II SA/Wa 1625/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędziowie WSA Andrzej Góraj Ewa Grochowska – Jung (spr.) Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi Redaktora Naczelnego D. na odmowę udzielenia informacji prasowej przez Zarząd Główny Polskiego Związku L. z dnia [...] lipca 2012 r. 1. uchyla zaskarżoną odmowę udzielenia informacji prasowej 2. zasądza od Polskiego Związku L. na rzecz Redaktora Naczelnego D. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. P. G. – redaktor naczelny [...] wnioskiem z dnia [...] lipca 2012 r. zwrócił się do Zarządu [...], na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo Prasowe (Dz. U. z 1984 r. nr 5/98, poz. 24 ze zm.), z prośbą o udzielenie informacji, czy organy [...] wymagają od kół łowieckich stosowania choć w części Instrukcji prowadzenia dokumentacji w kołach łowieckich, wprowadzonej w życie zarządzeniem nr [...] z dnia [...] marca 1998 r. Jeżeli odpowiedź na powyższe pytanie byłaby twierdząca, to które zapisy tej Instrukcji są obecnie wymagane od kół łowieckich przez organy [...]. W przypadku odmowy udzielenia odpowiedzi wniósł o złożenie odmowy w ciągu 3 dni w trybie art. 4 ust. 3 ww. ustawy – Prawo prasowe. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. redaktor naczelny [...] wezwał [...] do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na powyższe zapytanie rzecznik prasowy [...] wystosował do wnioskodawcy pismo z dnia [...] lipca 2012 r., w którym odmówił udzielenia informacji w trybie i zakresie podanym w piśmie. Wskazał, iż art. 4 ust. 1 ustawy – Prawo prasowe – zobowiązuje do udzielenia informacji przez [...] o swojej działalności, a nie opinii, komentarzy, czy prezentowania stanowisk. Wskazał, że wprowadzone w formie zarządzeń, a kierowane do kół łowieckich, Instrukcje mają charakter zaleceń, wskazówek do wykorzystania, czy też mają służyć pomocą w działalności kół łowieckich. Koła, jako osoby prawne, mają obowiązek przestrzegać obowiązujących przepisów, w tym ustawy o rachunkowości. Z tych względów Instrukcja może być stosowane w zakresie w jakim nie jest sprzeczna z obowiązującymi powszechnie przepisami, które od jej wydania zmieniły się wielokrotnie. Zarządzenia Zarządu [...] mogą mieć także charakter aktów kierownictwa wewnętrznego i obowiązują wtedy struktury Związku. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. poinformowano wnioskodawcę, iż w swym piśmie domaga się interpretacji obowiązujących przepisów, a jego pytanie jest wnioskiem o opinię prawną dotyczącą obowiązujących przepisów. Wskazano również, iż z tożsamym wnioskiem występował pismem z dnia [...] lipca 2011 r., na które otrzymał wówczas odpowiedź od rzecznika prasowego [...], natomiast stanowisko w tej sprawie nie uległo zmianie. Redaktor naczelny [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na odmowę udzielenia informacji prasowej z dnia [...] lipca 2012 r. Skarżący odmowie udzielenia informacji prasowej zarzucił: 1) naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy - Prawo prasowe, poprzez błędne przyjęcie, że zachodzą okoliczności odmowy udzielenia informacji prasowej przez [...]; 2) naruszenie art. 4 ust. 3 ww. ustawy, poprzez niezachowanie wymagań jakie powinna spełniać odmowa udzielenia informacji prasowej w postaci wskazania powodów odmowy i zwłokę w jej udzieleniu. Mając powyższe na względzie, skarżący wniósł o nakazanie Zarządowi Głównemu [...] udzielenia informacji, czy organy [...] wymagają od kół łowieckich stosowania choć w części Instrukcji prowadzenia dokumentacji w kołach łowieckich, wprowadzonej w życie zarządzeniem nr [...] z dnia [...] marca 1998 r., a jeżeli odpowiedź na powyższe pytanie byłaby twierdząca, to które zapisy tej Instrukcji są obecnie wymagane od kół łowieckich przez organy [...], a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podmiósł, iż odmowa udzielenia informacji prasowej w przedmiotowej sprawie jest niezgodna z art. 4 ust. 1 Prawa prasowego, w świetle którego Polski [...] jest obowiązany do udzielania prasie informacji o swej działalności, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów informacja taka nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawo do prywatności. Zatem podstawą prawną tajemnicy, o której mowa w art .4 ust. 1 powołanej ustawy, uzasadniającej odmowę udzielenia informacji prasowej, mogą być tylko i wyłącznie przepisy rangi ustawowej. Skarżący wskazał, iż nie prosił o interpretację żadnego przepisu prawnego, lecz pytał organ zarządzający Polskiego [...], czy organy Związku, wykonujące statutowe obowiązki nadzoru nad kołami łowieckimi, wymagają w swojej działalności stosowania przez te koła “Instrukcji prowadzenie dokumentacji koła łowieckiego" wprowadzonej w życie Zarządzeniem [...] z dnia [...] marca 1998 r. nr [...]