I SA/Ol 277/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Zofia Skrzynecka, sędzia WSA Renata Kantecka, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 18 lipca 2013r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Postanowieniem z dnia 12 marca 2013r., nr "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zakończonej decyzją Nr "[...]" z dnia 17 lutego 2012r. o ustaleniu nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt wydaną przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako ARiMR). Z akt sprawy wynika, że Prezes ARiMR wydał w dniu 17 lutego 2012r. decyzję, którą ustalił A. S. ( dalej jako strona, skarżący) do zwrotu kwotę w wysokości 30.342,90 zł nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o trybie i terminie jej zaskarżenia. Powyższa decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru na adres pełnomocnika strony w dniu 22 lutego 2012r. W dniu 11 lutego 2013r. pełnomocnik strony skierował do Prezesa ARiMR wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wymienioną decyzją wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie takiego wniosku . Motywując wniosek o przywrócenie terminu , skarżąca zarzuciła pracownikom Agencji udzielania błędnych informacji. W trybie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 267, dalej jako kpa) Prezes ARiMR przekazał wniosek właściwemu od dnia 1 sierpnia 2012r. organowi, tj. Dyrektorowi Oddziału Regionalnego ARiMR. Rozpatrując wniosek, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji przytoczył w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia treść art. 58 § 1 i 2 kpa wskazując, że ustawodawca ustanowił cztery przesłanki przywrócenia terminu dokonania czynności procesowych (w tym wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), które muszą wystąpić łącznie: - uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu, - wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, - dochowanie terminu do wniesienia wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, - dopełnienie wraz z wnioskiem (prośbą) o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Wskazano, że doręczenie decyzji Prezesa Nr "[...]" było skuteczne, zaś termin na wniesienie odwołania upłynął dnia 7 marca 2012r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu na złożenie odwołania ( żądania ponownego rozpoznania sprawy) został wniesiony przez stronę w dniu 11 lutego 2013r. (data stempla pocztowego). Tym samym, bezspornym jest, że wynikający z art. 129 § 2 kpa, czternastodniowy termin do jego wniesienia, nie został przez stronę zachowany. Organ wskazał również, że strona nie dopełniła pierwszej przesłanki przywrócenia terminu, tj. nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Strona nie przytoczyła we wniosku o przywrócenie terminu żadnej okoliczności faktycznej, która uzasadniałaby brak jej winy w uchybieniu terminu. Za przyczyny wskazujące na brak winy strony nie można, uznać wskazywanych przez stronę błędnych telefonicznych informacji pracowników ARiMR. W ocenie organu rozmowy dotyczyły postępowania w sprawie przyznania/odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych oraz postępowania w sprawie wniosku strony o umorzenie należności wobec ARiMR. Były to więc postępowania odrębne od postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Nie mogły zatem stanowić przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w sprawie nienależnych płatności rolnośrodowiskowych, tym bardziej, że doręczona decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o przysługujących środkach odwoławczych . Nadto strona uczestniczyła w licznych postępowaniach administracyjnych i była zorientowana w regułach tego postępowania. Powyższe postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR zaskarżył A. S., reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc o uchylenie wskazanego postanowienia oraz zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono, że zostało wydane przez niewłaściwy organ. W ocenie skarżącego Dyrektor Oddziału Regionalnego nie jest właściwy do rozpoznawania odwołań od decyzji Prezesa ARiMR. Organ administracji błędnie zastosował obecne brzmienie przepisu art. 29 ust 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), podczas gdy zgodnie z art. 10 ust 1 ustawy z dnia 27 stycznia 2012r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 243), wprowadzającej tę zmianę, do spraw wszczętych przed 15 marca 2012r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Naruszenie przepisów o właściwości jest tym bardziej niedopuszczalne, że prowadziłoby do sytuacji, w której Dyrektor rozpoznawałby odwołanie od decyzji swojego zwierzchnika, a tym samym strona byłaby pozbawiona wszelkich praw związanych z dwuinstancyjnością postępowania administracyjnego. Niezależnie od powyższego wskazano, że wniosek o przywrócenie terminu i wniesione odwołanie są zasadne i zostały błędnie oddalone zaskarżonym postanowieniem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymał swoje stanowisko oraz przedstawioną w jego uzasadnieniu argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazał, że w przedmiotowej sprawie znajdują zastosowanie przepisy obowiązujące od dnia 1 sierpnia 2012r., albowiem decyzja z dnia 17 lutego 2012r. jest decyzją ostateczną – nie wniesiono od niej środka odwoławczego w przepisanym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie rozważań wskazania wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. D.U. z 14 marca 2012r., poz. 270 ; dalej cyt. jako p.p.s.a.) , sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice rozpoznawanej sprawy obejmują natomiast wyłącznie zaskarżone rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia środka odwoławczego. Przedmiotem tej sprawy w żadnej mierze nie jest i nie może być zgodność z prawem decyzji Prezesa ARiMR w kwestii ustalenia nienależnie pobranych płatności . Zastrzeżenie powyższe ma istotne znaczenie w związku z zarzutem skargi dotyczącym wydania postanowienia przez niewłaściwy organ . W ocenie sądu zarzut ten jest niewątpliwie bezzasadny i wynika z niepełnego odczytania przepisu art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 27 stycznia 2012r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw ( D.U. z dnia 6 marca 2012r., poz. 243; dalej jako ustawa nowelizująca ). Skarga wywodzi swój zarzut ze