzie krótszy termin na sporządzenia skargi kasacyjnej, jednak w każdej sprawie okoliczność ta wymaga gruntownej analizy, której Sąd Wojewódzki nie dokonał, pomijając kwestię zapoznania się przez pełnomocnika z aktami sprawy, jego kontaktu ze skarżąca, zawiłości sprawy mającej wpływ na długość sporządzania skargi kasacyjnej. Tym samym, termin do sporządzenia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach przyznanego stronie prawa pomocy musi być realny i nie może przekracza 30 dni. Od momentu zaś, gdy pełnomocnik mógł sporządzić i wnieść skargę kasacyjną biegnie termin wskazany w art. 87 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Stosownie do art. 88 zdanie pierwsze P.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji przedwcześnie odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, z uwagi na niezachowanie przez nią siedmiodniowego terminu przepisanego do dokonania tej czynności (art. 87 § 1 P.p.s.a.) Jak słusznie zauważyła wnosząca zażalenie, z treści powyższych przepisów wynika, że przed dokonaniem oceny, czy skarżąca w niniejszym przypadku uchybiła terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej bez swojej winy, koniecznym było ustalenie, czy wniosek w tym przedmiocie został przez nią złożony w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia. Należy przy tym podzielić – błędnie odczytywany przez Sąd Wojewódzki - pogląd wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2013, sygn. SK 17/12, iż w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 P.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jest dzień, w którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do roli pełnomocnika. W istocie zatem siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony - w ramach przyznanego stronie prawa pomocy pełnomocnik - realnie mógł sporządzić i wnieść skargę kasacyjną. Czym innym jest bowiem termin trwania przeszkody rozumiany jako czas, w którym taki pełnomocnik ma obiektywną możliwość "przygotowania" się do wniesienia skargi kasacyjnej, a czym innym jest siedmiodniowy termin, przepisany do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Terminy te się nie przenikają, lecz następują kolejno po sobie. Realnie zatem pełnomocnik może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu niezbędnego do jej sporządzenia. Powyższe oczywiście nie może wprost prowadzić do konkluzji, że dokonanie ww. czynności procesowej przed upływem owych 30 dni albo w terminie 7 dni po ich upływie jest równoznaczne z dochowaniem terminu do złożenia ww. wniosku. Sąd badając bowiem wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, za każdym razem jest zobligowany dokonać oceny, kiedy istniała realna możliwość sporządzenia złożonej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skargi kasacyjnej a w konsekwencji do kiedy rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia tego wniosku. Sąd I instancji tego jednak nie uczynił, co powinien był zrobić. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku, Sąd oceni zatem powołane w nim okoliczności, mające wpływ na długość okresu niezbędnego do sporządzenia skargi kasacyjnej, mając na uwadze powyższą wykładnię prawa. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.