III SA/Po 1159/12

Dnia 4 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania od decyzji dotyczącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 rok I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2012r. nr [...] Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. działając m.in. na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego tj. Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 z zm.) odmówił S. S. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych w odwołaniu. Organ administracji w uzasadnieniu przestawił następujący stan faktyczny i ocenę prawną. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T., po rozpatrzeniu złożonego w dniu [...] kwietnia 2011r. wniosku przez S.S., wydał [...] kwietnia 2012r. decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011. Za pośrednictwem faksu w dniu 26 kwietnia 2012r. do Biura Powiatowego wpłynęło odwołanie od powyższej decyzji. Pismem z dnia [...] maja 2012r, Dyrektor wystosował do strony wezwanie w celu uzupełnienia podpisu pod odwołaniem, tudzież przesłania tożsamego pisma z własnoręcznym podpisem. W dniu 24 maja 2012r. za pośrednictwem faksu wpłynęło do Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego odwołanie. Wobec nieuzupełnienia braków formalnych organ odwoławczy pozostawił odwołanie strony bez rozpoznania. S. S. w dniu 10 lipca 2012r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, dokonał jednocześnie czynności. Jako powody nieuzupełnienia w terminie podpisu pod złożonym odwołaniem wyjaśnił: "jestem rolnikiem i wysłałem pismo do ARiMR faksem, żeby było szybko i sprawnie. Dostałem zawiadomienie, że nie ma podpisu więc wysłałem jeszcze raz pismo, również faksem. Teraz okazuje się, że sprawa nie jest ważna, bo nie ma oryginalnego podpisu. Więc wysyłam jeszcze raz odwołanie wraz z poprzednim z oryginalnym podpisem." Organ odwoławczy odmawiając przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania zważył, że przepisy proceduralne ustanawiają cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Pierwszą z nich o charakterze merytorycznym – jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, drugą – wniesienie prośby (wniosku) o przywrócenie terminu, trzecią – dochowanie terminu do wniesienia wniosku, czwartą – dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. Zdaniem Dyrektora strona nieuprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia podpisu pod własnym odwołaniem albowiem wyjaśniła jedynie, że posłużyła się faksem w przekazaniu odwołania dla przyspieszenia sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. S. podniósł, że złożył odwołanie. W Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nikt go nie poinformował, że pismo powinno posiadać oryginalny podpis. Kiedy otrzymał pismo z ARiMR w P. zrozumiał, że nie podpisał w ogóle odwołania przesłanego faksem, więc ponownie za pośrednictwem faksu wysłał podpisane odwołanie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przedstawił swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. W rozpatrywanej sprawie kontroli Sądu poddane zostało rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, w którym organ, wskazując jako podstawę działania art. 58 i 59 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) orzekł o odmowie przywrócenia stronie skarżącej terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Zgodnie z art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Zachowując czternastodniowy termin do wniesienia odwołania strona skarżąca przesłała odwołanie za pośrednictwem faksu od doręczonej jej decyzji Kierownika Biura Powiatowego w T. z dnia [...] kwietnia 2012r. – okoliczność bezsporna. Stosownie do art. 63 § 1 k.p.a. podania (żądania, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telefonicznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Wniesienie przez skarżącego odwołania za pośrednictwem faksu było zatem dopuszczalne, jednakże powodowało, że do organu wpłynęła kopia pisma. Słusznie zatem organ przyjął, że odwołanie dotknięte jest brakiem formalnym, nie zawiera bowiem własnoręcznego podpisu wnoszącego odwołanie. Brak ten może zostać uzupełniony poprzez złożenie podpisu na kopii, która wpłynęła do organu, jak i poprzez złożenie oryginału dokumentu, podpisanego przez stronę. Nieuzupełnienie braku formalnego w terminie powoduje pozostawienie odwołania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.). Oceniając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia należy odwołać się do treści art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., który stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Organ administracji publicznej jest obowiązany zatem przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Sąd podziela wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stanowisko organu, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji o braki winy można mówić tylko w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (tak: m.in. B. Adamiak w Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz Wydawnictwo C.B. Beck Warszawa 2008, art. 58 nr 4, wyrok NSA z 2005r. I SA/Kr 1718/96). Zwrócić należy nadto uwagę, że przepis art. 58 § 1 k.p.a. wymaga uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W doktrynie wskazuje się, że "udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie – tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. (....) Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu" (E. Iserzon (w) Komentarz IV 1970 s. 135). Nie budzi wątpliwości, że osoba zainteresowana "ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna – uwiarygodnić stosowną argumentacją – swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna" – (B. Adamiak, J.Borkowski., Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011 s. 284). Przenosząc przedstawione powyżej rozważania, po dokonaniu analizy akt administracyjnych sprawy, w ocenie Sądu organ odwoławczy błędnie przyjął, że skarżący nieuprawdopodobnił okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Należy zauważyć, że w skierowanym do strony wezwaniu z dnia 16 maja 2012r. dotyczącym wymogu uzupełnienia braków formalnych zobowiązano stronę w terminie 7 dni do uzupełnienia podpisu pod ww. pismem (odwołaniem) lub przesłania tożsamego pisma z podpisem na adres Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego w P. ul. [...], [...]. Wskazano, że zgodnie z art. 63 k.p.a. podanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego. Z treści wezwania nie wynika, że podpis strony musi być własnoręczny, co błędnie ustalił organ w zaskarżonym postanowieniu. Dopiero pozostawiając odwołanie bez rozpoznania Dyrektor wyjaśnił stronie wymogi stawiane odwołaniu związane z oryginalnym (własnoręcznym) podpisem przez stronę odwołania w sytuacji przekazania pisma organowi za pomocą telefaksu (pismo z dnia 3 lipca 2012r.). Z kolei we wniosku o przywrócenie terminu skarżący podniósł, że wezwanie w przedmiocie braków formalnych zrozumiał, że odwołanie nie jest w ogóle podpisane. Zdaniem Sądu treść wezwania z dnia [...] maja 2012r. skierowanego do skarżącego była nieprecyzyjna i mogła wprowadzić stronę w błąd co do sposobu uzupełnienia braków formalnych odwołania. A zatem nieuzupełnienie w terminie braków formalnych odwołania nastąpiło z przyczyn niezależnych od strony. Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, ze zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania art. 58 § 1 k.p.a. i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie zobowiązany uwzględnić przedstawioną w uzasadnieniu ocenę prawną i ocenić wniosek strony o przywrócenie terminu w odniesieniu do całości materiałów zgromadzonych w aktach sprawy, kierując się obowiązkiem określonym w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz.U. 2012, poz. 1164). Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270).