I OSK 2638/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-07-21

Skład orzekający: Joanna Runge-Lissowska, Małgorzata Jaśkowska, Marian Wolanin

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego z 1960 r. jest wadliwa, jeśli organ nadzoru nie uwzględnił faktu śmierci jednej ze współwłaścicielek nieruchomości w dacie wydania orzeczenia?
Ratio decidendi
Skierowanie decyzji wywłaszczeniowej do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa, skutkujące nieważnością tej decyzji. Organ nadzoru, który odmawia stwierdzenia nieważności takiego orzeczenia, sam wydaje decyzję dotkniętą wadą nieważności, ponieważ pozostawia w obrocie prawnym orzeczenie rażąco naruszające prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny miał podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012 r.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego z 1960 r. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym i sądowym, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] listopada 2012 r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1960 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 lipca 2013 r. stwierdził nieważność decyzji Ministra, wskazując na rażące naruszenie prawa przez skierowanie orzeczenia wywłaszczeniowego do osoby zmarłej (M. P.). Minister oraz Miasto Poznań wniosły skargi kasacyjne od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi kasacyjne Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz Miasta Poznań.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska, Sędzia del. WSA Marian Wolanin, Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz Miasta Poznań od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 213/13 w sprawie ze skargi W.D. na decyzję Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. oddala skargi kasacyjne; 2. zasądza solidarnie od Ministra Infrastruktury i Rozwoju oraz Miasta Poznań na rzecz W.D. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 12 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 213/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi W. D., stwierdził nieważność decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] listopada 2012 r. nr [...]. Sąd stwierdził też, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądził zwrot kosztów postępowania. Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Orzeczeniem z [...] stycznia 1960 r. Prezydium Rady Narodowej m. Poznania orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości składającej się z parcel nr [...] i [...], położonej w Poznaniu przy ul. D., stanowiącej współwłasność A. D. i M. P.. Wnioskiem z 15 listopada 1999 r. A. D. wystąpiła o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia. Decyzją z [...] sierpnia 2001 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] stycznia 1960 r., natomiast decyzją z [...] grudnia 2001 r., nr [...], utrzymał swoją decyzję w mocy. Wyrokiem z [...] sierpnia 2003 r., sygn. akt I SA 28/02, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił obie powyższe decyzje. Ponownie rozpoznając sprawę, Minister Infrastruktury, decyzją z [...] lipca 2005 r., nr [...], stwierdził, że orzeczenie z [...] stycznia 1960 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa w części dotyczącej działek nr [...], [...] i [...], natomiast w pozostałej części stwierdził jego nieważność. W uzasadnieniu organ wskazał, iż z przepisu art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla narodowych planów gospodarczych (Dz.U. Nr 4, poz. 31), dalej "dekret", wynika, że cena ofertowa powinna zostać określona na podstawie art. 28, a ponadto podlegać zatwierdzeniu przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, a zatem brak podania ceny w wezwaniu do sprzedaży nieruchomości w drodze umowy przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, uznawany jest za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wnioskiem z 21 sierpnia 2005 r. C. B. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją. Decyzją z [...] czerwca 2010 r. Minister Infrastruktury, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uchylił własną decyzję z [...] lipca 2005 r. i odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. Poznania z [...] stycznia 1960 r. W uzasadnieniu wskazał, że w niniejszej sprawie wnioskująca o wywłaszczenie – Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych Poznań-Miasto w Poznaniu uzyskała zezwolenie na nabycie pod budownictwo mieszkaniowe nieruchomości położonych w Poznaniu przy ul. D. i cel wywłaszczenia został zrealizowany. Powyższe świadczy o niezbędności przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości do realizacji przez wnioskodawcę inwestycji budownictwa mieszkaniowego w ramach narodowych planów gospodarczych, a zatem spełniona została przesłanka z art. 1 dekretu. Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności organ wskazał, że wprawdzie wykonawca narodowych planów gospodarczych był zobowiązany w wezwaniu właściciela do odstąpienia nieruchomości wskazać konkretnie określoną cenę nabycia nieruchomości, jednak ograniczenie się do wskazania jedynie podstaw ustalenia tej ceny, tj. art. 28 dekretu, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji. Na skutek rozpatrzenia skargi wniesionej na powyższą decyzję przez W. D., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 12 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1626/10, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż z akt postępowania administracyjnego wynika jednoznacznie, że właścicielami lokalu nr 3 znajdującego się w budynku przy ul. D. 153 w Poznaniu oraz użytkownikami wieczystymi udziału w ww. nieruchomości wynoszącym 1/100 części, stali się na mocy aktu notarialnego z 23 października 1980 r. J.K. i H.K., a tym samym przysługiwał im przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Z kolei z odpisu skróconego aktu zgonu nr [...] wynika, że J.K. zmarł w dniu 20 maja 2006 r., a zatem przed wydaniem przez Ministra Infrastruktury zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że postępowanie prowadzone przez organ II instancji oraz wydana w tym postępowaniu decyzja skierowana została do osoby zmarłej, a więc osoby, która nie mogła mieć statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z [...] lipca 2005 r. oraz odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. Poznania z [...] stycznia 1960 r. Organ wskazał między innymi, iż ocena okoliczności sprawy oraz fakt zrealizowania celu wywłaszczenia wskazywały na niezbędność przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości dla realizacji przez Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych Poznań-Miasto w Poznaniu inwestycji budownictwa mieszkaniowego w ramach narodowych planów gospodarczych. Organ wskazał, że Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych Poznań-Miasto w Poznaniu, w wykonaniu obowiązku nałożonego przez art. 8 dekretu, pismami z 13 lipca 1957 r. wystąpiła do ujawnionych w księdze wieczystej współwłaścicielek nieruchomości, tj. do A. D. i M. P., z wnioskiem o zawarcie umowy sprzedaży nieruchomości, za cenę określoną na podstawie art. 28 dekretu wywłaszczeniowego i zatwierdzoną przez Prezydium Rady Narodowej m. Poznania. Organ podkreślił, że ze znajdujących się w aktach sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru ofert wynika, iż oferta skierowana do A. D. została odebrana w dniu 15 lipca 1957 r., zaś ofertę skierowaną do M. P. odebrano w dniu 18 lipca 1957 r. Na powyższą ofertę Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych Poznań-Miasto w Poznaniu nie uzyskała jakiejkolwiek odpowiedzi w 15 dniowym terminie, co uzasadniało wystąpienie przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych na drogę administracyjnego wywłaszczenia nieruchomości. Minister podkreślił też, że kwestionowane orzeczenie z [...] stycznia 1960 r. zostało wysłane do M. P. i A. D., która odebrała orzeczenie w dniu 30 stycznia 1960 r. Orzeczenie zostało także wywieszone, stosownie do dyspozycji art. 24 ust. 1 w związku z art. 18 ust. 2 dekretu wywłaszczeniowego, na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Poznań-Jeżyce w Poznaniu w dniach 2 lutego 1960 r. – 2 marca 1960 r., co zdaniem organu oznacza, że doręczenie orzeczenia z [...] stycznia 1960 r. było skuteczne w świetle przepisów dekretu. Odnosząc się natomiast do kwestii śmierci M. P. organ wskazał, że z postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z [...] kwietnia 1976 r. sygn. akt [...] i postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z [...] października 1976 r. sygn. akt [...] wynika, iż M. P. zmarła w dniu 1 sierpnia 1943 r. Zdaniem organu, skoro fakt zgonu potwierdzony został dopiero 17 lat po wydaniu kwestionowanego orzeczenia, to w czasie złożenia oferty dobrowolnego odstąpienia nieruchomości oraz wniosku o wywłaszczenie, jak również w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia, tj. w dniu [...] stycznia 1960 r., zarówno Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych Poznań-Miasto w Poznaniu, jak również Prezydium Rady Narodowej m. Poznania nie miały podstaw do przyjęcia, iż M. P. nie żyła, a tym samym nie mogła być stroną postępowania wywłaszczeniowego. W skardze na tę decyzję W. D. zarzucił naruszenie przepisów postępowania przez brak rzetelnej analizy materiału dowodowego, w tym w szczególności niedokonanie stosownych ustaleń czy doszło do naruszenia prawa w toku postępowania prowadzonego na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4 poz. 31), co z kolei uniemożliwiło dokonanie oceny czy orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości z [...] stycznia 1960 r. dotknięte jest kwalifikowaną wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią materiału dowodowego, tj. naruszenie art. 7, art. 8 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zarzucił także naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie, w okolicznościach niniejszej sprawy, art. 24 ust. 1 zd. 2 i 3 w związku z art. 18 ust. