II SA/Rz 440/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lipca 2013 r. sprawy ze skargi J. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maca 2013 r., nr [...] ; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. Ś. kwotę 257 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], zmienianą decyzjami z dnia [...] grudnia 2010 r., [...] marca 2011 r., [...] maja 2012 r., [...] lipca 2012 r. i [...] września 2012 r., Prezydent Miasta [...] przyznał J. Ś. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego na czas nieokreślony. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Prezydent Miasta [...] z urzędu uchylił w całości od 1 czerwca 2012 r. decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r. z uwagi na przekroczenie przez stronę kryterium dochodowego. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]. Jednak wskutek uwzględnienia skargi J. Ś. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], SKO uchyliło własną decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2012 r. przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] uchylił z dniem 1 czerwca 2012 r. w całości decyzję własną z dnia [...] stycznia 2010 r. z uwagi na przekroczenie przez stronę kryterium dochodowego. Podstawą prawną rozstrzygnięcia były art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 8 ust. 11, art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm., dalej: u.p.s.) oraz § 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 823). W uzasadnieniu decyzji podano, że kryterium dochodowe dla zasiłku stałego, o którym stanowi art. 37 ust. 1 u.p.s. dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło 542 zł. W toku postępowania ustalono, że strona 28 maja 2012 r. zbyła nieruchomość rolną za cenę 6851 zł, o czym nie powiadomiła organu pomocy społecznej. Stosownie zaś do art. 8 ust. 11 u.p.s. w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Zarazem J. Ś. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 0,5196 ha przeliczeniowego, a stosownie do § 1 pkt 2 lit. d ww. rozporządzenia z dnia 17 lipca 2012 r. w zw. z art. 8 ust. 9 u.p.s. dochód z 1 ha przeliczeniowego został ustalony w wysokości 250 zł, co w niniejszej sprawie dało kwotę 129,90 zł. Uznano też, że strona jest osobą samotnie gospodarującą, ponieważ brat L. Ś. od 9 lipca 2012 r. przebywa w Zakładzie Opieki Zdrowotnej w P. Oceny tej nie mogła zmienić zawarta pomiędzy braćmi umowa dożywocia, ponieważ uwzględnieniu podlegał stan faktyczny. Tak więc od maja 2012 r. do kwietnia 2013 r. kwota miesięcznego dochodu J. Ś. wynosiła 853,82 zł i była wyższa od kryterium dochodowego. Na kwotę tę złożył się zasiłek pielęgnacyjny – 153 zł, dochód z gospodarstwa rolnego – 129,90 zł oraz dochód ze sprzedaży nieruchomości – 570,92 zł miesięcznie. Przekroczenie kryterium dochodowego o 311,82 zł wymagało uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały, stosownie do art. art. 106 ust. 5 u.p.s. Po rozpatrzeniu odwołania J. Ś. decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 8 ust. 11, art. 37 ust. 1 – 3 i art. 109 u.p.s. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej uzależnione jest od kryterium dochodowego, które w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosiło 542 zł. Tymczasem z prawidłowych i zaaprobowanych ustaleń Prezydenta Miasta [...] wynikało, że odwołujący od maja 2012 r. uzyskiwał dochód w kwocie przekraczającej kryterium. Sprzedaż nieruchomości stanowiła zdarzenie mające wpływ na dochód beneficjenta pomocy społecznej - osoby samotnie gospodarującej. Uznano przy tym, że w skład gospodarstwa domowego nie wchodził brat strony, który od 9 lipca 2012 r. przybywa w ZOL-u w P. Zasadnie też uwzględniono dochód z posiadanej nieruchomości rolnej, ponieważ obowiązek ten wynikał z dyspozycji art. 8 ust. 9 u.p.s. Rzeczywisty sposób korzystania z nieruchomości w świetle powołanego przepisu nie jest w ocenie organu istotny, ponieważ ustawodawca określił dochód z 1 ha przeliczeniowego w formie ryczałtowej, nie łącząc go z faktycznym sposobem wykorzystania i rzeczywistą dochodowością. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się J. Ś., wnosząc do sądu administracyjnego skargę. W ocenie skarżącego organ odwoławczy błędnie ustalił stan faktyczny i nie rozpoznał odwołania od decyzji organu I instancji. Pominięto okoliczność, że przez okres 2 miesięcy od 28 maja do 9 lipca 2012 r. mieszkał wraz z bratem. Dochód ze sprzedaży nieruchomości został rozdzielony po połowie pomiędzy nich, dlatego organy powinny uwzględnić przy wyliczeniach tylko połowę ceny sprzedaży nieruchomosci. Ponadto, posiadana przez niego nieruchomość nie stanowi gospodarstwa rolnego, a to z uwagi na jej powierzchnię wynoszącą 0,8658 ha (0,5196 ha przeliczeniowego). Nie spełnia kryteriów wynikających z art. 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592). W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Skarga J. Ś. zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych powodów niż w niej podniesione. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji musi uwzględniać jej legalność. Ocena decyzji objętej skargą obejmuje jej zgodność z przepisami prawa materialnego i formalnego. Odniesienie się do zarzutów materialnych możliwe jest wówczas, gdy Sąd dochodzi do przekonania, że decyzja będąca przedmiotem tej oceny jest wydana w zgodzie z przepisami procesowymi. Dokonując kontroli decyzji SKO, Sąd dochodzi do przekonania, że decyzja narusza przepisy prawa procesowego, które w pierwszej kolejności muszą być wzięte pod uwagę przy ocenie jej legalności. Decyzja będąca przedmiotem skargi zapadła w stanie faktycznym, który ustalony został zgodnie z przepisami regulującymi postępowanie wyjaśniające, zatem może stanowić podstawę faktyczną wyrokowania. Dla oceny legalności tej decyzji istotne są następujące okoliczności. W dniu [...] stycznia 2010 r., Prezydent Miasta [...] przyznał J. Ś. zasiłek stały. Następnie kilkakrotnie ten organ zmieniał własną decyzję, zmieniając wysokość tego świadczenia. Ostatecznie decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] uchylił pierwotną decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r., [...], a SKO utrzymało w mocy to rozstrzygnięcie. Decyzja SKO jest wadliwa, gdyż utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji, która narusza prawo. W takim przypadku wadliwość decyzji odwoławczej polega na naruszeniu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W ocenie Sądu, w sprawie będącej przedmiotem skargi nie można było, uchylić decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., gdyż takiej decyzji nie było w chwili orzekania o jej uchyleniu. Sąd zwraca uwagę, że decyzja pierwotna, przyznająca zasiłek stały skarżącemu została zmieniona decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Wraz z tą zamianą straciła swój byt prawny decyzja pierwotna, a w jej miejsce pojawiła się decyzja zmieniająca, która później także była zmieniana. Zmiana decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. ma charakter konstytutywny, co oznacza, że z chwilą gdy taka decyzja stanie się ostateczna, to na nowo kształtuje sytuację prawną podmiotu uprawnionego do pomocy społecznej. W sprawie takiego podmiotu funkcjonuje tylko decyzja zmieniona, zwłaszcza, że to właśnie ona rozstrzyga sprawę w rozumieniu przepisów k.p.a., bo zmienia wysokość zasiłku stałego. Konsekwencją tego stanu powinno być orzekanie w zakresie ustalonym w decyzji z dnia [...] września 2012 r., a tym samym organy obu instancji mogły wypowiadać się w zakresie uchylenia tej decyzji, a nie decyzji pierwotnej z [...] stycznia 2010 r., bo takiej decyzji nie ma w obrocie prawnym, chociaż istnieje dokument tej decyzji. Z tych powodów oraz ze względu na treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Sąd orzekł jak na wstępie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.