II SA/Lu 299/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 lipca 2013 r. sprawy ze skargi B. G. i H. G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. znak: [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w na rzecz B. G. i H. G. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., wydanym na podstawie art. 17, art. 20 § 1 pkt 4 i art. 59 § 1 pkt 2 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. odmówił B. i H. G. umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] września 2005 r., znak: [...] i znak: [...] wystawionych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L., w celu wyegzekwowania wykonania obowiązku rozbiórki murowanego przewodu kominowego o wymiarach 0,40 m x 0,40 m w budynku mieszkalnym na działce nr ewid. [...] położonej w m. B., gm. L., wynikającego z decyzji tego organu z dnia [...] marca 2003 r. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że wniosek B. i H. G. o umorzenie postępowania egzekucyjnego został uzasadniony tym, iż w budynku mieszkalnym na działce gruntu nr ewid. [...] w B. nie ma obecnie komina o wymiarach wskazanych w tytułach wykonawczych i z tego względu obowiązek jest niewykonalny. W dniu [...] października 2012 r. przedstawiciele organu nadzoru budowlanego przeprowadzili oględziny, które wykazały, że w kotłowni przedmiotowego budynku znajduje się przewód kominowy z cegły palonej o wymiarach 0,4 m x 0,53 m (pomiar w pomieszczeniu kotłowni) i 0,39 m x 0,51 m (pomiar nad dachem). Z akt sprawy wynika, że podczas oględzin dokonanych w dniu [...] października 2008 r. stwierdzono, że przedmiotowy przewód kominowy został zlikwidowany w części ponad dachem, a inwestor oświadczył, że będzie prowadził roboty budowlane na podstawie zgłoszenia dokonanego w Starostwie Powiatowym w L. z dnia [...] sierpnia 2007 r. (zgłoszenie znak: [...] - w aktach sprawy). Kontrola przeprowadzona w dniu [...] kwietnia 2009 r. wykazała, że w miejscu rozebranej części komina skarżący wykonali przewód o innych wymiarach. W ocenie organu egzekucyjnego, przyjęcie przez organ administracji architektoniczno -budowlanej zgłoszenia remontu nie legalizuje samowoli budowlanej polegającej na budowie części obiektu budowlanego. W stanie faktycznym sprawy inwestor dokonał samowolnego wybudowania przewodu kominowego bez wymaganego pozwolenia na budowę, a następnie przeprowadził legalny remont tego przewodu na podstawie skutecznego zgłoszenia. Nie ma jednak podstaw do uznania, że legalny remont obiektu budowlanego oznacza jednoczesną legalizację samowolnej budowy tego obiektu. Zgłoszenie robót nie pełni funkcji legalizacyjnej i nie może stanowić przeszkody do przeprowadzenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Organ wyjaśnił, że późniejsze roboty budowlane (remont) dotyczyły nielegalnie wykonanej części obiektu budowlanego. Skoro zatem inwestor najpierw dokonał samowolnej budowy, a następnie przeprowadził kolejne roboty o charakterze remontowym, mając świadomość, iż czyni to w stosunku do części obiektu objętego nakazem rozbiórki, nie ma powodów ku temu, aby zaniechać egzekwowania tego nakazu. Fakt dokonania zgłoszenia robót budowlanych polegających na remoncie przewodu kominowego, objętego nakazem rozbiórki, należy, zdaniem organu, uznać za próbę obejścia prawa. Zdaniem organu, zmiana parametrów obiektu budowlanego lub jego części już po wydaniu decyzji nakazującej jego rozbiórkę nie powoduje niewykonalności obowiązku, przez co nie może stanowić przesłanki uzasadniającej umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 5 ustawy. Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest bowiem konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter. Organ podkreślił, że dokonana przez zobowiązanych zmiana parametrów przedmiotowego przewodu kominowego nie stanowi o niewykonalności obowiązku jego rozbiórki. Istotna jest okoliczność, potwierdzona protokolarnie podczas kontroli przeprowadzonej przez pracowników organu egzekucyjnego, że obiekt ten nadal nie został rozebrany, a tym samym brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] lutego 2013 r. Na podstawie analizy upomnienia i tytułu wykonawczego organ odwoławczy doszedł do wniosku, że dokumenty te wystawione zostały w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie. Spełniają one wszystkie wymogi formalne i materialne, określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz w rozporządzeniu wykonawczym wydanym na jej podstawie. Zdaniem organu drugiej instancji, zarówno ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, jak i z treści składanych przez zobowiązanych pism nie wynika, aby wykonali obowiązek, zaś w obiegu prawnym znajduje się nadal decyzja administracyjna, będąca podstawą jego nałożenia. W skardze na powyższe postanowienie B. i H. G. wnieśli o jego zmianę i o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm, zarzucając: 1) naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne stwierdzenie, że obowiązek wykonania rozbiórki przewodu kominowego w budynku mieszkalnym usytuowanym na działce nr [...] jest nadal wykonalny, przez co postępowanie egzekucyjne nie może być umorzone; 2) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie; 3) art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę, iż obowiązek rozebrania komina o wymiarach 0,40 m x 0,40 m jest nadal wykonalny. W uzasadnieniu zarzutów skargi skarżący wyjaśnili, że organy w swoich ustaleniach pominęły fakt, iż w przedmiotowym budynku nie znajduje się komin o wymiarach 0,40 m x 0,40 m, którego dotyczy postępowanie egzekucyjne toczące się wobec skarżących, co zostało wykazane w dokumentacji fotograficznej dołączonej do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowym budynku istniał kiedyś komin o wymiarach zbliżonych do 0,40 m x 0,40 m, jednak ten komin został rozebrany zgodnie z żądaniem organu. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego w tej sprawę jest niecelowe i niedopuszczalne, ponieważ obowiązek wynikający z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] marca 2003 r. został już wykonany. Zdaniem skarżących, niewzięcie pod uwagę tak ważnego dla rozstrzygnięcia sprawy dowodu narusza art. 77 § 1 k.p.a oraz art. 80 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa, dającym podstawę do ich uchylenia. Obowiązkiem organu administracji, wyrażonym w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., stosowanych odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym (art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), jest podjęcie wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność został udowodniona. Obowiązki te ciążą również na organie drugiej instancji, który, stosownie do dyspozycji art. 136 k.p.a., może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe. Z dowodów zamieszczonych w aktach sprawy, w tym z protokołu oględzin z dnia [...] października 2012 r. wynika, że komin, którego rozbiórkę egzekwowano w niniejszym postępowaniu, w części pod połacią dachową ma wymiary: 0,41 m x 0,53 – 0,55 m, zaś w części nad połacią dachową: 0,39 m x 0,51 m. Tymczasem zarówno w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] marca 2003 r., nakazującej rozbiórkę przedmiotowego komina, utrzymanej w mocy przez organ drugiej instancji w dniu [...] czerwca 2003 r., jak i w wystawionych na jej podstawie tytułach wykonawczych z dnia [...] września 2005 r., wymiary tego komina określono jako 0,40m x 0,40m. Nie ulega zatem wątpliwości, że aktualne, wskazane wyżej wymiary komina, nie są tożsame z wymiarami określonymi w tytułach wykonawczych z dnia [...] września 2005 r. Oznacza to, że komin o parametrach wskazanych w tych tytułach wykonawczych nie istnieje. Obowiązek, którego wykonanie egzekwowane jest w postępowaniu egzekucyjnym, musi być ustalony precyzyjnie – tak, aby zarówno przedmiot, jak i zakres tego obowiązku, nie budziły żadnych wątpliwości. Organ może bowiem skutecznie wyegzekwować jedynie taki obowiązek, który wprost wynika z treści tytułu wykonawczego. Do obiektu, który ma inne wymiary niż określone w tytule wykonawczym, a zatem będącego innym obiektem niż wskazany w tytule wykonawczym, nie mogą być zatem stosowane rygory wynikające z tego tytułu wykonawczego, czego organy w niniejszej sprawie nie dostrzegły. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do istniejącego w budynku skarżących komina o wymiarach: w części pod połacią dachową 0,41 m x 0,53 – 0,55 m i w części nad połacią dachową: 0,39 m x 0,51 m na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego rozbiórkę komina o wymiarach 0,40 m x 0,40 m narusza zatem dyspozycję art. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organy nie wzięły również pod uwagę, iż w 2008 r. przedmiotowy komin został przez skarżących rozebrany w części nad połacią dachową, co oznacza częściowe wykonanie obowiązku określonego w tytułach wykonawczych z dnia [...] września 2005 r. Wprawdzie z akt sprawy wynika, że w miejscu rozebranej części komina skarżący wznieśli nową część, jednak nie może być ona objęta postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2005 r., gdyż została wykonana już po jego wystawieniu. Bezsporne jest, że w dniu [...] sierpnia 2007 r. H. G. dokonał zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na remoncie tego komina (przemurowanie ścianek komina poniżej i powyżej połaci dachu), a organ administracji architektoniczno – budowlanej nie wniósł sprzeciwu. Nie ulega również wątpliwości, że w październiku 2008 r. przy przedmiotowym kominie prowadzone były roboty budowlane, które zostały wykonane, jak wskazali skarżący, po uprzednim dokonaniu ich zgłoszenia właściwemu organowi administracji. Charakter i zakres tych robót nie był przedmiotem analizy organów administracji. Jakkolwiek należy podzielić stanowisko organów obu instancji co do tego, że niewniesienie sprzeciwu od dokonanego zgłoszenia określonych robót budowlanych nie legalizuje wcześniej popełnionej samowoli budowlanej, to jednak fakt wykonania tych robót oraz ich rezultat nie pozostaje bez wpływu na rozstrzygniecie niniejszej sprawy, w szczególności w zakresie żądania skarżących dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ze względu na niewykonalność obowiązku rozbiórki komina o wymiarach 0,40 m x 0,40 m, skoro budowla o takich parametrach objęta nakazem rozbiórki nie istnieje. Wskazane wyżej uchybienia przepisom postępowania, których dopuściły się organy obu instancji powodują konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) oraz zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania w myśl art. 200 powołanej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni powyższe uwagi, oceny i wnioski i, w zależności od poczynionych ustaleń, załatwi sprawę. Ustalenie, że roboty wykonane przez skarżących stanowiły samowolę budowlaną (nie zostały objęte zgłoszeniem, wymagały pozwolenia na budowę), powinno skutkować podjęciem stosownych czynności, przewidzianych w takich sytuacjach przez ustawę - Prawo budowlane. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł, jak w sentencji.