VIII SA/Wa 313/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2013 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego A. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. (dalej PINB, organ I instancji) na podstawie art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1, w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623) oraz art. 104 Kpa, po ponownym rozpatrzeniu sprawy dotyczącej budynku mieszkalno - usługowego przy uI. M. [...] w R. orzekł o braku podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawo budowlane, w sprawie budynku mieszkalno-usługowego przy uI. M. [...] w R., stanowiącym o nakładaniu obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Z przeprowadzonego postępowania wynika, że sprawa budynku mieszkalno - usługowego przy uI. M. [...] w R. była przedmiotem wielu rozstrzygnięć, nadto organ I instancji wydawał już decyzję o braku podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie tego budynku w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawo budowlane. Rozpatrując ponownie sprawę organ stwierdził, że decyzja niniejsza została wydana na skutek przekazania sprawy do ponownego rozpoznania decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WINB, organ odwoławczy), Nr [...], wydaną w następstwie wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 808/11. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia w aspekcie dopływu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynku mieszkalnym położonym przy ul. O. [...] w R., a także naruszenia uprawnień strony w postępowaniu poprzedzającym wydanie postanowienia przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w R. Następnie PINB przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz opisał złożone do akt dokumenty, wskazując, że materiał zgromadzony w sprawie, w tym II tom dziennika budowy pozwala stwierdzić, iż przedmiotowy budynek został wybudowany w okresie obowiązywania ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] sierpnia 1997 r., Nr [...] zezwalającej Przedsiębiorstwu Budowlano-Usługowemu [...] Sp. z o.o. na kontynuowanie robót budowlanych przy realizacji budynku mieszkalnego z usługami w parterze, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] przy ul. M. [...] w R. Fakt wybudowania budynku w 1998 r. poświadczają zapisy dziennika budowy Nr [...]. Wskazał, że uchylenie w dniu [...] września 2001 r. przez sąd administracyjny decyzji drugo-instancyjnej z dnia [...] października 1997 r. Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, zezwalającej na kontynuowanie robót przy budowie przedmiotowego budynku zgodnie z przedstawioną i uzgodnioną dokumentacją techniczną pn. "Projekt techniczny dokończenia budynku mieszkalnego z usługami" nastąpiło po wybudowaniu tego budynku (wg zapisów dziennika budowy w dniu [...] września 2001 r. kontynuowane były roboty instalacyjne w lokalach użytkowych), a więc roboty nie wymagające pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia. Wobec powyższego organ stwierdził, że nie zachodzi samowola budowlana podlegająca rygorom art. 48. Prawa budowlanego, stanowiącego o rozbiórce obiektu wybudowanego bez pozwolenia na budowę, lecz z innym przypadkiem niż określony w tym przepisie, a więc z robotami budowlanymi, do których ma zastosowanie art. 51. Organ I instancji przytoczył treść art. 51 ust. 1 (...), wskazując, iż właściwy organ w drodze decyzji: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórką obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, (...). W ocenie PINB, zagadnienie dotyczące odległości przedmiotowego budynku od budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce A., J. i K. K., położonej przy ul. O. [...] w R. było przedmiotem oceny sądowej i nie wymagało analizy. Wobec powyższego kwestia doprowadzenia wybudowanego budynku do stanu zgodnego z prawem sprowadza się do sprawdzenia dopływu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynku mieszkalnym skarżących. PINB wskazał, że z opracowanego nasłonecznienia tzw. linijki słońca, sporządzonego na zlecenie organu przez architekta M. O. – S., posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności architektonicznej wynika, że pełne nasłonecznienie elewacji wschodniej budynku skarżących będzie w dniach 21 marca i 21 września od godziny 7.00 do 8.30 tj. 1,5 godziny. Dalej organ podał (zgodnie z opinią), że okno od strony wschodniej w pokoju północno – wschodnim znajduje się poza zasięgiem cienia; okna w budynku skarżących znajdują się od strony wschodniej i północnej; budynek ten nie posiada okien na