I SAB/Wa 99/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2013 r. sprawy ze skargi B.C., P. C. i E. S. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...], hip. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz B. C., P. C. i E. S. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 6 lutego 2013 r. E. S., B. S. oraz P. C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...] Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. W dniu 14 lutego 2001 r. W. J. (spadkobierczyni byłych właścicieli nieruchomości Lucyny i Maksymiliana małżonków C.) złożyła wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy dawnej ul. [...], hip. nr [...]. W trakcie postępowania organ zaczął gromadził materiał dowodowy począwszy od dnia 8 marca 2001 r. - kiedy to wystąpił do Urzędu Dzielnicy W. o przesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia 27 marca 2001 r. Starosta Powiatu [...] został poinformowany, iż akta własnościowe nie zostały odnalezione. W aktach sprawy znalazły się natomiast wypis z rejestru gruntów wraz z kopią mapy terenu położonego przy ul. [...] w W. z zaznaczonymi granicami hipotecznymi. Następnie organ prowadzący postępowanie odszkodowawcze pismem z dnia 5 czerwca 2001 r. poinformował wnioskodawcę – W. J., iż do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie konieczne jest złożenie wniosku o ustalenie odszkodowania przez wszystkich spadkobierców byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości oraz dostarczenie przez nich dokumentów (postanowień sądowych o stwierdzeniu nabycia spadku) potwierdzających następstwo prawne. Ponieważ W. J. zmarła w dniu [...] sierpnia 2007r., to postępowanie zostało zawieszone na podstawie art. 97§ 1 kpa, a następnie podjęte po przesłaniu do organu pisma datowanego na dzień 19 kwietnia 2012 r. Wraz z tym pismem w aktach sprawy znalazły się poświadczone za zgodność z oryginałem kopie: aktu poświadczenia dziedziczenia po W. J. z dnia 5 kwietnia 2012 r., postanowienie z dnia [...] października 1994 r. (sygn. akt [...]) o stwierdzeniu nabyciu spadku po T. C. oraz postanowienie z dnia [...] marca 1958 r. (sygn. akt [...]) o stwierdzeniu nabycia spadku po M. C. i L. C. Dopiero w oparciu o te dokumenty, organ prowadzący postępowanie mógł ustalić krąg osób uprawnionych do otrzymania takiego odszkodowania. W dniu 28 maja 2012 r. do Wojewody [...] wpłynęło zażalenie E. S., B. C. oraz P. C. na niezałatwienie w terminie przez Prezydenta W. sprawy dotyczącej rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...]. Natomiast w dniu [...] sierpnia 2012 r. Sąd Rejonowy dla W. X Wydział Ksiąg Wieczystych wystawił zaświadczenie L.dz. [...] dotyczące treści księgi hipotecznej pod nazwą "[...] ", która zachowała moc księgi wieczystej stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r. i utraty mocy prawnej takich ksiąg (Dz. U. Nr 28, poz. 141) - z którego to zaświadczenia wynika, iż tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomość przysługiwał M. i L. małżonkom C. Następnie Prezydent W. przy piśmie z dnia 24 września 2012 r. przekazał Wojewodzie [...] akta sprawy wyżej opisanego postępowania wraz z wyjaśnieniami, co do treści zarzutów przedmiotowego zażalenia. Wskazał również przyczyny niedotrzymania terminu określonego w art. 35 kpa, którymi są "konieczność uzupełnienia dokumentacji o aktualne informacje z rejestru gruntów i mapę oraz rozliczenie powierzchni hip. w działkach ewid.". Ponadto pismem z dnia 20 września 2012 r. strony zostały poinformowanie o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 kpa oraz, że postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia 31 stycznia 2013 r. Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2012 r. uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy termin na załatwienie sprawy wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa. Jednocześnie uznał, że analiza akt przedmiotowej sprawy prowadzi do konkluzji, iż organ I instancji w toku przedmiotowego postępowania podejmował czynności procesowe oraz uzupełniał materiał dowodowy, jednakże do chwili, gdy strony postępowania nie udokumentowały należycie swojego następstwa prawnego po dawnych właścicielach przedmiotowej nieruchomości rozpatrzenie wniosku o ustalenie odszkodowania nie było możliwe. Stwierdził także, iż niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wprawdzie w momencie wniesienia zażalenia organ I instancji pozostawał w bezczynności, jednakże jego bezczynność podyktowana była błędną wykładnią art. 35 i art. 36 kpa i w konsekwencji przyjęciem założenia, iż samo wskazanie nowego terminu w trybie art. 36 § 1 jest działaniem wystarczającym, aby uznać, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca. Ponadto należy również zważyć na dużą ilość spraw o podobnym charakterze rozpatrywanych przez Prezydenta W. Ponieważ wyznaczony przez Wojewodę termin nie został dotrzymany, dlatego też E. S., B. C. oraz P. C. w dniu 6 lutego 2013 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...]. Prezydent W. w odpowiedzi na skargę pismem z dnia 7 marca 2013 r. przekazał akta sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wniósł o oddalenie skargi. Poinformował też strony, iż w związku z koniecznością pozyskania dokumentów nie było możliwe wydanie decyzji w terminie wyznaczonym przez Wojewodę [...]. Jednocześnie jako datę zakończenia postępowania wskazał dzień 30 czerwca 2013 r. Do dnia 12 lipca 2013 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta W., złożyli zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...], hip. nr [...], nie został dotychczas rozpoznawany - zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. Jak wynika z akt administracyjnych, Prezydent W. rozpoczął gromadzenie dokumentacji dotyczącej przedmiotowej nieruchomości jeszcze w 2001 r., w latach 2007- 2012 postępowanie było zawieszone, a następnie podjęte po przesłaniu do organu pisma datowanego na dzień [...] kwietnia 2012 r. – w którym znalazły się poświadczone za zgodność z oryginałem kopie: aktu poświadczenia dziedziczenia po W. J. z dnia [...] kwietnia 2012 r., postanowienie z dnia [...] października 1994 r. (sygn. akt [...]) o stwierdzeniu nabyciu spadku po T. C. oraz postanowienie z dnia 5 marca 1958 r. (sygn. akt l Ns.11.326/58) o stwierdzeniu nabycia spadku po M. C. i L. C.. W oparciu o te dokumenty, organ mógł ustalić krąg osób uprawnionych do otrzymania takiego odszkodowania i rozpoznać wniosek o wypłatę odszkodowania W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa." Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność - mimo, iż wniosek wszczynający postępowanie wpłynął do organu w 2001 r. - nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa, bowiem organ administracji, podejmował jednak pewne - rozciągnięte w czasie - czynności w sprawie, a poza tym postępowanie w niniejszej sprawie było zawieszone przez okres 5 lat. Podsumowując Sąd stwierdza, że Prezydent W. powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w ustawowym terminie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270), orzekł jak w sentencji wyroku.