II GSK 109/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-03-04
Skład orzekający: Anna Robotowska, Andrzej Kuba, Janusz Zajda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnik jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich, jeśli płatności te zostały przyznane na skutek błędu właściwego organu, który nie mógł zostać wykryty przez rolnika?Ratio decidendi
Rolnik nie jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich, jeśli zostały one przyznane na skutek błędu właściwego organu, który nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że w stanie faktycznym sprawy zaistniała przesłanka wyłączająca obowiązek zwrotu świadczenia, a organ nie miał podstaw do przyjęcia, że na skarżącej ciąży obowiązek zwrotu środków.Stan faktyczny
Rolniczka J. W. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2009. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. przyznano jej płatność w wysokości 2613,48 zł. Następnie Dyrektor ARiMR stwierdził nieważność tej decyzji i odmówiono przyznania płatności. Decyzją z dnia 18 grudnia 2012 r. ustalono J. W. kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 2613,48 zł. Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił obie decyzje, uznając, że płatność została przyznana na skutek błędu organu, który nie mógł zostać wykryty przez rolniczkę. Dyrektor ARiMR zaskarżył wyrok WSA do NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Janusz Zajda Protokolant Monika Tutak-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 października 2013 r. sygn. akt III SA/Łd 383/13 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dni 11 października 2013 r. (sygn. akt III SA/Łd 383/13), po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2013 roku, w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i ich zwrotu, w punkcie 1) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] grudnia 2012 r., w punkcie 2) orzekł o kosztach postępowania, w punkcie 3) orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.
I
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 14 maja 2009 r. J. W. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2009 rok.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał stronie płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, tj. kwotę 2613,48 zł.
W dniu 13 czerwca 2011 r. Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. o przyznaniu J. W. płatności w ramach systemów wparcia bezpośredniego. Następnie w dniu [...] listopada 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. odmówił przyznania J. W. płatności na rok 2009 z tytułu jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin.
Decyzją z dnia 18 grudnia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. ustalił J. W. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uzyskanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w łącznej wysokości 2613,48 zł, w tym: 1814,99 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz 798,49 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji powołał treść art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i wskazał, że z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której J. W. uzyskała płatności, należy uznać, że strona utraciła uprawnienie do uzyskania tych płatności, w związku z czym środki pieniężne w wysokości 2613,48 zł, przekazane na rachunek bankowy strony w dniu 26 stycznia 2010 r., zostały pobrane nienależnie.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz w związku z art. 136 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zobowiązany jest do jej zwrotu. Natomiast przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności zostały określone w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wskazał, że w niniejszej sprawie płatności, wypłacone w dniu 26 stycznia 2010 r. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., nie wynikały z pomyłki ARiMR, bowiem w dniu wydawania ww. decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. nie posiadał informacji, z których wynikałoby, iż w roku 2009 grunty nie były użytkowane rolniczo.
Organ I instancji stwierdził, że w sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, który stanowi, iż obowiązek zwrotu płatności uznanej za nienależną lub nadmierną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.
Organ stwierdził też, że kwota płatności w wysokości 2613,48 zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 i jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 73 ust. 4 i 5 powołanego rozporządzenia. Stosownie do treści art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki.
Od powyższej decyzji odwołała się J. W.. Strona zarzuciła, że wysokość procentowego zawyżenia powierzchni deklarowanej i powierzchni stwierdzonej została wyliczona w sposób nieprawidłowy. Ponadto wskazała, że zadeklarowanie działek rolnych na działkach ewidencyjnych nr 704 oraz 760, pomimo tego, że było nieprawidłowe, nie było zawinione przez stronę. Wskazane powyżej działki ewidencyjne zostały bowiem nabyte przez stronę od Agencji Nieruchomości Rolnych, bez okazania ich granic.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr 7/13 Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że ARiMR ustalając wysokość procentowego zawyżenia powierzchni deklarowanej w stosunku do stwierdzonej opiera się na następującym wzorze: powierzchnia deklarowana kwalifikowana - powierzchnia stwierdzona x 100% powierzchnia stwierdzona. Postępowanie administracyjne dotyczące przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych poprzedza postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Sprawa przyznania J. W. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2009 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2011 roku o odmowie przyznania płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających. Decyzja ta nie została przez stronę zaskarżona, tym samym stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji, przez co strona zgodziła się z poczynionymi tam ustaleniami faktycznymi i związanymi z tym konsekwencjami.
Organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania prowadzonego w oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Zaznaczyć jednak należy, iż w takim przypadku zadaniem organu odwoławczego nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną). W przedmiotowym postępowaniu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. był zatem zobowiązany do ustalenia, czy beneficjent pobrał nienależne lub nadmierne płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2009. Mając na uwadze, że od decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. o odmowie przyznania płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O., strona nie wniosła odwołania i stała się decyzją ostateczną, obowiązkiem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. stało się wypełnienie dyspozycji zawartej w art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie ma potrzeby oceniać dobrej lub złej wiary wnioskodawcy, ponieważ okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności nie przekracza czterech lat. Wypłata płatności bezpośrednich za rok 2009 na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 26 stycznia 2010 r., natomiast decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. nr [...], którą należy uznać za pierwsze powiadomienie J. W. przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, została doręczona stronie w dniu 3 listopada 2011 r., a więc przed upływem czterech lat od daty płatności. Zatem w przedmiotowej sprawie strona została zawiadomiona o nieuzasadnionym charakterze ww. płatności przed upływem czterech lat od daty płatności (art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004).
Powołując się na treść art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 organ II instancji stwierdził, że przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2009 i przekazanie ich na rachunek bankowy strony w dniu 26 stycznia 2010 r. wynikało z uwzględnienia przez organ deklaracji producenta, bez uwzględnienia ortofotomapy. W ocenie organu odwoławczego strona nie dochowała należytej staranności, zadeklarowała do płatności działki rolne położne faktycznie na innych działkach ewidencyjnych, niż wskazane we wniosku. Okoliczność zakupu działek bez okazania granic nie stanowi podstawy do uznania, że strona nie mogła wykryć tego błędu. Stąd brak podstaw do zwolnienia z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca podniosła, że w jej ocenie różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną a stwierdzoną wynosi 1,17 ha, czyli 28,5 %, a więc nie przekracza 30%. Wobec powyższego nie powinna być wykluczona z otrzymania pomocy. Natomiast wzór matematyczny, z którego korzysta ARiMR jest bardzo krzywdzący dla rolnika.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny Łodzi uznał skargę za zasadną.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż przedmiotem kontroli jest decyzja w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.), na podstawie którego organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.
WSA w Łodzi podkreślił, iż celem wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonego w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a w przypadku, gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., w wyniku pomiaru dokonanego na ortofotomapie, celem określenia maksymalnej powierzchni uprawnionej do uzyskania płatności, ustalił, że organ I instancji, mimo iż dysponował ortofotomapami dokonał nieprawidłowego pomiaru, bowiem powierzchnie zadeklarowanych działek przekraczają wyznaczony obszar PEG. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. uznał, iż płatność przyznana skarżącej została dokonana z rażącym naruszeniem prawa, na skutek pomyłki właściwego organu.
W ocenie Sądu pierwszej instancji nie ma żadnych wątpliwości, że to organ zanim przyznał płatność, a nie po przyznaniu płatności skarżącej, przeprowadził kontrolę administracyjną, w wyniku której dokonał nieprawidłowego pomiaru deklarowanych działek z naruszeniem art. 17 rozporządzenia nr 73/2009 w związku z art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE 796/2004. Zgodnie z art. 23 ust. 1 kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Skoro kontrola miała miejsce przed przyznaniem płatności i nie została przeprowadzona skutecznie, to płatność, w ocenie WSA w Łodzi, została przyznana na skutek pomyłki organu.
W ocenie Sądu pierwszej instancji nie można uznać, że nie została spełniona druga przesłanka wymieniona w art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 794/2004, a mianowicie, że błąd organu nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Nie może być mowy o tym, że błąd organu mógł być wykryty przez rolnika, skoro przyznano mu płatność w stanie faktycznym przez niego przedstawionym, zweryfikowanym przez organ przed przyznaniem płatności. Oczywisty błąd organu przyznającego płatność doprowadził do wypłaty płatności, która po wydaniu decyzji o stwierdzeniu nieważności, przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącej i dokonaniu odmowy przyznania tej płatności, stała się świadczeniem nienależnym.
W ocenie WSA w Łodzi, ocena możliwości wykrycia przez rolnika błędu organu - w rozumieniu art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 - dokonana przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. w zaskarżonej decyzji nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji wskazał również, że w niniejszej sprawie przekazanie płatności nastąpiło w dniu 26 stycznia 2010 r., zaś powiadomienie skarżącej o decyzji o zwrocie z dnia 18 grudnia 2012 r. nastąpiło w dniu 20 grudnia 2012 r., a więc po upływie 12 miesięcy od płatności, a więc akapit pierwszy art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 miał zastosowanie w sprawie, a organ miał obowiązek dokonać analizy, czy omówiona regulacja powoduje wyłączenie obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności. Sąd podkreślił, iż organ przeprowadził analizę art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, jednakże nieziszczenie się określonych w nim przesłanek oparł wyłącznie na fakcie niedochowania przez wnioskodawcę należytej staranności przy deklarowaniu działek do płatności, a takie uzasadnienie nie mogło być, w ocenie Sądu, uznane za spełniające wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., mając na uwadze to, iż materiał dowodowy w sprawie wskazywał na rażące naruszenia prawa przez organ I instancji przy przyznawaniu płatności.