stronę południową i zachodnią. Zdaniem PINB autorka opracowania oparła się na przepisach Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.) w zakresie nasłonecznienia, wizji lokalnej oraz książce p.t. "Słońce w architekturze" rozdział linijka słońca, autora Mieczysława Twarowskiego, w dniach 21 marzec i 21 wrzesień dla szerokości geograficznej W. – R. Za opinią organ I instancji powtórzył, że wnioski opracowania opiniującej nie odbiegają od wniosków opracowań: L. S. i S. S. (str. [...], i [...] w zał. Nr [...]). Zgodnie z § 60 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych ww., pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, przedszkolu i szkole z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września ) w godzinach 8.00 – 16.00, natomiast pokoje mieszkalne - w godzinach 7.00 - 17.00, zaś ust. 2 stanowi "W mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie wymagania określonego w ust. 1 co najmniej do jednego pokoju, przy czym w śródmiejskiej zabudowie uzupełniającej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia do 1,5 godziny dziennie (...)". Podsumowując kwestię nasłonecznienia, PINB stwierdził, że wielopokojowy budynek skarżących, posiadający 2 pomieszczenia dzienne (pokoje) i kuchnię oraz znajdujący się w śródmiejskiej zabudowie spełnia wymogi ust. 2 powołanego wyżej przepisu, albowiem w dniach 21 marca i 21 września pełne nasłonecznienie elewacji wschodniej budynku skarżących będzie od godziny 7.00 do 8.30 tj. wymagane 1,5 godziny, a okno od strony wschodniej w pokoju północno-wschodnim znajduje się poza zasięgiem cienia. Co do zarzutu uniemożliwienia H. K. udziału w postępowaniu przed ówczesnym Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w R., PINB wyjaśnił, że postanowienie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w R. z dnia [...] października 1995 r. nr [...], wydane zostało na wniosek Urzędu Miejskiego w R. Wydziału Architektury, przy czym organ nadzoru architektoniczno-budowlanego prowadził postępowanie w zakresie udzielenia pozwolenia na kontynuowanie robót budowlanych przy realizacji budynku po uchyleniu pozwolenia na budowę, a nie uzgodnienie inwestycji w aspekcie wymogów ustawy o ochronie zabytków. W rezultacie organ I instancji podał, że H. K. brała udział w postępowaniu przed organem nadzoru architektoniczno-budowlanym i miała możliwość zapoznania się ze stanowiskiem WKZ, jak i innych jednostek uzgadniających. Odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji złożył A. K. (dalej skarżący) wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i podjęcie zgodnych z prawem skutecznych działań wobec inwestora. Wniósł o powołanie przez WINB w W. komisji spoza R., która dokonałaby lustracji inwestycji przy ul. M. [...] i oceniła zgodność tej inwestycji z prawem. Powołał się na art. 48 Prawa budowlanego, kwestie odległości między budynkiem nowo wybudowanym przy ul. M. [...], a budynkiem mieszkalnym O. [...]. Jednocześnie skarżący zanegował sporządzoną opinię "Analiza dopływu światła dziennego do budynku mieszkalnego przy ul. O. [...] w R.", twierdząc, że opinię wykonała osoba nieposiadająca uprawnień biegłego, nadto nie otrzymał tej opinii. Dodatkowo zaskarżona decyzja narusza rażąco art. 7, 8, 77, 80, 84, 107 Kpa. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, po rozpatrzeniu odwołania A. K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy po przedstawieniu stanu sprawy, stwierdził, że PINB dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego, przeprowadzając czynności zgodnie z decyzją WINB z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] oraz wytycznymi zawartymi w wyroku WSA w Warszawie Wydział VIII Zamiejscowy w Radomiu w wyroku z dnia 11 stycznia 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 809/11. Organ odwoławczy przytoczył treść opinii sporządzonej przez M. S. i w szczególności wskazał, że w aktach administracyjnych organu powiatowego znajduje się zawiadomienie z dnia [...] września 2012 r., w którym PINB informował strony postępowania o możliwości zapoznania się z analizą sporządzoną przez biegłą. Skarżący otrzymał ww. zawiadomienie w dniu [...] września 2012 r. i nie skorzystał z możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Odnośnie kryteriów kwalifikacji biegłego, WINB wyjaśnił, że biegłym w rozumieniu przepisów prawa budowlanego może być zarówno osoba wpisana na listę biegłych, jak i osoba spoza tej listy, która ma wiedzę fachową w danej dziedzinie. Biegłym może być osoba posiadająca specjalne wykształcenie, jak i nie mający takiego wykształcenia