I SA/Wa 862/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Tomasz Szymdt Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2013 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania M. T. od decyzji Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w B. z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przedmiotowa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i pawnym. Decyzją z dnia [...] września 1983 r., nr [...], Naczelnik Gminy w S. orzekł o przejęciu na rzecz Państwa, w zamian za emeryturę, gospodarstwa rolnego położonego w S., stanowiącego własność Z. i J. T. Wskazana decyzja wydana została w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268). Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w B., po rozpatrzeniu wniosku M. T. (syna Z. i J. T.), orzekła o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] września 1983 r., nr [...]. W uzasadnieniu Agencja Nieruchomości Rolnych wskazała m.in., że podanie o wznowienie postępowania nie zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. M. T. złożył odwołanie od decyzji Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w B. z dnia [...] lipca 2010 r. podnosząc, iż organ dowolnie przyjął, iż został uchybiony termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, co skutkuje naruszeniem przepisów art. 148 k.p.a. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania M. T. od decyzji Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w B. z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podniósł, ze w rozpoznawanej sprawie M. T. występując z wnioskiem o wznowienie postępowania (wniosek z dnia 16 kwietnia 2009 r., sprecyzowany pismem z dnia 25 maja 2009 r.) wskazał na zaistnienie przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Zgodnie z powołanymi przepisami w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), czy też wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Organ zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie zaś z art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W świetle powyższych uregulowań właściwy organ, do którego wpłynął wniosek o wznowienie postępowania, jest zobligowany w pierwszej kolejności zbadać, czy został zachowany termin, o którym mowa w. art. 148 § 1 k.p.a. W ocenie organu wnioskodawca nie wykazał, że dochował terminów określonych w art. 148 § 1 i 2 Kpa. Organ nie uznał za wiarygodne wyjaśnień wnioskodawcy, że o zaskarżonej decyzji dowiedział się dopiero w kwietniu 2009 r., gdyż z wniosku, a także z kolejnych pism wnioskodwcy wynika, że wiedział, iż gospodarstwo rolne rodziców zostało przejęte na rzecz Skarbu Państwa w zamian za emeryturę, która jego zdaniem,była wówczas jałmużną. Miał także świadomość, że nastąpiło to w wyniku postępowania przeprowadzonego przez naczelnika gminy, o czym świadczy wyrażone we wniosku przekonanie, że naczelnik prowadzący sprawę "nie był uczciwy", "prowadził sprawę tylko na korzyść gminy", a "w chwili podejmowania decyzji nie było bezstronności i sprawiedliwości". Zdaniem organu w tej sytuacji nie sposób przyjąć, że wnioskodawca o wydanej decyzji i jej treści dowiedział się o niej dopiero w kwietniu 2009 r., na co zresztą nie przedstawił żadnych dowodów. Ponadto z wyjaśnień wnioskodawcy wynika, że nie podejmował działań w celu uzyskania odszkodowania i odzyskania przejętej nieruchomości za tzw. "władzy ludowej" gdyż nie miał zaufania do ówczesnej władzy państwowej. Oznacza to, że wnioskodawca nie podejmował próby wzruszenia decyzji naczelnika gminy S. z 1983 r. na skutek własnego wyboru, a nie z powodu niewiedzy o jej wydaniu. W związku z tym w ocenie organu wnioskodawca uchybił określonemu w art. 148 § 2 Kpa terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, co w konsekwencji prowadzi do odmowy wznowienia postępowania w oparciu o tę przesłankę. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że nie został dochowany termin do złożenia podania o wznowienie postępowania określony w art. 148 § 2 k.p.a. (z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k p a.). Organ podkreślił, że wnioskodawca uchybił również terminowi określonemu w powołanym. art. 148 § 1 k.p.a. M. T. mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazał we wniosku na okoliczność (nie znaną organowi, w chwili wydania orzeczenia z dnia [...] września 1983 r.) posiadania, w dacie przejęcia gospodarstwa, kwalifikacji do jego prowadzenia, udokumentowanych świadectwem ukończenia zasadniczej szkoły rolniczej. Jednakże, wnioskodawca będąc w posiadaniu tego dowodu nie ujawnił go w toku postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] września 1983 r., pomimo, że dysponował wiedzą (jak wyżej wykazano) o toczącym się postępowaniu, którego przedmiot stanowiło gospodarstwo rodziców. Zdaniem organu M. T. oceniając, że decyzja Naczelnika Gminy w S. była niesprawiedliwa musiał tym samym znać treść tej decyzji i wiedzieć, że przy jej wydaniu nie wzięto pod uwagę ww. dowodu w sprawie. Wnioskodawca dysponując taką wiedzą był uprawniony do wystąpienia, w ciągu miesiąca, ze stosownym wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Gminy w S. Organ podkreslił, że termin jednego miesiąca, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do żądania wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona prawidłowo oceniła znaczenie dowodu. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. T. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 6 kpa poprzez jego niezastosowanie, tj. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem prawa, - art. 7 kpa poprzez jego niezastosowanie, tj. poprzez brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, - art. 8 kpa poprzez jego niezastosowanie, tj. poprzez brak działań zmierzających do pogłębiania zaufania do władzy publicznej skarżącego, art. 77 § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie, tj. poprzez brak zebrania wyczerpującego materiału dowodowego w sprawie, art. 80 kpa poprzez jego niezastosowanie, tj. oparcie decyzji na wybranym materiale dowodowym i zbyt swobodnej ocenie dowodów, - art. 86 kpa poprzez jego niezastosowanie, tj. brak przesłuchania Skarżącego, - art. 148 kpa poprzez jego błędne zastosowanie, tj. arbitralne przyjęcie, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania, - art. 15 w zw. z art. 127 kpa poprzez ich niezastosowanie, tj. nierozpoznanie przez organ zaskarżonej decyzji po raz drugi, a jedynie ograniczenie się do powtórzenia argumentacji zaprezentowanej w decyzji Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w B. z dnia [...] lipca 2010 r.; Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uchylenie decyzji I instancji w całości. Skarżacy podkreślił, że miesięczny termin dla złozenia podania o wznowienie postępowania, należy liczyć nie od mmentu, gdy strona dowiedziała sie o decyzji, lecz od momentu gdy strona poznała treśc rozstrzygnięcia. Skarżący wskazał, że nie twierdził, iż nie wiedział o decyzji Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] września 1983 r. wcześniej niż na jeden miesiąc przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania, bowiem dotyczyła ona jego rodziców. Wskazywał na to, ze o treści zawartego w niej rozstrzygnięcia oraz jej podstawie faktycznej oraz prawnej zapoznał się dopiero na początku kwietnia 2009 r. Skarżący podkreślił, że o treści rozstrzygnięcia decyzji Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] września 1983 r. dowiedział się na początku kwietnia 2009 r. przy porządkowaniu rodzinnych dokumentów, po czym w dniu 16 kwietnia 2009 r. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentacje przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem Przedmiotem tak rozumianej kontroli jest w niniejszej sprawie decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] utzymująca w mocy decyzję Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w B. z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...]. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania. W przypadku złożenia przez stronę podania o wznowienie postępowania organ administracji - przed ewentualnym wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania - bada, czy podanie o wznowienie postępowania oparte jest na ustawowych przesłankach wznowienia enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. W przypadku ujawnienia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 tej ustawy, bądź nie został zachowany termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 § 1 k.p.a. - organ administracji może, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wydać postanowienie odmawiające wznowienia postępowania (przed zmianą w dniu 11 kwietnia 2011 r. – decyzję). W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodne z zasadami określonymi w art. 150 i 151 k.p.a. W przedmiotowej sprawie wniosek skarżących o wznowienie postępowania został oparty na ustawowych przesłankach wznowienia określonych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję) Stosownie do treści art. 148 § 2 k.p.a. - termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej decyzji, tj. powzięła wiadomość o istnieniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu. Istotnym jest więc to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie nawet od źródła z którego pochodzi informacja. Zatem to data, kiedy skarżący dowiedział się o decyzji (dotarła do niech wiadomość o wydanej decyzji), ma znaczenie zasadnicze, gdyż w tym dniu rozpoczyna bieg miesięczny termin określony w ww. art. 148 k.p.a. Pogląd taki utrwalony jest w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak również utrwalony jest pogląd, że to strona musi udowodnić kiedy, w jakiej dacie dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę prawną do wznowienia postępowania ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o tych okolicznościach. Z treści wniosku o wznowienie postępowania jak również z treści odwołania i skargi wynika jak słusznie zauważył organ, że skarżcy wiedział, iż gospodarstwo rolne rodziców zostało przejęte na rzecz Skarbu Państwa w zamian za emeryturę, która jego zdaniem, była wówczas jałmużną. Miał także świadomość, że nastąpiło to w wyniku postępowania przeprowadzonego przez naczelnika gminy, o czym świadczy wyrażone we wniosku przekonanie, że naczelnik prowadzący sprawę "nie był uczciwy", "prowadził sprawę tylko na korzyść gminy", a "w chwili podejmowania decyzji nie było bezstronności i sprawiedliwości". Skarżący wyjaśnił, że nie podejmował działań w celu uzyskania odszkodowania i odzyskania przejętej nieruchomości za tzw. "władzy ludowej" gdyż nie miał zaufania do ówczesnej władzy państwowej. Oznacza to, że jak słusznie zauważył organ wnioskodawca nie podejmował próby wzruszenia decyzji naczelnika gminy S. z 1983 r. na skutek własnego wyboru, a nie z powodu niewiedzy o jej wydaniu. Skarżacy w uzasadnieniu skargi wprost wskazał, że nie twierdził, iż nie wiedział o decyzji Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] września 1983 r. wcześniej niż na jeden miesiąc przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania, bowiem dotyczyła ona jego rodziców. Ponadto na rozprawie oświadczył iż wiedział, że była wydana decyzja i że rodzice otrzymywali rentę. Matka zmarła w 1988 r., a ojciec zmarł w 1989 r.. Oświadczył, że wiedział iż rodzice przekazali ziemię na Państwo. Myślał, że jeżeli zapadła decyzja to była prawidłowa i dlatego wtedy gdy rodzice żyli nie zgłaszał się do urzędu w tej sprawie. M. T. mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazał we wniosku iż posiadał, w dacie przejęcia gospodarstwa, kwalifikacje do jego prowadzenia, udokumentowane świadectwem ukończenia zasadniczej szkoły rolniczej. Sąd podziela stanowisko organu, że M. T. oceniając, iż decyzja Naczelnika Gminy w S. była niesprawiedliwa musiał tym samym znać treść tej decyzji i wiedzieć, że przy jej wydaniu nie wzięto pod uwagę ww. dowodu w sprawie. Wnioskodawca dysponując taką wiedzą był uprawniony do wystąpienia, w ciągu miesiąca, ze stosownym wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Gminy w S. Organy obu insyancji prawidłowo ustaliły, że M. T. uchybił terminowi okrweslonemu w art 148 § 1 i § 2 k.p.a. Wychodząc z powyższych założeń należy przyjąć, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.