II GSK 994/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędziowie NSA Zofia Przegalińska Krystyna Anna Stec (spr.) Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 376/13 w sprawie ze skargi R. Ż. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. Ż. na rzecz Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę R. Ż. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. nad N. (dalej: organ egzekucyjny), prowadził wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] z dnia [...] października 2012 r. wystawionych przez wierzyciela. Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2012 r. dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...]. Zajęcie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] listopada 2012 r., natomiast zobowiązanemu zajęcie wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono w dniu 14 listopada 2012 r. W dniu [...] listopada 2012 r. Bank realizując zajęcie przesłał kwotę 1.762,69 zł, która zaspokoiła dochodzone należności. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. zobowiązany wniósł zarzut nieistnienia obowiązku poddanego egzekucji administracyjnej oraz zarzuty zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela w celu uzyskania jego stanowiska w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku poddanego egzekucji administracyjnej. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. wierzyciel, działając na podstawie art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; dalej: u.o.p.e.a.) w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy, uznał zarzut za nieuzasadniony. Stwierdził, że nie posiada dokumentu wyrejestrowania odbiorników rtv zarejestrowanych na zobowiązanego (wymienił nr książeczki rtv zobowiązanego oraz aktualny indywidualny numer indentyfikacyjny). Nadto wskazał, że w okresie od marca 2000 r. do maja 2001 r. zobowiązany opłacał abonament, co dodatkowo potwierdza fakt wcześniejszej rejestracji odbiorników. W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany podtrzymał twierdzenie, że ustawa abonamentowa nie ma do niego zastosowania, gdyż pod jej rządami nie rejestrował odbiornika TV i zaprzestał płacenia abonamentu w związku z wyrejestrowaniem odbiornika rtv w Urzędzie Pocztowym w R. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. wierzyciel oddalił zażalenie strony, uznając podniesione zarzuty za niezasadne. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 34 § 2 i art. 17 § 1a u.o.p.e.a., w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728 ze zm.; dalej: ustawa abonamentowa). Wierzyciel wskazał, że ustawa abonamentowa ma zastosowanie do wszystkich abonentów, niezależnie od tego, w którym roku dokonali rejestracji posiadanych odbiorników. Następnie wierzyciel stwierdził, że nie posiada dokumentu wskazującego, że zobowiązany dokonał wyrejestrowania odbiorników, a to oznacza, że strona jest nadal zobowiązana do dokonywania opłat abonamentowych. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. wniósł R. Ż. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wskazał, że bezsporną w sprawie jest okoliczność, iż rejestracja przez zobowiązanego odbiorników TV nastąpiła pod rządami ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. Nr 54, poz. 307.), w 1988 r. Obowiązki rejestracyjne w dacie rejestracji wynikały z przepisów rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 15 września 1985 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 46, poz. 236). Zgodnie z § 6 tego rozporządzenia posiadacz odbiorników mógł w każdym czasie dokonać ich wyrejestrowania. Ponieważ tego nie uczynił obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstał w 1988 r. i trwał do końca obowiązywania ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa o radiofonii i telewizji. Ustawa nie zawierała przepisów intertemporalnych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Jak wskazał Sąd I instancji, zgodnie z zasadą natychmiastowego działania prawa i ponieważ w tej ustawie z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych, pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji obowiązek taki ciążył również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym. W takiej sytuacji znajdowały się osoby, które w dniu wejścia w życie ustawy o radiofonii i telewizji miały zarejestrowane odbiorniki rtv. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika. W ocenie WSA z podanych względów również w dacie wejścia w życie ustawy o radiofonii i telewizji na zobowiązanym ciążył obowiązek opłatowy i nie przestał istnieć do końca jej obowiązywania, ponieważ nie nastąpiło wyrejestrowanie odbiorników. W dniu 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa abonamentowa, która również nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych, z czego WSA wywiódł jej bezpośrednie zastosowanie również do spraw "w toku". Oznacza to, że obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciąży również na podmiotach, które w dacie jej wejścia w życie miały zarejestrowany odbiornik – tak jak zobowiązany. Wobec powyższego, oraz wobec faktu, że rejestracja odbiorników rtv przez zobowiązanego nastąpiła w 1988 r., od tej rejestracji ciążył na skarżącym obowiązek ponoszenia opłat za używanie tych odbiorników. Tak ukształtowany obowiązek wynikający z zarejestrowania odbiorników utraciłby swój byt prawny, gdyby doszło do wyrejestrowania odbiorników. Sąd I instancji uznał jednak, że wbrew twierdzeniom skarżącego do takiej sytuacji nie doszło i obowiązek istnieje przez cały okres od 1988 r.; przestał istnieć tylko w takim zakresie w jakim wygasł ze względu na zapłatę lub przedawnienie – co nie dotyczy spornych opłat dochodzonych egzekucyjnie. Sąd stwierdził, że zobowiązany, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.o.p.e.a.), nie przedstawił jednak żadnych dowodów na potwierdzenie swojej tezy o wyrejestrowaniu odbiorników w Urzędzie Pocztowym w R. w 2001 r., natomiast wierzyciel stanowczo tej tezie przeczy. Wobec tego gołosłowne twierdzenie zobowiązanego o wyrejestrowaniu odbiorników, nieznajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym, nie mogło wywołać skutku. Prawidłowo więc organ stwierdził niezasadność wniesionego zarzutu na prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł R. Ż., zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728 ze zm.), przez błędną wykładnię i zastosowanie. W ocenie autora skargi kasacyjnej rejestracja odbiornika rtv w 1988 r., na podstawie uchylonych przepisów z 1960 r. nie ma prawnego znaczenia pod rządami obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych. Zgodnie zaś z obecnie obowiązującą ustawą obowiązek opłaty obciąża tylko osoby, które posiadają odbiornik rtv i które dokonały jego rejestracji, a okresie obowiązywania ww. ustawy, skarżący nie dokonywał rejestracji odbiornika rtv. Powołano art. 1 ust. 1-3 ww. ustawy. Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, stanowisko WSA o bezpośrednim zastosowaniu przepisów nowej ustawy do sytuacji zaszłych przed jej wejściem w życie oznacza działanie wsteczne przepisów. Brak regulacji ustawowej nie może być uzupełniony w formie rozporządzenia rejestracyjnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Poczta Polska S.A. wniosła o oddaleni skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sposób sformułowania w rozpatrywanym przypadku skargi kasacyjnej wymaga przypomnienia podstawowych zasad rozpoznawania spraw przez Naczelny Sąd Administracyjny. I tak, w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpią - jak w tej sprawie - przesłanki nieważności postępowania, enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a., to Naczelny Sąd Administracyjny, kontrolując zaskarżony wyrok, zobowiązany jest ograniczyć się do zbadania, czy wyrok ten uchybia przepisom wskazanym w skardze kasacyjnej w ramach podstaw z art. 174 p.p.s.a. Stosownie do ostatniego z powołanych przepisów skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zwrócenia uwagi wymaga też, że zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. W doktrynie trafnie podnosi się, że niespełnienie wymagań szczególnych skargi kasacyjnej, przewidzianych w art. 176 p.p.s.a., a wymienionych w tym przepisie po wyrazie "oraz", nie podlega sanacji. Wymagania te są bowiem elementami konstrukcyjnymi, których brak uniemożliwia rozpoznanie sprawy. Dodatkowego wyjaśnienia wymaga w tym miejscu, że przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.) przepisów, które zdaniem strony naruszył Sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, itd. oraz oznaczeniem aktu prawnego, w którym są zawarte a także wyjaśnienie na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997, nr 6–7, poz. 96 oraz postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04; a także wyrok NSA z 25 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 705/12 oraz z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 2602/14). Powyższe wymogi pozostają w ścisłym związku ze wskazaną na wstępie zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej. Tak więc to strona wnosząca ten środek odwoławczy - przez zarzut naruszenie konkretnych przepisów prawa (procesowego czy materialnego) w określonej formie - sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie. Sąd kasacyjny nie może doprecyzowywać podstaw kasacyjnych ani domyślać się intencji strony co do zamiaru postawienia konkretnych zarzutów. Niespełnienie wymagań szczególnych, przewidzianych tylko dla skargi kasacyjnej, a wymienionych w przytoczonym wyżej art. 176 p.p.s.a., w tym co do obowiązku wskazania naruszonego przepisu i precyzyjnie oznaczonej jego jednostki redakcyjnej - jak zasadnie podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - powoduje, że skarga kasacyjna, jako pozbawiona jednego z koniecznych elementów materialnych, jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu (por. postanowienie NSA z dnia 9 maja 2014r., sygn. akt I OSK 991/14). Z treści powołanych dotąd przepisów nie można jednak wyprowadzić wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej (przez wskazanie przepisów, naruszenie których zarzuca Sądowi pierwszej instancji) w jej petitum. Mogą być one zatem powołane także w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W rozpoznawanym przypadku w petitum skargi kasacyjnej jej autor, formułując zarzut naruszenia prawa materialnego - przez błędną wykładnię i zastosowanie - ograniczył się do wskazania ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Nie ulega zatem kwestii - w świetle poczynionych wyżej uwag - że w tak określonych podstawach kasacyjnych brak jest koniecznego elementu materialnego tego środka zaskarżenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono zaś, że zgodnie z obowiązującą ustawą o opłatach obowiązek opłaty tzw. abonamentu obciążą tylko osoby, które posiadają odbiornik RTV i które dokonały jego rejestracji. Odwołano się przy tym do art. 1 ust. 1-3 powołanej ustawy. Odnosząc się do tak postawionego Sądowi pierwszej instancji zarzutu należy stwierdzić, że nie usprawiedliwia on wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku. Zgodnie bowiem z art. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, opłaty abonamentowe pobiera się w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2531 oraz z 2005 r. Nr 17, poz. 141), zwanej dalej "ustawą o radiofonii i telewizji", przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji. Z treści przepisu wynika zatem wprost i jednoznacznie, że nie reguluje on podnoszonej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej kwestii obciążania opłatą abonamentową osób, które posiadają odbiornik RTV i które dokonały jego rejestracji. Przepis ten nie posiada wskazanych przez autora skargi kasacyjnej jednostek redakcyjnych, a ponadto - jak wynika z pisemnych motywów zaskarżonego wyroku - przepis ten nie był przedmiotem rozważań Sądu pierwszej instancji i nie legł u podstaw rozstrzygnięcia. Spór dotyczył stanowiska wierzyciela (art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) wobec zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 ww. ustawy). Przepisów tych podstawami skargi kasacyjnej nie objęto. W tym stanie rzeczy - w świetle dotychczasowych rozważań - w żadnej mierze skonstruowany w skardze kasacyjnej zarzut nie może być uznany za skuteczny. Z tych też względów skarga kasacyjna, nie mając usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.