praktyk, który faktycznie ma potrzebne organowi wiadomości. Również na poparcie swojego stanowiska, WINB przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 259/07, zgodnie treścią którego: "organ prowadzący postępowanie dowodowe nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Organ winien jednak dokonać oceny tego dowodu pod względem formalnym, tj. zbadać czy dowód ten został wystawiony (podpisany) przez uprawnioną osobę w przepisanej przez właściwe przepisy prawne formie, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy treści, czy jest uzasadniony, czy zawarta w opinii konkluzja nie jest sprzeczna z jej uzasadnieniem. Organ obowiązany jest również ocenić, czy dowód przedstawiony przez biegłego nie zawiera niejasności, pomyłek, braków, które winny być sprostowane bądź uzupełnione, aby dokument miał wartość dowodową". Konkludując kwestię analizy dopływu światła dziennego budynku mieszkalnego przy ul. O. [...] w R. przez M. S., która posiada uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności architektonicznej, organ odwoławczy uznał, że opinia jest zgodna z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 809/11. Odnośnie wywodu nie uczestniczenia H. K. w postępowaniu poprzedzającym wydanie postanowienia przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w R. z dnia [...] października 1995 r., którym pozytywnie uzgodniono plan realizacyjny przedmiotowego budynku mieszkalno-usługowego, to w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji należycie wyjaśnił tę kwestię. Ponadto WINB zaznaczył, iż inkryminowana decyzja została wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego i organ I instancji słusznie odmówił wydania decyzji w oparciu o powołane przepisy. Pozostałe zarzuty skarżącego uznano za nieuzasadnione. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego złożył A. K. (dalej jako skarżący). Wniósł o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżący podniósł, że zaskarżone decyzje rażąco łamią prawo, jego słuszny interes prawny i słuszny interes społeczny, lekceważą i pomijają wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 809/11. W ocenie skarżącego wydane wyroki sądowe są przez organy nadzoru budowlanego pomijane i lekceważone. Rażąco łamią art. 6, 7, 8, 9 Kpa oraz naruszono przepis art. 107 § 3 Kpa. Skarżący podkreślił, że wyrok w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 809/11 negatywnie ocenił dotychczasowe wyjaśnienie przez nadzór budowlany kwestię "dopływu światła dziennego do budynku K." i wskazał celowość wyjaśnienia tej okoliczności przez biegłego, popierając stanowisko NSA w tej sprawie – wyrok z dnia 28 marca 1996 r. Autor skargi zanegował Analizę dopływu światła dziennego do budynku mieszkalnego przy ul. O. [...] w R., poddając w wątpliwość czy opinię i "linijkę słońca" sporządziła ta sama osoba. Ponadto zdaniem skarżącego ekspertyza zawiera błędy co do szerokości geograficznej położenia miasta R. i W., jest manipulacyjnym dowodem. Ekspertyza biegłej nie została mu doręczona, zaś w organie nie miał możliwości do spokojne analizy, czasu i ewentualnej pomocy specjalisty. Skarżący zarzucił również, że organy obu instancji ponownie naruszając zalecenia WSA nie wyjaśniły należycie udziału skarżących w postępowaniach uzgodnieniowych zaskarżonej inwestycji (WKZ, Służby Sanitarne, Służby P. poż.). Zarzuty skargi dotyczą także naruszenia art. 77 § 1 Kpa i 58 § 1 i 2 kodeksu cywilnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Bezsporne jest, że decyzją z dnia [...] października 2012 r. PINB w R. na podstawie art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. orzekł o braku podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 51 ust. 1 pkt 2 ww. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. W art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego określono podstawy materialne do wydania przez organ nadzoru decyzji administracyjnych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W szczególności zwrócić uwagę należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 809/11. Zgodnie z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania, co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 345). W orzecznictwie jednoznacznie stwierdza się także, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualny (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt III RN 130/97, OSP 1999, z. 3, poz. 101 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999 r., sygn. akt I SA 2019/98, ONSA 2000, nr 3, poz. 129). Ocena prawna i wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 