. Nie można też przyjąć, że wniosek skarżącego o udzielenie informacji wnosił o podanie informacji objętej tajemnicą lub naruszał prawo do prywatności. Dane żądane we wniosku są informacjami o działalności Zarządu [...], do których na podstawie Prawa Prasowego prasa ma dostęp. Dotyczy to również zapytania o to, które zapisy Instrukcji wprowadzonej zarządzeniem nr [...] są wymagane wobec kół łowieckich przez organy [...]. W odpowiedzi na skragę Zarząd Główny [...] wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi Przewodniczący Zarządu Głównego [...] podniósł, iż w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa działający z upoważnienia Przewodniczącego Zarządu Głównego [...] radca prawny pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. podtrzymał stanowisko przedstawione w pisemnej odmowie jednocześnie informując skarżącego, iż jego żądanie jest wnioskiem o interpretację przepisów, a nie informacją o działalności zrzeszenia. Zdaniem Związku odpowiedź ta w pełni wyczerpuje tematykę obowiązywania Instrukcji, w szczególności odpowiedzi na pytanie dotyczące wymagania od kół łowieckich jej stosowania w całości, czy w części. Wskazano również, iż jedynie na szczeblach okręgowych w ramach struktur [...] działa ponad 200 organów Związku. Zarząd Główny nie posiada informacji, czy któryś z tych organów wymagał w indywidualnej sprawie posługiwania się Instrukcją Zarządu Głównego [...], jeżeli tak, to w jakim zakresie. Nie jest także w stanie zgromadzić jedynie na potrzeby redakcji Dziennika [...] od ponad 200 organów [...] informacji, czy w jakiejś sprawie dany organ nie wymagał choćby w części posługiwania się Instrukcją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, jak również podmioty, realizując swą działalność w sferze publicznoprawnej poddanej kontroli sądowej, orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie i oceniając podniesione w skardze zarzuty, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona odmowa została wydana z naruszeniem przepisów ustawy - Prawo prasowe, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. nr 5, poz. 24 ze zm.) prasa, zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej korzysta z wolności wypowiedzi i urzeczywistnia prawo obywateli do ich rzetelnego informowania, jawności życia publicznego oraz kontroli i krytyki społecznej. W świetle art. 4 ust. 1 tej ustawy, przedsiębiorcy i podmioty niezaliczone do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku są obowiązane do udzielenia prasie informacji o swojej działalności, o ile, na podstawie odrębnych przepisów, informacja nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności. W przypadku odmowy udzielenia informacji, na żądanie redaktora naczelnego, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, w terminie trzech dni; odmowa powinna zawierać oznaczenie organu, jednostki organizacyjnej lub osoby, od której pochodzi, datę jej udzielenia, redakcję, której dotyczy, oznaczenie informacji będącej jej przedmiotem oraz powody odmowy (ust. 3 powołanego artykułu). Podmiotem, którego dotyczy powyższa regulacja, jest niewątpliwie [...], albowiem nie jest zaliczany do sektora finansów publicznych, jak również, będąc podmiotem zrzeszającym osoby fizyczne i prawne, które czynnie uczestniczą w ochronie i rozwoju populacji zwierząt łownych oraz działając na rzecz ochrony przyrody, art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (Dz. U. z 2005 r. nr 127, poz. 1066 ze zm.), nie działa w celu osiągnięcia zysku. Zatem na [...] spoczywa obowiązek udzielania prasie informacji o swej działalności, z wyjątkiem odmowy dokonanej ze względu na ochronę prywatności oraz ochronę tajemnicy państwowej i służbowej oraz innej tajemnicy chronionej ustawą. Uwzględniając określony w art. 61 ust. 2 Konstytucji RP zakres prawo do informacji, należy wskazać, że na [...] ciaży obowiązek zapewnienia prasie dostępu do dokumentów łączących się z jego działalnością, jeżeli nie ma ustawowych wyłączeń ze względu na ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porząaku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu Państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji RP). Realizacja uprawnień prasy do uzystania informacji następuje przez podanie jej określonej wiadomości lub udostępnienie w stosownym trybie żądanych dokumentów. Jak wynika z materiału aktowego, redaktor naczelny Dziennika [...] wnioskiem z dnia [...] lipca 2012 r. wystąpił od Zarządu Głównego [...] o udzielenie informacji prasowej, czy organy [...] wymagają od kół łowieckich stosowania choć w części Instrukcji prowadzenia w kołach łowieckich dokumentacji, wprowadzonej w życie zarządzeniem nr [...] Zarządu Głównego [...] z dnia [...] marca 1998 r., a jeżeli tak, to które zapisy tej Instrukcji są obecnie wymagane od kół łowieckich przez organy [...]