Sąd pierwszej instancji wskazał również, iż organ nie przeprowadził wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a co najmniej nie dał wyrazu wnikliwej jego analizy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.
II
Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowanie kasacyjnego.
Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie następujących przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. oraz w zw. z art. 153 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) przez niepełne przedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanu faktycznego i prawnego oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny i brak wskazań co do dalszego postępowania, czym Sąd naruszył zasady dotyczące należytego uzasadniania wyroku powołane w art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a., co ma istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem wskutek naruszenia ww. przepisów postępowania nie jest możliwa należyta ocena legalności wyroku oraz należyte postawienie zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego przez Sąd;
- art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zwana dalej p.u.s.a., w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 8, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) przez błędne przyjęcie, że normy statuowane wyżej wskazanymi przepisami zostały przez organ administracji naruszone, jak i brak wykazania, że naruszenia miały wpływ na wynik sprawy.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE.L. 2004.141.18), dalej: rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 polegające na przyjęciu, że w zaistniałym stanie faktycznym znajduje on zastosowanie, tj. spełnione zostają wskazane w nim przesłanki, co powoduje brak obowiązku zwrotu nienależnie pobranej kwoty płatności bezpośrednich przyznanej beneficjentowi, podczas gdy w niniejszej sprawie zaistniały błąd był tego rodzaju, że mógł zostać wykryty przez rolnika, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego zastosowania powyżej wskazanego przepisu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, kasator szczegółowo odniósł się do postawionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik J. W. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na uzasadnionych podstawach i podlega oddaleniu.
Organ zarzucił naruszenie tak przepisów prawa procesowego, jak i materialnego.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów prawa procesowego należy stwierdzić, iż są one niezasadne. Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administraycjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).
Przepis art. 1 p.u.s.a. ma charakter ustrojowy, który mógłby sąd naruszyć odmawiając rozpoznania skargi, mimo prawidłowości jej wniesienia, albo rozpoznając prawidłowo wniesioną skargę zastosował przy jej kontroli inne kryterium niż kryterium zgodności z prawem.
Okoliczność, iż skarżący organ nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji nie uzasadnia zarzutu naruszenia powyższego przepisu.
Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a.
Przepis art. 141 § 4 zawiera konieczne elementy, jakie winny być zawarte w uzasadnieniu wyroku. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż spełnia on wymogi tego przepisu, poddaje się również kontroli instancyjnej. Z poglądu zaprezentowanego przez Sąd wyraźnie wynika, iż brak jest podstaw do żądania zwrotu od skarżącej kwoty, wcześniej przyznanej – a obecnie uznanej przez organ jako świadczenie nienależne. Również Sąd pierwszej instancji na stronie 11 uzasadnienia wyraźnie wskazał w jakim zakresie zaskarżona decyzja jest wadliwa, a więc spełniony został wymóg wynikający z art. 153 p.p.s.a.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, należy również stwierdzić, iż nie jest on zasadny.
Z przepisu art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 wynika, że obowiązek zwrotu przez rolnika nienależnie dokonanej płatności powiększonej o odsetki (ust. 1 tego przepisu) nie istnieje, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł być wykryty przez rolnika. W zdaniu drugim (akapit drugi) tego przepisu zawarto kolejną przesłankę braku obowiązku zwrotu, o jakim mowa w ust. 1, a mianowicie, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, iż w stanie faktycznym w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka wymieniona we wskazanym przepisie i brak było podstaw do przyjęcia przez organ, iż na skarżącej ciąży obowiązek zwrotu świadczenia.
Z uzasadnienia zarzutów kasacyjnych wynika, iż organ stoi na stanowisku, że skarżąca mogła wykryć błąd organu i w tym zakresie nie dochowała należytej staranności przy deklarowaniu działek.
Prawidłowo Sąd pierwszej instancji odniósł się do tego stanowiska organu prezentowanego również w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela zaprezentowany w tym zakresie pogląd Sądu pierwszej instancji.
Reasumując powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i zgodnie z art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O koszach pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego w ramach prawa pomocy orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło