I OZ 1227/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia adwokata A.Z. ustanowionego z urzędu dla G. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 764/13 o oddaleniu wniosku adwokata A. Z. o przyznanie wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną z urzędu w sprawie ze skargi G. P. na uchwałę Rady Miasta K. z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy Miejskiej K. oraz zasobem pomieszczeń tymczasowych na lata 2012-2017 postanawia: oddalić zażalenie. Ustanowiony dla skarżącego - w ramach przyznanego G. P. prawa pomocy - pełnomocnik, adw. A. Z. w piśmie złożonym dnia 16 sierpnia 2012 r. wniósł "o uzupełnienie postanowienia tut. Sądu z dnia 10.VII.2013 r. przez zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz kancelarii Adwokackiej Adwokata A. Z. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej" oświadczając przy tym, że od skarżącego nie otrzymał wynagrodzenia w całości ani w części. W dniu 6 września 2013 r. ww. pełnomocnik złożył pismo zatytułowane: "Opinia w przedmiocie braku podstaw do sporządzenia Skargi Kasacyjnej" wnosząc o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i oświadczając jednocześnie, że od skarżącego nie otrzymał wynagrodzenia w całości ani w części. Postanowieniem z dnia 22 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek wskazanego pełnomocnika jako nieuzasadniony. W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd Wojewódzki – powołując się na przepis art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a." oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002 r. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) - wskazał, że pełnomocnik ustanowiony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie za faktycznie udzieloną pomoc prawną, która powinna zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana. Tak zaś sytuacji w niniejszym przypadku nie miała miejsca. Sąd Wojewódzki wezwał bowiem pełnomocnika strony do sprecyzowania zakresu zaskarżenia, gdyż skarga została sporządzona przez stronę samodzielnie i wymieniała kilka uchwał Rady Miasta K. W wezwaniu tym poinformowano pełnomocnika, że w Sądzie pozostaje w toku sprawa ze skargi G. P. na uchwałę Rady Miasta K. z dnia [...] października 2012 r. Nr [...], która została wymieniona przez skarżącego w skardze. Pomimo to, znając skutek ponownego zaskarżenia tej samej uchwały, pełnomocnik podtrzymał skargę. Wskazano również, że ustanowiony w sprawie pełnomocnik sporządził pismo stanowiące - w jego ocenie - opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej, która sprowadzała się do lakonicznej jednozdaniowej wzmianki, iż (cyt.): "jako pełnomocnik skarżącego, po przeczytaniu akt sprawy i zanalizowaniu zebranego materiału dowodowego stwierdzam, że nie ma podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie". Takie pismo – zdaniem Sądu Wojewódzkiego - nie spełniało jednak standardów opinii prawnej, przez którą należy rozumieć rozwinięte stanowisko, zawierające ocenę prawną danego stanu faktycznego, wydane osobie uprawnionej z odniesieniem się do argumentacji Sądu zawartej w uzasadnieniu zapadłego w sprawie orzeczenia. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Wojewódzki uznał, że skoro wniosek o przyznanie wynagrodzenia podlega ocenie - pod kątem jakości usług świadczonych w ramach przyznanej pomocy prawnej - to pomoc prawna, świadczona w sposób sprzeczny z zasadami profesjonalizmu, nie stanowi podstawy do przyznania wynagrodzenia. W sytuacji zatem, gdy pomoc adwokata dawała stronie jedynie złudzenie skuteczności, to w takich warunkach trudno uznać, że wyznaczony adwokat faktycznie udzielił skarżącemu pomocy prawnej. A. Z., w złożonym na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zażaleniu – wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia – podnosił, że udzielił skarżącemu pomocy prawnej. Zapoznał się ze sprawą, tj. przeczytał akta i przeprowadził kilkakrotnie konsultacje ze skarżącym. Podkreślił ponadto ,że sprawa nie jest jeszcze zakończona prawomocnie i nie wiadomo, jakie będzie końcowe rozstrzygnięcie, ponieważ będzie wnosił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 250 P.p.s.a., wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przepis art. 250 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 P.p.s.a., należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 powołanej ustawy, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia przez Sąd, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez same strony (art. 199 P.p.s.a..). Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków, nie są w stanie ponieść, między innymi, kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Transponując powyższe rozważania natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż Sąd I instancji trafnie stwierdził, że charakter czynności dokonanych przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika adwokata A. Z. nie pozwala na przyjęcie, że pomoc prawna została przez niego faktycznie udzielona. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik procesowy odpowiada zarówno za treść, jak i formę składanych pism procesowych oraz podejmowanych w toku postępowaniu na rzecz strony, którą reprezentuje, czynności. Z akt sprawy nie wynika zaś, aby w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego podejmował jakiekolwiek czynności świadczące o udzieleniu G. P. profesjonalnej pomocy prawnej. Za taką pomoc z pewnością nie można uznać wyłącznie podtrzymania skargi na wyżej wymienioną uchwałę, która prawomocnym postanowieniem została odrzucona oraz sporządzenia pisma, które w żadnym zakresie nie można było uznać za opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej. Czynności te świadczyły zaś wyłącznie o braku należytego zaangażowania się przez ustanowionego na rzecz skarżącego pełnomocnika. Wprawdzie należy zgodzić się z wnoszącym zażalenie, że zapoznanie się ze sprawą, przeczytanie akt czy też przeprowadzenie konsultacji ze skarżącym, może świadczyć o prawidłowym prowadzeniu sprawy, to jednak w niniejszym przypadku brak jest w ogóle podstaw, aby stwierdzić rzetelne wykonanie ww. czynności , zwłaszcza, że ustanowiony w sprawie na rzecz skarżącego pełnomocnik w żaden sposób nie wykazał się znajomością przedmiotu sprawy, co w szczególności wynika z treści sporządzonej przez niego opinii, która - jak słusznie zauważył Sąd Wojewódzki - powinna wyrażać stanowisko jej autora, zawierające ocenę prawną danego stanu faktycznego, wydaną osobie uprawnionej z odniesieniem się do argumentacji Sądu, zawartej w uzasadnieniu zapadłego w sprawie orzeczenia. Z pewnością pismo zatytułowane" "Opinia w przedmiocie braku podstaw do sporządzenia Skargi Kasacyjnej" zawierające, oprócz jednego, wyżej powołanego, zdania, żądanie o przyznanie wynagrodzenia, za opinię prawną, w powołanym wyżej znaczeniu, być uznane nie może. Podkreślenia także wymaga, iż o braku zaznajomienia się przez reprezentującego G. P. pełnomocnika z aktami sprawy świadczy okoliczność, iż jako argument przemawiający za przyznaniem wynagrodzenia powołuje on możliwość wniesienia od wydanego w niniejszej sprawie – jego zdaniem – nieprawomocnego postanowienia, skargi kasacyjnej, w sytuacji, gdy w powoływanym wyżej piśmie deklarował brak podstaw do dokonania tej czynności. W świetle powyższego, nie można było zatem przyjąć, że w niniejszym przypadku pomoc prawna została profesjonalnie udzielona. Sąd I instancji zasadnie w związku z tym przyjął, że podjęte przez pełnomocnika działania nie mogły zostać uznane za faktycznie udzieloną pomoc prawną w postępowaniu sądowym i w konsekwencji odmówił przyznania temu pełnomocnikowi wynagrodzenia. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji postanowienia.