. Odmowę uwzględnienia żądania podmiot zobowiązany uzasadnił tym, iż żądana informacja jest wnioskiem nie o udzielenie informacji o działalności zrzeszenia, lecz opinii prawnej dotyczącej obowiązywania przepisów. Jednocześnie wskazał, iż wprowadzone w formie zarządzeń, a kierowane do kół łowieckich, Instrukcje mają charakter zaleceń, wskazówek do wykorzystania, czy też mają służyć pomocą w działalności kół łowieckich. Natomiast koła, jako osoby prawne, mają obowiązek przestrzegać powszechnie obowiązujących przepisów, w tym ustawy o rachunkowości. Z tych względów Instrukcja może być stosowane w zakresie w jakim nie jest sprzeczna z obowiązującymi powszechnie przepisami, które od jej wydania zmieniły się wielokrotnie. Ponadto organ wskazał, iż zarządzenia Zarządu Głównego [...] mogą mieć charakter aktów kierownictwa wewnętrznego i obowiązują wtedy struktury Związku. W ocenie Sądu, podjęte przez [...] rozstrzygnięcie we wskazanym zakresie jest błędne. Trzeba zaakcentować, iż powołany przepis art. 4 ust 1 ustawy - Prawo prasowe, zobowiązuje określony w tym przepisie podmiot do informowania o swojej działalności. Pojęcie "swojej działalności" jest pojęciem szerokirn, odnoszącym się do każdej sfery działań podmiotu, a zatem nie tylko do realizacji zadań ustawowych, czy statutowych, lecz i do spraw o charakterze organizacyjnym. Należy wskazać, iż skarżący w swoim wnioksu z dnia [...] lipca 2012 r. nie zwracał się ani o opinię prawną, ani o interpretację żadnego przepisu prawnego, jak wskazuje to Zarząd Główny [...], lecz prosił organ zarządzający Polskim [...] o informację, czy organy Związku wykonujące statutowe obowiązki nadzoru nad kołami łowieckimi wymagają w swojej działalności stosowania przez te koła "Instrukcji prowadzenia dokumentacji koła łowieckiego" wprowadzonej w życie zarządzeniem Zarządu Głównego [...] z dnia [...] marca 1998 r. nr [...]. Dane te są, zdaniem Sądu, informacjami o działalności Zarządu Głównego [...], do których prasa na podstawie Prawa prasowego ma dostęp. Dotyczy to również zapytania o to, które zapisy Instrukcji wprowadzonej w życie zarządzeniem nr [...] są wymagane wobec kół łowieckich przez organy [...]. Pisma zarówno z [...] lipca 2012 r., jak i z [...] sierpnia 2012 r., nie zawierają odpowiedzi na te pytania, a jedynie opisują obowiązki kół łowieckich. Wobec tego, co do zasady, żądana informacja także podlega udostępnieniu w świetle postanowień art. 4 ust. 1 ustawy - Prawo prasowe. Natomiast skarżona odmowa nie zawiera jakiegokolwiek wyjaśnienia przyczyn, z powołaniem się na tajemnicę prawnie chronioną lub naruszenie prawa do prywatności, z powodu których nie udostępniono wnioskodawcy żądanej informacji. Wskazać należy na sformalizowany charakter odmowy udzielenia informacji prasowej. Powinna ona zawierać oznaczenie organu, jednostki organizacyjnej lub osoby, od której pochodzi, datę jej udzielenia, redakcję, której dotyczy, oznaczenie informacji będącej jej przedmiotem oraz powody odmowy (art. 4 ust. 3 ustawy - Prawo prasowe). Stwierdzić należy, iż zaskarżona odmowa nie spełnia wymogów stawianych przez ustawodawcę w powołanym przepisie. Nie powołuje się ona na którąkolwiek z ustawowych przesłanek negatywnych (tajemnicę państwową, służbową, inną prawem chronioną lub prawo do prywatności), a tylko te przesłanki mogły stanowić o ograniczeniu prasie dostępu do informacji. Reasumując stwierdzić należy, iż zaskarżona odmowa została wydana z naruszeniem art. 4 ust. 1 i 3 Prawa prasowego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy i skutkuje uchyleniem zaskarżonego aktu. To z kolei powoduje konieczność ponownego rozpoznania wniosku redaktora naczelnego Dziennika [...] przez jego adresata – [...] i udzielenia żądanej informacji w takim zakresie, w jakim nie ogranicza jej przepis art. 4 ust. 1 ustawy - Prawo prasowe. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 146 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. W przedmiocie zwrotu kosztów, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 oraz art. 209 powołanej ustawy.