stwierdzenia , że do postępowań w sprawach dotyczących wymienionych w przepisie płatności stosuje się przepisy dotychczasowe , a więc właściwy do rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu byłby Prezes Agencji a nie dyrektor oddziału terenowego . Cytowany przepis wprowadził jednak dwa warunki stosowania przepisów dotychczasowych . Jednoznacznie stwierdza bowiem , że przepisy dotychczasowe stosuje się do postępowań wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej . Nie wystarcza więc , że postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy ale konieczne jest niezakończenie postępowania decyzją ostateczną. Sytuacja przewidziana w art. 10 ust. 1 ustawy nowelizującej nie zachodzi w niniejszej sprawie . W dacie wejścia w życie tej ustawy , to jest w dniu 15 marca 2012r., postępowanie w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności było zakończone ostateczną decyzją z dnia 17 lutego 2012r. Decyzja ta została bowiem doręczona w dniu 22 lutego 2012r. , a termin do wniesienia przewidzianego prawem środka odwoławczego ( wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) upłynął z dniem 7 marca 2012r. Ponadto tą samą ustawą nowelizującą dokonana została zmiana właściwości organów Agencji . W art. 5 ust. 1 tej ustawy nadano bowiem nowe brzmienie art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( D.U . nr 98, poz. 634 ze zm.) . Ta zmiana weszła w życie z dniem 1 sierpnia 2012r. (art. 13 pkt 2 ustawy nowelizującej ). Stosownie do ust. 1 art. 29 po nowelizacji , ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności następuje w drodze decyzji administracyjnej , a na podstawie ust. 2 art. 29 właściwym w takiej sprawie jest "organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ..." Oznacza to , że od 1 sierpnia 2012r. w kwestii ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności rozstrzyga w pierwszej instancji kierownik biura powiatowego a organem odwoławczym , właściwym do rozpatrzenia odwołania , jest dyrektor oddziału regionalnego ARiMR. Wobec braku szczególnych uregulowań postępowanie toczy się na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ulega wątpliwości , że zarówno w dacie 15 marca 2012r. , jak i w dacie 1 sierpnia 2012r. , postępowanie w przedmiocie ustalenia A. S. kwoty nienależnie pobranych dotacji z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt było zakończone decyzją ostateczną . W świetle powyższego do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego nie można stosować przepisów sprzed nowelizacji . Przepisy te nie obowiązują z dniem wejścia w życie nowelizacji, a ich zastosowanie możliwe byłoby tylko w szczególnych sytuacjach przewidzianych w art. 10 ust. 6-12 ustawy nowelizującej , gdyby w wyniku zmiany , uchylenia lub stwierdzenia nieważności doszło do wyeliminowania z obrotu ostatecznej decyzji . Ta szczególna sytuacja nie występuje w rozpoznawanej sprawie . W konsekwencji rozpoznanie przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu, złożonego dnia 11 lutego 2013r. , nastąpić powinno według przepisów postępowania obowiązujących po nowelizacji . Wniosek ten wszczął bowiem nowe postępowanie już po ostatecznym zakończeniu postępowania i w nowym stanie prawnym. Skutkiem jego ewentualnego uwzględnienia mogłoby być pozbawienia decyzji waloru ostateczności . Trafnie więc Prezes Agencji przekazał wniosek w trybie art. 65 § 1 kpa Dyrektorowi Oddziału Regionalnego do rozpatrzenia . Po dacie wejścia w życie zmiany właściwości organów Agencji i zmiany trybu rozpatrywania spraw w przedmiocie nienależnie pobranych płatności , stosownie do art. 59 § 2 kpa , o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania . Takim organem jest dyrektor oddziału regionalnego , jako organ nadrzędny nad kierownikiem biura powiatowego . W nowym stanie prawnym , obowiązującym od 1 sierpnia 2012r., decyzja podlega zaskarżeniu , a środek w postaci wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zastąpiony został odwołaniem wnoszonym na zasadach ogólnych. Zauważenia wymaga przy tym ,że w stanie prawnym sprzed nowelizacji do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy odpowiednie zastosowanie miały przepisy dotyczące odwołań od decyzji ( art. 29 ust. 4 cyt. ustawy z dnia 9 czerwca 2008r. o ARiMR ). Podsumowując tę część rozważań , stwierdzić zatem należy , że zaskarżone postanowienie wydane zostało przez organ właściwy rzeczowo. Odmienne stanowisko skarżącego jest nietrafne i nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach. W ocenie sądu całkowicie bezzasadny jest także zarzut dotyczący merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy . Twierdzenie skarżącego, że wniosek o przywrócenie terminu powinien być uwzględniony nie ma żadnego uzasadnienia w ustalonych okolicznościach sprawy. Organ, wydając zaskarżone postanowienie , prawidłowo wykazał , że strona nie wskazała żadnej okoliczności , która mogłaby stanowić podstawę ustalenia , że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Brak zawinienia jest zaś przesłanką konieczną , przewidzianą w art. 58 § 1 kpa . Oczywistym jest , co trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia , że za taką okoliczność nie można uznać bliżej niesprecyzowanych twierdzeń o błędnych informacjach udzielonych przez pracowników Agencji . Podkreślić przy tym należy , że doręczona stronie decyzja zawierała stosowne , zgodne z obowiązującym wówczas stanem prawnym , pouczenie o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia ( wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) . Wystarczyło zastosowanie się do tego pouczenia . Strona wówczas nie skorzystała jednak z przysługującego jej środka prawnego i dopiero po upływie prawie jednego roku , ubiega się o przywrócenie terminu do zaskarżenia ostatecznej już decyzji , nie przedstawiając żadnych konkretnych okoliczności usprawiedliwiających uchybienie terminu. Zaskarżone postanowienie w żadnej mierze nie narusza więc prawa . Wydane zostało po wszechstronnym wyjaśnieniu stanu faktycznego (art. 7 kpa) i po wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego (art. 77§ 1 kpa) . Stanowisko i przesłanki rozstrzygnięcia zostały nadto prawidłowo , zgodnie z wymogami art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa, uzasadnione. W świetle powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji wyroku.