II OZ 318/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 542/13 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi C.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ochrony zwierząt postanawia oddalić zażalenie 1 Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 542/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 p.p.s.a. odmówił C. K. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem, który nie pracuje i choruje przewlekle. Strona wyjaśniła, że jedynym źródłem utrzymania jej i syna jest emerytura skarżącej w kwocie 1 762 netto (1 762,65 zł, jak wynika z zestawienia wpływów na rachunek bankowy). Według oświadczeń skarżącej, syn jest na jej całkowitym utrzymaniu. Z oświadczeń C. K. oraz przedłożonej przez nią dokumentacji wynika, że ona sama oraz jej syn są osobami przewlekle chorymi. Zdaniem strony wydatki na ich lekarstwa i materiały medyczne, z których korzysta, oscylują około kwoty 900 zł, jednakże pomimo zobowiązania, które na siebie przyjęła odpowiadając na wezwanie Sądu z dnia 12 czerwca 2013 r., strona nie przedstawiła dokumentacji, która pozwoliłaby na zweryfikowanie ponoszonych miesięcznych kosztów bieżącego utrzymania i leczenia. Miała zaś po temu okazję również wnosząc sprzeciw od postanowienia z dnia 19 lipca 2013 r. lub w piśmie uzupełniającym sprzeciw. W ocenie Sądu I instancji skarżąca nie przedstawiła w pełni swojej sytuacji majątkowej, jak tego wymaga przepis art. 252 § 1 p.p.s.a., a w tym i sytuacji majątkowej syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Sądowi z urzędu wiadomo, że syn skarżącej dysponuje co najmniej jednym rachunkiem bankowym, na którym odnotowywane są wpływy (okoliczność wynikająca z ustaleń w sprawie o sygn. II SAB/Po 21/13) Skarżąca nie przedstawiła w niniejszej sprawie wyciągów z rachunków bankowych za wymagany okres 6 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, jak i zeznania podatkowego PIT za 2012 r., co pozwoliłoby Sądowi na odpowiednie rozeznanie się w rzeczywistej sytuacji strony i jej syna, w tym na zweryfikowanie jej twierdzeń, że syn jest bezrobotny i nie uzyskuje żadnych dochodów ze względu na stan zdrowia (k. 23 akt sąd.). Sama skarżąca przy tym przyznała, że posiada dwa konta (rachunki bankowe), co wynika z zarzutu zawartego w sprzeciwie z dnia 2 sierpnia 2013 r. (k. 38 akt sąd.). Sąd wskazał, że pomimo własnej deklaracji w tym zakresie, skarżąca nie dopełniła zobowiązania do przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich 6 miesięcy, które w pełni odzwierciedlałyby wysokość środków, jakimi strona realnie dysponuje. Z jedynego zestawienia operacji na rachunku bankowym w PKO BP, jakie przedłożyła w sprawie – za okres od 30 kwietnia 2013 r. do 28 maja 2013 r., wynika, że saldo początkowe wynosiło 3 847,17 zł, a saldo końcowe 3 109,83 zł, co też pozwoliło jej w dniu 28 maja 2013 r. na wypłatę z tego rachunku kwoty 1 500 zł. Sąd Wojewódzki stwierdził, że wszystkie powyższe okoliczności budzą wątpliwości Sądu co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej i jej syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Brak jakichkolwiek bliższych informacji uniemożliwił w istocie dokonanie rzetelnej oceny tego zagadnienia. W zażaleniu na powyższe postanowienie C. K. wskazała, że po dniu 27 czerwca 2013 r. składała wnioskowane od niej przez Sąd pisma i dokumentacje, na których w części opiera się zaskarżone postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie pozbawione jest uzasadnionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, iż strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z Sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Działania Sądu do uściślenia oświadczeń strony podejmowane są na podstawie art. 255 ustawy p.p.s.a., który stanowi, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja przepisu art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Z uwagi na powyższe i w świetle okoliczności niniejszej sprawy uznać trzeba, iż Sąd I instancji słusznie uznał, że opisana przez skarżącą sytuacja finansowa nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie. Dokonując oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy Sąd słusznie zwrócił uwagę, że prezentowany przez skarżącą stan majątkowy ma charakter wybiórczy i sprowadza się wyłącznie do przedstawienia tylko niektórych okoliczności. Za prawidłowe uznać trzeba stanowisko Sądu dotyczące okoliczności związanych z niewyjawieniem przez skarżącą - po wezwaniu Sądu z dnia 12 czerwca 2013 r. - wymaganych przez Sąd wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez nią i prowadzącego nią wspólne gospodarstwo syna. Skarżąca na wezwanie Sądu nie przedstawiła również zeznania podatkowego PIT za 2012 r., co pozwoliłoby Sądowi na odpowiednie rozeznanie się w rzeczywistej sytuacji strony i jej syna, w tym na zweryfikowanie jej twierdzeń, że syn jest bezrobotny i nie uzyskuje żadnych dochodów co uniemożliwiło tym samym Sądowi dokonania pełnej oceny finansów strony. Zasadnie zatem uznał Sąd I instancji, że strona nie zobrazowała w pełni swojej sytuacji majątkowej oraz sytuacji majątkowej swojego syna. W tej sytuacji, opierając się na treści formularza wniosku o prawo pomocy i jego uzupełnienia, niemożliwym okazało się dokonanie ustaleń faktycznych, co do aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni, pozwalających stwierdzić, że skarżąca nie może pokryć nawet części kosztów niniejszego postępowania. Precyzyjne wyjaśnienie sytuacji finansowej strony skarżącej jest natomiast niezbędne dla oceny możliwości poniesienia kosztów niniejszego postępowania. Brak pełnego materiału dowodowego, który uzasadniałby stanowisko, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania oraz wątpliwości co do jej sytuacji finansowej, musiały skutkować odmową przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie nie można uznać zatem, że strona wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z uczestnictwem w postępowaniu sądowym. Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie, odmawiające przyznania skarżącej prawa pomocy, za odpowiadające prawu, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ----------------------- 3