I SAB/Wa 124/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. C., M. P., J. C., J. C., M. M., A. M., A. M., M. M., I. G., E. J., J. J., A. J., T. S., C. S., P. S., J. S., J. S., Z. S., A. S., A. S. i C. S. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku z dnia [...] kwietnia 2008 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...] "[...]" nr [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących I. C., M. P., J. C., J. C., M. M., A. M., A. M., M. M., I. G., E. J., J. J., A. J., T. S., C. S., P. S., J. M., J. S., Z. S., A. S., A. S. i C. S. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 13 lutego 2013 r. I. C., M. P., J. C., J. C., M. M., A. M., A. M., M. M., I. G., E. J., J. J., A. J., T. S., C. S., P. S., J. S., J. S., Z. S., A. S., A. S. i C. S., reprezentowani przez r.pr. A. S., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2008 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. "[...]" nr [...]. Wskazana na wstępie nieruchomość, stanowiąca własność S. S., objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i na podstawie art. 1 tego dekretu przeszła na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa. Obecnie przedmiotowa nieruchomość, składająca się z szeregu dziełek ewidencyjnych stanowi własność komunalną. Wnioskiem z [...] kwietnia 2008 r. I. C., M. P., J. C., J. C., M. M., A. M., A. M., M. M., I. G., E. J., J. J., A. J., T. S., C. S., P. S., J. S., J. S., Z. S., A. S., A. S. i C. S. - jako następcy przeddekretowej właścicielki - wystąpili o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.; dalej: "u.g.n."), odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wobec nierozpoznania tego wniosku w terminie przewidzianym w k.p.a. wnieśli oni zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność organu. W następstwie rozpoznania powyższego zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z [...] października 2012 r. nr [...] uznał je za zasadne i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia – co nastąpiło 23 października 2012 r. W skardze na bezczynność organu skarżący podnieśli, że także ww. dodatkowy termin załatwienia sprawy upłynął bezskutecznie i wnieśli o rozpoznanie jej w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że równolegle do prowadzonego w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. postępowania o ustalenie odszkodowania, w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości toczyło się postępowanie dekretowe o przyznanie prawa użytkowania wieczystego gruntu na rzecz następców prawnych jej dawnej właścicielki, po zakończeniu którego (ostatnia decyzja w tej sprawie wydana została [...] kwietnia 2012 r.), możliwe było dopiero prowadzenie postępowania w sprawie odszkodowania. Organ podniósł także, iż w toku postępowania organ podjął czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Jednocześnie stwierdził, że pismem z 19 marca 2013 r. strony poinformowane zostały, iż ze względu na złożony charakter postępowania oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie wyznaczonym w art. 35 § 3 k.p.a., oraz że przewidywana data zakończenia postępowania to dzień 30 czerwca 2013 r. W przedmiocie wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym organ nie wniósł sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Przedmiotem skargi I. C., M. P., J. C., J. C., M. M., A. M., A. M., M. M., I. G. E. J., J. J., A. J., T. S., C. S., P. S., J. S., J. S., Z. S., A. S., A. S. i C. S. jest bezczynność Prezydenta W., polegająca na nierozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. "[...]" nr [...]. Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267) powoływana dalej: "k.p.a.", zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce. Wniosek o przyznanie odszkodowania (złożony przez skarżących, będących spadkobiercami przeddekretowej właścicielki) wpłynął do organu w dniu 21 kwietnia 2008 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tego też momentu rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu 21 czerwca 2008 r. Tymczasem, mimo upływu ponad pięciu lat od złożenia ww. wniosku, Prezydent W. nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. W ocenie Sądu nie ma natomiast wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. Nie budzi bowiem wątpliwości Sądu, że do opóźnienia w załatwieniu sprawy przyczyniła się konieczność uprzedniego zakończenia prowadzonego w odniesieniu do nieruchomości, za utratę której skarżący żądają odszkodowania, postępowania z wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego gruntu w trybie przepisów dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Rzutuje ono wszak na skuteczność dochodzenia odszkodowania przez byłych właścicieli gruntów [...] (ich spadkobierców) odszkodowania na zasadach określonych w art. 215 ust. 2 u.g.n. Postępowania dekretowe, rozstrzygane dwoma decyzjami, zakończyły się zaś dopiero 30 marca 2012 r. i 4 kwietnie 2012 r. (vide: decyzje Prezydenta W. nr [...]) . Przy ocenie stanu zwłoki organu nie można także abstrahować od charakteru sprawy, w której organ jest w bezczynności. Postępowania odszkodowawcze prowadzone w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. są natomiast ze względu na swój historyczny charakter, szczególnie skomplikowanymi. Wymagającymi odszukiwania i gromadzenia dokumentów archiwalnych, co jest czynnością czasochłonną. Wreszcie nie sposób nie dostrzec, że niniejszej sprawie organ czynności zmierzające do jej załatwienie podejmował (choć czynił to przewlekle). Wskazał także dodatkowy termin zakończenia postępowania – 31 lipca 2013 r., który w dacie rozpoznawania sprawy jeszcze nie upłynął. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 p.p.s.a.