809/11 mają zatem istotne znaczenie. W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności uzasadniających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w tym wyroku. Stwierdzić zatem należy, że ocena w nim wyrażona była i jest nadal wiążąca. W konsekwencji nie straciły także na swojej aktualności zalecenia Sądu, co do dalszego postępowania. Wobec takiego stanu rzeczy zaskarżone decyzje należało ocenić przy uwzględnieniu treści powyższego wyroku. Istota sporu i główny zarzut skargi dotyczył sporządzonej analizy zmian nasłonecznienia budynku, a także braku wyjaśnienia organów odnośnie postępowań uzgodnieniowych w zakresie zaskarżonej inwestycji. Dla przypomnienia wskazać należy, że również ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Radomiu w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 809/11, dotyczyły oceny analizy zmian nasłonecznienia. W szczególności zaś w wyroku tym wskazano, że wobec zarzutów skarżącego organy nadzoru budowlanego nie dokonały analizy pełnego materiału dowodowego oraz kwestia nasłonecznienia nie została przez organ w należyty sposób wyjaśniona, co ma fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy, co wskazano w uzasadnieniu wyroku, nie przeprowadziły stosownej analizy. W konsekwencji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy zgodnie ze wskazaniami Sądu zaktualizowała się potrzeba nie tylko stwierdzenia faktu złożenia analizy nasłonecznienia, ale również oceny jej rzetelności, a w razie potrzeby też weryfikacji i uzupełnienia analizy. Powrót sprawy do organu nadzoru budowlanego I instancji administracyjnej otworzył organom możliwość przeprowadzenia całokształtu czynności dowodowych, zmierzających do wyjaśnienie sprawy w tym zakresie. Na zlecenie PINB ekspertyza "Analiza dopływu światła dziennego do budynku mieszkalnego przy ul. O. [...] w R." została przeprowadzona przez M. S. Opinia powyższa została zanegowana przez skarżącego. Sąd podziela argumenty strony skarżącej co do faktu, iż organy nadzoru budowlanego w sposób bezkrytyczny zaakceptowały złożoną opinię. Po pierwsze słuszne są wywody autora skargi, co do osoby sporządzającej opinię i podpisującej opinię. I tak stwierdzić należy, że do opinii dołączono uprawnienia budowlane dotyczące M. M. O.-S., opinia zaś została podpisana przez M. S. Skarżący w takiej sytuacji ma prawo kwestionować sporządzenie opinii przez daną osobę, skoro imię i nazwisko na pieczątce różni się od dokumentu o uprawnieniach architekta. O ile osoba architekta znana była organowi z imienia i nazwiska, to winien w trybie uzupełnienia opinii zażądać od osoby sporządzającej ekspertyzę oświadczenia wyjaśniającego powyższą wątpliwość. Po drugie nie do odparcia są zarzuty skarżącego, skoro autor opracowania nie wskazuje w sposób dokładny i precyzyjny podstawy opracowania opinii. Rzeczoznawca sporządzający niniejszą ekspertyzę wskazuje jako podstawę opracowania: aktualny podkład geodezyjny, protokół oględzin z dnia [...] lipca 1977 r., rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. ze zm., wizję lokalną, opracowanie "Słońce w architekturze" linijka słońca, autora Mieczysława Twardowskiego. Odnosząc się do tej kwestii, zauważyć należy, że do opinii dołączono protokół oględzin z dnia [...] lipca 1997 r.(nie 1977 r.), nadto nie wynika z całego opracowania i załączników opinii, aby jej autor przeprowadził wizję lokalną. Po wtóre, sama treść opinii i wniosek końcowy są bardzo lakoniczne, zważywszy, że sporządzona "linijka słońca" nie zawiera opisu technicznego (szczegółowego objaśnienia do wykresu), który byłby czytelny dla osoby nie będącej znawcą tej problematyki. Strony postępowania powinny mieć możliwość odczytania opinii i wykresu, tak aby być w pełni przekonanym o słuszności i prawidłowości oceny dokonanej przez organ nadzoru budowlanego. Tymczasem z opinii nie wynika, w jaki sposób biegła ustaliła wnioski końcowe sporządzonego przez siebie opracowania. Zaznaczenia wymaga w szczególności brak odniesienia się przez autorkę opinii, co oznacza jej stwierdzenie, że opracowania wcześniejsze L. S. z 1996 r., czy S. S. z 1994 r. nie odbiegają od jej opracowania, ponieważ są oparte na "Słońce w Architekturze – linijki słońca". Takie stwierdzenie rzeczoznawcy zostało zaakceptowane przez organy, w sytuacji gdy Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 marca 1996 r. sygn. akt SA/Lu 2400/95, (str. 6 uzasadnienia), wskazał, że w aktach znajdują się dwa wykresy linijki słońca, częściowo sprzeczne ze sobą. Dalej w cyt. uzasadnieniu wyjaśniono, że według adnotacji na