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, (Dz.U. z 1952 r. Nr 4 poz. 31), w wyniku czego w sposób nieuprawniony przyjęto, że mimo, iż nie doręczono współwłaścicielce nieruchomości drogą pocztową orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości – orzeczenie to zostało w sposób prawnie skuteczny doręczone przez jego obwieszczenie. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż z akt administracyjnych sprawy wynika, że M. P. zmarła w dniu 1 sierpnia 1943 r. i bez znaczenia, jest podnoszona przez organ okoliczność, że stwierdzenie zgonu nastąpiło dopiero na podstawie postanowienia Sądu z [...] kwietnia 1976 r. sygn. akt [...]. W świetle powyższego należało przyjąć, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, gdyż, nie uwzględniając faktu śmierci M. P., organ II instancji uznał za stronę osobę nieżyjącą w dacie wydania kwestionowanej decyzji, a tym samym nie mającą przymiotu strony, naruszając rażąco prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skargi kasacyjne wniesione zostały przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej – reprezentowanego przez radcę prawnego oraz Miasto Poznań, reprezentowane również przez radcę prawnego. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej domagał się uchylenia wyroku i oddalenia skargi, względnie po uchyleniu – przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i zarzucił na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 279), dalej: "p.p.s.a.": 1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego: a) błędne zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez wskazanie, iż organ II instancji uznał za stronę osobę nieżyjącą w dacie wydania kwestionowanej decyzji z [...] listopada 2010 r., a tym samym niemającą przymiotu strony, podczas gdy M. P. nie była stroną postępowania nadzorczego zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. [...] oraz b) błędne zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez wskazanie, że skierowanie orzeczenia wywłaszczeniowego z [...] stycznia 1960 r., do M. P., której fakt zgonu został potwierdzony dopiero postanowieniem Sądu z [...] kwietnia 1976 r. sygn. [...], stanowi rażące naruszenie prawa, podczas gdy brak urzędowego potwierdzenia zgonu ww. w dacie wydania orzeczenia uniemożliwia zarzucenie organowi wywłaszczeniowemu rażącego naruszenia prawa, 2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, bowiem te uchybienia mogą mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przez stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] listopada 2012 r. nr [...], podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do jego zastosowania, b) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że organ ustalił jako stronę M. P., podczas gdy ustalając strony postępowania nadzorczego organ ustalił spadkobiercę M. P., tj. A. P. i do niego skierował decyzję z [...] listopada 2012 r., c) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez przyjęcie, że nie uwzględniając faktu śmierci M. P. organ II instancji uznał za stronę osobę nieżyjącą w dacie wydania kwestionowanej decyzji, a tym samym nie mającą przymiotu strony, podczas gdy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, orzekając w trybie nadzoru, nie jest uprawniony do ustalania stron ocenianego postępowania wywłaszczeniowego, a jedynie bada kwestionowane orzeczenie w granicach określonych art. 156 § 1 k.p.a., d) art. 133 § 1 p.p.s.a. przez podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego uwzględnionego w uzasadnieniu decyzji organu. Miasto Poznań w skardze kasacyjnej zarzuciło: naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt. 1 p.p.s.a.), tj. art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego tekst jednolity Dz.U. z 2013 r. poz. 267 (w związku z art. 10 § 1 i art. 28 k.p.a.) przez uznanie w niniejszej sprawie,iż decyzja wywłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa albowiem została wydana i skierowana do osoby zmarłej (tj. M. P.), podczas gdy organ wywłaszczeniowy dołożył należytej staranności i działał zgodnie z przepisami prawa,tj. skierował czynności wywłaszczeniowe do właścicieli nieruchomości ujawnionych w księdze wieczystej a następnie dokonał stosownego ogłoszenia, a więc nie doszło do rażącego naruszenia prawa. W związku z tym zarzutem Miasto wniosło o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie, iż decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] listopada 2012 r. nr [...] została wydana w całości zgodnie z prawem i nie istnieją podstawy do jej wzruszenia, ewentualnie po uchyleniu – przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi kasacyjne nie mogły być uwzględnione, bowiem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu, choć uzasadnienie w części może wydawać się błędne. Minister zarzucił w skardze kasacyjnej, że Wojewódzki Sąd naruszył art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. błędnie uznając, że organ ten uznał za stronę postępowania nadzorczego nieżyjącą M. P.. Istotnie tak można rozumieć akapit 4 od góry na stronie 11 uzasadnienia, wyjaśniający przyczynę stwierdzenia przez Sąd nieważności zaskarżonej przez W. D. decyzji Ministra z [...] listopada 2012 r. Sąd stwierdził