II OZ 1239/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. N. na pkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 260/13 oddalającego wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Małopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie M. N. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. Postanowieniem z dnia 21 marca 2014 r. WSA w Krakowie odrzucił skargą, a następnie w dniu 13 maja 2014 r. odrzucił skargę kasacyjną na to postanowienie z dnia 21 marca 2014 r. Następnie postanowieniem z dnia 25 czerwca 2014 r. odrzucono zażalenie na postanowienie z dnia 13 maja 2014 r. W dniu 27 maja 2015 r. M. N. złożyła piąty z kolei wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych – w postaci pisma, a nie wypełnionego formularza. O uzupełnienie w terminie 7 dni braku wniosku przez złożenie formularza PPF skarżąca została skutecznie wezwana w dniu 7 sierpnia 2015 r. Zarządzeniem z dnia 19 sierpnia 2015 r. Sąd pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania przyjmując, że wypełniony formularz PPF nie został w terminie złożony. Po wydaniu zarządzenia do akt dołączony został wypełniony przez skarżącą formularz PPF nadany przesyłką pocztową w dniu 14 sierpnia 2015 r. Formularz ten został potraktowany jak nowy wniosek o zwolnienie od kosztów i rozpoznany przez referendarza sądowego, który postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2015 r. wniosek skarżącej oddalił. Skarżąca wniosła w terminie zażalenie na zarządzenie z dnia 19 sierpnia 2015 r., a następnie w terminie sprzeciw od postanowienia referendarza z dnia 27 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 19 października 2015 r., na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w pkt 1 uchylił zarządzenie z dnia 19 sierpnia 2015 r., a w pkt 2 oddalił wniosek skarżącej z dnia 27 maja 2015 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że rozpoznawany wniosek jest z kolei piątym złożonym przez M. N. w toku postępowania – tym razem w odpowiedzi na wezwanie Sądu do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 17 lipca 2014 r. o ustaleniu opłaty od zażalenia. Sąd podkreślił, że skarżąca wskazuje obecnie, iż dochód osiągany przez nią i jej męża wynosi 3800 zł. miesięcznie (w pierwotnym wniosku dochód miał wynosić 4200 zł). Nadal jest właścicielką domu o powierzchni 180 m2 i nieruchomości rolnej o powierzchni 1,25 ha. Nie dysponuje już oszczędnościami (pierwotnie wynosiły one 20000 zł), a na utrzymaniu ma studiującą córkę urodzoną w 1994 r., ponosi też wydatki na leczenie. Zdaniem Sądu jakkolwiek deklarowana obecnie kondycja finansowa skarżącej jest gorsza od deklarowanej w pierwszym wniosku (brak oszczędności), to zmiana ta nie jest na tyle istotna, aby uzasadniała zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania wymagane koszty to jedynie opłaty sądowe (w wysokości 100 zł.) od kolejno składanych zażaleń. Te opłaty skarżąca w ocenie Sądu może ponosić bez istotnego uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Na marginesie Sąd zauważył, że skarżąca dysponowała oszczędnościami, które rozdysponowała bez zabezpieczenia środków na (przewidywalne przecież) wydatki związane z aktywnością procesową. W każdym razie skarżąca nie jest osobą wymagającą pomocy finansowej państwa zastrzeżonej zasadniczo dla osób ubogich. Zażalenie na pkt 2 powyższego postanowienia WSA w Krakowie wniosła M. N. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Należy zauważyć, że instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. umożliwia zmianę postanowień niekończących postępowania (w tym postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy) w przypadku, gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. W przypadku braku wykazania, że okoliczności sprawy uległy zmianie, brak jest przesłanek do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. A więc przyznanie prawa pomocy wskutek rozpoznania ponownego wniosku jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nastąpiło istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej. Odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy - przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku - możliwa jest bowiem wyłącznie po zmianie okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Składając zatem kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, strona winna przedstawić nowe, istotne okoliczności, które mogą mieć wpływ na pozytywne rozpatrzenie wniosku. Brak wskazania takich okoliczności, przy ponownym złożeniu wniosku, powoduje, że raz już dokonana, w prawomocnym postanowieniu sądu, ocena możliwości płatniczych strony, pozostaje nadal aktualna. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo dokonał oceny wniosku skarżącej porównując go z okolicznościami przywołanymi we wcześniejszym, rozpoznanym już prawomocnie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wypełniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła bowiem praktycznie te same okoliczności i podała te same informacje o swojej sytuacji majątkowej, których udzieliła poprzednio i które były już przedmiotem oceny sądu. Wprawdzie skarżąca wskazała, że nie posiada już oszczędności w kwocie 20 000 zł oraz że dochód osiągany w gospodarstwie domowym zmniejszył się o 400 zł i wynosi obecnie 3800 zł. Jednakże z przedstawionego przez stronę wniosku nie wynika, żeby w sprawie zaszły takie zmiany okoliczności, które mogłyby doprowadzić do odmiennej od dotychczasowej oceny sytuacji finansowej skarżącej, brak było zatem podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy. Podkreślenia przy tym wymaga, że skarżąca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich informacji odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.