wykresie sporządzonym przez Spółkę "[...]", nie podpisanym – pełne nasłonecznienie całej elewacji wschodniej budynku H. K. będzie w godzinach od 7.00 do 10.00, zaś według opisu technicznego S. S. - pełne nasłonecznienie elewacji wschodniej istniejącego budynku będzie jedynie w godzinach od 8.00 do 8.30. Konkludując ocenę opinii sporządzonej przez M. S., stwierdzić należy, że organ odwoławczy prawidłowo powołał się na wyrok w sprawie I SA/Wa 259/07, nie mniej sam nie dochował należytej staranności w kwestii oceny opinii pod względem formalnym (nazwiska biegłej, poprawności złożonych dokumentów). Również organy nie zwróciły uwagi na okoliczność czy opinia nie zawiera niejasności, czy wnioski opinii można porównać z poprzednimi opiniami (czy obowiązywały takie same przepisy w tym zakresie). Analiza nasłonecznienia przedłożona w niniejszej sprawie nie posiada bowiem szczególnej, bezwzględnej mocy dowodowej tylko z tego powodu, że została sporządzona przez osobę do tego uprawnioną zgodnie z przepisami. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, powinna zostać ponownie sporządzona analiza nasłonecznienia, przy czym organy przy ocenie opinii zwrócą uwagę na względy formalne opinii, staranność i przejrzystość sporządzonej linijki słońca (opisu, objaśnienia wykresu) oraz ocenią wnioski zawarte w konkluzji ekspertyzy. Zwrócą także uwagę, że przeprowadzenie oględzin do opinii przez rzeczoznawcę, powinno znajdować swój opis w załączonej dokumentacji. Sporządzona opinia po zapoznaniu się przez strony postępowania i ewentualne złożone przez nich uwagi powinna zostać uzupełniona. Wobec powyższego stwierdzić należy, że zarówno organ odwoławczy, jak i organ I instancji, z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7 i art. 77 § 1 Kpa zaniechały należytego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W szczególności, wbrew wymogowi przepisu art. 7 Kpa organy administracji obu instancji wydały zatem decyzje, które nie odpowiadają wymaganiom przepisów procesowych. Zaznaczenia wymaga, że w wyroku VIII SA/Wa 809/11 z dnia 11 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyraźnie zaznaczył konieczność odniesienia się do kwestii udziału skarżących (chodziło o H. K.) w postępowaniach uzgodnieniowych. W tym zakresie sąd wskazał, że zarzut ten podkreślony został w stanowisku NSA. Tymczasem organy wyjaśniły jedynie kwestię postępowania dotyczącą Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i dokonały tego z należytą starannością. Należy zatem w ponownej decyzji wyjaśnić obecnej stronie skarżącej pozostałe postępowania uzgodnieniowe, w szczególności pod kątem udziału (czy braku konieczności udziału) matki skarżącego w tych postepowaniach uzgodnieniowych. Zwrócić uwagę należy, że w tym przedmiocie Sąd jest związany treścią art. 153 p.p.s.a. i wytycznymi zawartymi w poprzednim wyroku sądu. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego, w tym obowiązku doręczenia opinii rzeczoznawcy dla strony, stwierdzić należy, iż wywód ten nie zasługuje na uwzględnienie. Rację ma organ podkreślający – konieczność zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie i organ prawidłowo wykonał dyspozycje art. 10 Kpa. Również pozbawiony słuszności i argumentów jest wywód skarżącego odnoszący się do kwalifikacji biegłego. Z żadnych wytycznych sądu nie wynikało, że opinia w zakresie nasłonecznienia powinna być sporządzona przez biegłego z listy biegłych. Kwestię powyższą reguluje przepis art. 15 Prawa budowlanego i organy w tym przedmiocie nie naruszyły treści tego przepisu. Nadto wskazać należy, że podniesione przez skarżącego pozostałe zarzuty, dotyczące poprzednich decyzji, nie mogą być rozpatrywane w niniejszej sprawie. Z uwagi na uwzględnienie skargi, organy uwzględnią powyższe uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści cytowanego wyżej art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ administracji winien zatem uzupełnić postępowanie wyjaśniające i dowodowe poprzez sporządzenie nowej ekspertyzy w zakresie analizy dopływu światła dziennego do budynku mieszkalnego przy ul. O. [...] w R., a następnie, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 Kpa., ponownie ocenić powyższą kwestie nasłonecznienia, zwracając uwagę na treść i wnioski końcowe opinii oraz sporządzony wykres linijki słońca. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku w pkt. 1), zaś na podstawie art. 152 p.p.s.a. określił, iż uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Na mocy art. 200 ustawy ww., Sąd zasądził od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.