bowiem, po ustaleniu, że M. P. zmarła 1 sierpnia 1943 r., że bez znaczenia prawnego jest okoliczność stwierdzenia zgonu dopiero po 16 latach (postanowienie Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z [...] kwietnia 1976 r.), iż "W świetle powyższego należy przyjąć, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, gdyż nie uwzględniając faktu śmierci M. P. organ II instancji uznał za stronę osobę nieżyjącą w dacie wydania kwestionowanej decyzji, a tym samym nie mającą przymiotu strony, naruszając rażąco prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a." Należy zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej Ministra, że z akapitu tego można wyciągnąć wniosek, że to decyzja organu nadzoru uznaje za stronę postępowania osobę zmarłą, podczas gdy jako strona występuje w postępowaniu nadzorczym następca prawny M. P.. Nawet jeśli tak uznać to wyrok Wojewódzkiego Sądu nie narusza prawa. W sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. Poznania z [...] stycznia 1960 r. o wywłaszczeniu nieruchomości nie ma wątpliwości co do tego, że jedna ze współwłaścicielek nieruchomości – M. P. – zmarła 1 sierpnia 1943 r., co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z [...] kwietnia 1976 r. Z faktu stwierdzenia zgonu dopiero 16 lat po wydaniu orzeczenia wywłaszczeniowego Minister i Wojewódzki Sąd wyciągają różne wnioski. Wojewódzki Sąd uznał bowiem, że nie ma on znaczenia dla oceny, iż orzeczenie z 1960 r. jest wadliwe, zaś Minister z tym się nie zgadza. Skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej powoduje, że decyzja jest dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. rażącego naruszenia prawa. Szczególnego znaczenia nabiera to w postępowaniu wywłaszczeniowym. Wywłaszczenie polega przecież na odjęciu prawa własności dotychczasowemu właścicielowi, skierowanie zatem decyzji do nieżyjącego właściciela nie może go tego prawa pozbawić. Decyzja, która za stronę postępowania uznaje osobę zmarłą rażąco narusza prawo, jest zatem nieważna. Zgodzić należy się z Wojewódzkim Sądem, że nie ma znaczenia kiedy zostało stwierdzone, że strona postępowania nie żyła w dacie wydawania decyzji. Pozostaje to bowiem bez wpływu na fakt, że osoba zmarła, nie żyjąca w dacie orzekania, nie mogła być stroną postępowania. W sprawie bezspornym jest, iż M. P. [...] stycznia 1960 r. nie żyła, zatem nie mogła być stroną skierowanego do niej orzeczenia wywłaszczeniowego. Postępowanie wywłaszczeniowe, zakończone orzeczeniem z [...] stycznia 1960 r. prowadzone było pod rządami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341 ze zm.). Rozporządzenie nie zawierało, tak jak dzisiaj obowiązujący Kodeks postępowania administracyjnego, zasad ogólnych m.in. nakazujących należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Jednakże nakładano na organ obowiązek docierania do prawdy obiektywnej, co odpowiadało wymogom dzisiejszego art. 7 k.p.a. W postępowaniu wyjaśniającym miał bowiem organ z urzędu ustanawiać zakres postępowania wyjaśniającego i środków dowodowych potrzebnych dla należytego ustalenia stron sprawy – art. 44, a w przypadku zarządzenia rozprawy – obowiązek, mając zawsze na celu interes publiczny, dążenia do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy – art. 47 ust. 1. Z akt sprawy wywłaszczeniowej, zwłaszcza z protokołu rozprawy, nie wynika, aby Prezydium Rady Narodowej m. Poznania te obowiązki wykonało. Niewyjaśnienie wówczas kwestii istotnej – kto działa w imieniu współwłaścicielek było błędem, który spowodował skierowanie orzeczenia do osoby nieżyjącej. W postępowaniu nadzorczym, dotyczącym orzeczenia z [...] stycznia 1960 r., Minister w pierwszej instancji stwierdził nieważność tego orzeczenia w części, w której nie wywołało nieodwracalnych skutków, bowiem w części w której takie skutki wywołało stwierdził wydanie go z naruszeniem prawa, choć nie z tej przyczyny, iż zostało ono skierowane do osoby nieżyjącej. Na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2012 r., Minister uchylił swoją decyzję i odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia. Skutkiem tego rozstrzygnięcia pozostawało w obrocie prawnym orzeczenia rażąco naruszające prawo, bowiem skierowane do osoby zmarłej M. P., w sytuacji, gdy co do faktu, że [...] stycznia 1960 r. osoba ta nie żyła, nie było wątpliwości. Rozstrzygnięcie zatem Ministra z [...] listopada 2012 r., uchylające decyzję, która do nieważności orzeczenia z 1960 r. się odnosiła, samo jest dotknięte wadą nieważności, pozostawiało bowiem, jak powiedziano wyżej, w obrocie prawnym orzeczenie zawierające wadę rażącego naruszenia prawa. W takim stanie rzeczy Wojewódzki Sąd miał podstawę stwierdzić nieważność decyzji Ministra z [...] listopada 2012 r., zaskarżonej przez W. D.. Orzeczenie z 1960 r. jest bowiem nieważne już tylko z tego powodu, że zostało skierowane do osoby zmarłej, zatem nie może być pozostawione w obrocie. Rozstrzygnięte zatem Ministra z [...] lipca 2005 r. wydane w pierwszej instancji było zgodne z prawem. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło