IV SAB/Gl 45/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi K.B. na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. M.K. w przedmiocie informacji publicznej 1) zobowiązuje Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. M.K. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 22 grudnia 2012 r. i stwierdza, że bezczynność Komornika Sądowego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2) zasądza od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. M.K. na rzecz skarżącego kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W piśmie z dnia [...], przesłanym w dniu [...], faksem do kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. – M.K., skarżący K.B. wniósł o udostępnienie informacji w zakresie; - liczby otrzymanych do wykonania orzeczeń sądowych z podaniem sądowych i komorniczych sygnatur; - liczby otrzymanych do wykonania orzeczeń o roszczenia pieniężne z podaniem sądowych i komorniczych sygnatur; - liczby otrzymanych do wykonania orzeczeń o roszczenia niepieniężne z podaniem sądowych i komorniczych sygnatur; - liczby otrzymanych do wykonania orzeczeń o zabezpieczenie roszczeń z podaniem sądowych i komorniczych sygnatur; - liczby otrzymanych tytułów do wykonania, wydanych na podstawie odrębnych przepisów z podaniem sądowych i komorniczych sygnatur; - liczby sporządzonych protokołów stanu faktycznego przed wszczęciem procesu sądowego lub przed wydaniem orzeczenia na zarządzenie sądu lub prokuratora z podaniem sądowych i komorniczych sygnatur; - w jaki sposób i z jakim efektem sprawy zostały załatwione z podaniem sądowych i komorniczych sygnatur; - na jakim etapie są niezałatwione sprawy, z podaniem sądowych i komorniczych sygnatur; - które ze spraw będących przedmiotem wniosku są spoza właściwości Sądu Rejonowego w Z. (z podaniem sądowych i komorniczych sygnatur). Skarżący wniósł o podanie powyższych informacji z uwzględnieniem podziału na okresy; - 2 września 2012 r. oraz od 11 do 29 marca 2012 r.; - 2 kwietnia 2012 r. oraz od 6 do 27 kwietnia 2012 r.; - 2 listopada 2012 r. oraz od 16 do 29 czerwca 2012 r. Jako podstawę wniosku wskazał przepis art. 6 ust. 3 lit. d i art. 6 ust. 3 lit. e ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W skardze na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z., zawartej w piśmie z dnia [...] K.B. wniósł o zobowiązanie wyżej wymienionego do załatwienia wniosku oraz o stwierdzenie, że jego bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że pomimo upływu 14 – dniowego terminu, komornik nie udzielił żądanej informacji, nie poinformował także, że informacja zostanie udzielona w innym terminie. Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnianie informacji publicznej na wniosek, następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, a na podstawie art. 13 ust. 1 tej ustawy, informacja jest udostępniana bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkami określonymi w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 tej ustawy. W odpowiedzi na skargę, Komornik Sądowy wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że do udzielenia informacji stanowiącej tajemnicę zawodową, organ egzekucyjny uprawniony jest jedynie w odpowiedzi na wezwanie Sądu bądź Prokuratora, który na podstawie art. 180 § 1 k.p.k., może wydać postanowienie o zwolnieniu z tajemnicy zawodowej. Dodał, że komornik udziela stosownych informacji także na żądanie wierzyciela, którego roszczenie stwierdzone jest tytułem wykonawczym lub tytułem egzekucyjnym. Podniósł, że zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego, organ egzekucyjny, który prowadzi egzekucję lub który jest właściwy do jej prowadzenia, udziela wierzycielowi informacji, czy przeciwko dłużnikowi prowadzone jest przez ten organ egzekucyjny postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak, powiadamia go o stosowanych sposobach egzekucji oraz o wysokości wyegzekwowanych roszczeń, a także o aktualnym stanie sprawy (art. 760' kpc). Podkreślił, że przekazanie informacji dotyczących oznaczenia konkretnych sygnatur komorniczych oraz przyporządkowanych do nich sygnatur sądowych wraz z informacjami dotyczącymi tego, na jakim etapie jest postępowanie i innych informacji, osobom nieupoważnionym lub postronnym, narazić może na skargi stron. Odnosząc się do zarzutu braku odpowiedzi na wniosek przesłany drogą telefoniczną (fax), organ wskazał, że w związku z niemożnością odczytania otrzymanego pisma, wniosek nie został zarejestrowany w kancelarii. W piśmie z dnia [...], pełnomocnik Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. podniósł, że pomimo tego, iż komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym, to nie oznacza to, że jest organem administracji publicznej zobowiązanym do udzielania informacji publicznych oraz zakładania akt administracyjnych i wydawania decyzji administracyjnych o odmowie udzielenia informacji publicznej i podlegającym w związku z tym kontroli sądowoadministracyjnej. Podkreślił, że komornik podlega wyłącznie kontroli i kognicji władzy sądowniczej. Dodał, że z norm kompetencyjnych wynika, iż komornik sądowy jest organem wykonawczym władzy sądowniczej, powołanym przede wszystkim do wykonywania orzeczeń sądowych z zakresu prawa cywilnego, a więc prawa prywatnego, a nie publicznego i działa przy sądzie rejonowym, a nie innym organie administracji publicznej. Podniósł, że brak jest dla komornika innych norm kompetencyjnych, upoważniających go do działania w innych, niż wykonywanie orzeczeń sądowych, obszarach działalności oraz do wydawania innych rozstrzygnięć i aktów, niż postanowienia i zarządzenia, protokoły, żądania udzielenia informacji lub asysty Policji. Wskazał, że komornik sądowy podlega, jako organ władzy sądowniczej, wyłącznie kontroli władzy sądowniczej, a nie administracyjnej. Następnie dodał, że prezes sądu, przy którym działa komornik, jest organem właściwym do udzielania informacji publicznej i wydawania decyzji. Ponadto podniósł, że komornik sądowy, jako organ władzy sądowniczej, nie może podlegać jednocześnie kontroli sądu powszechnego oraz sądu administracyjnego, gdyż byłoby to sprzeczne z zasadą trójpodziału władz, zawartą w art. 10 konstytucji RP oraz zasadą autonomii prawa cywilnego i prawa administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślenia wymagało, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy. W przepisie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. zostały wymienione – inne niż decyzje i postanowienia - akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Natomiast według art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W wyniku rozpoznania skargi K.B. na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. w zakresie wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej stwierdzić należało, że wymieniony podmiot dopuścił się naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 z 2001 r. poz. 1198 ze zm.) i w konsekwencji bezczynności, a wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie, skarżący wniósł o udostępnienie informacji - z uwzględnieniem podziału na wymienione przez niego okresy - w zakresie liczby otrzymanych przez komornika do wykonania orzeczeń sądowych, w tym orzeczeń dotyczących roszczeń pieniężnych oraz roszczeń niepieniężnych, a także liczby otrzymanych do wykonania orzeczeń dotyczących zabezpieczenia roszczeń i liczby otrzymanych do wykonania tytułów wydanych na podstawie odrębnych przepisów oraz liczby sporządzonych protokołów stanu faktycznego przed wszczęciem procesu sądowego lub przed wydaniem orzeczenia na zarządzenie sądu lub prokuratora, a ponadto o wskazanie, w jaki sposób i z jakim efektem sprawy zostały załatwione oraz na jakim etapie są niezałatwione sprawy – z podaniem sądowych i komorniczych sygnatur w zakresie wszystkich wymienionych informacji. Ponadto wniósł o wskazanie, które ze spraw będących przedmiotem wniosku są spoza właściwości Sądu Rejonowego w Z. (z podaniem sądowych i komorniczych sygnatur). W świetle przepisu art. 4 ust. 1 cytowanej ustawy, według którego obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w przedmiotowej sprawie stwierdzić należało, że – wbrew przekonaniu zawartemu w piśmie pełnomocnika komornika z dnia [...] - komornik sądowy, a więc organ egzekucyjny - jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Podkreślenia bowiem wymaga, że komornik – jako organ egzekucyjny jest organem władzy publicznej i z tego powodu zobowiązany jest do udzielenia informacji publicznej, co wielokrotnie potwierdzone zostało w orzecznictwie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16.03.2011 r. sygn. akt II SO/Kr 23/10, dostępny w internetowej bazie orzeczniczej NSA, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20.01.2004 r. o sygn. akt SK 26/03, OTK-A 2004/1/3) oraz przepisy art. 1, art. 2, art. 3, art. 3a i art. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (t.j. Dz. U. z 2011 r. nr 231, poz. 1376 z późn. zm.), zgodnie z którymi, komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym i wykonuje czynności na własny rachunek oraz prowadzi kancelarię komorniczą. Z cytowanych przepisów wynika, że komornik sądowy ma status funkcjonariusza publicznego, a także jest organem władzy publicznej w znaczeniu funkcjonalnym, co pozwala umieścić go w kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej. Podstawowym zadaniem komornika jest wykonywanie orzeczeń sądowych i innych tytułów egzekucyjnych w sprawach o roszczenia pieniężne i niepieniężne oraz dokonywanie zabezpieczenia tych roszczeń. Egzekucja sądowa jest wykonywaniem władzy publicznej, ściśle powiązanym z prawem do sądu, a więc prawem do realizacji wyroku sądowego (art. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji). Komornikowi w zakresie czynności egzekucyjnych przysługują uprawnienia do władczego kształtowania sytuacji innych podmiotów. Zgodnie z art. 758 Kodeksu postępowania cywilnego komornik jest szczególnego rodzaju organem egzekucyjnym wyposażonym przez państwo w określone władcze kompetencje zarówno wobec osób, jak i wobec innych instytucji publicznych (por. E. Wengerek, Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne, Warszawa 1998, s. 74). Został on upoważniony do nakładania kar, co jest atrybutem władzy publicznej. (art. 761 i art. 765 K.p.c.). Zarówno art. 758 k.p.c., jak i art. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji podkreślają organizacyjne i funkcjonalne powiązanie komornika z władzą sądowniczą, a więc z konstytucyjnie wyodrębnioną postacią władzy publicznej. Komornicy działają przy sądach rejonowych, nie wchodząc jednak w ich strukturę. Nie są też organem władzy sądowniczej z uwagi na odmienność funkcji, nie polegającej na wymierzaniu sprawiedliwości - art. 175 ust. 1 Konstytucji RP. Symbolicznym wyrazem publicznoprawnego statusu komornika jest prawo do używania pieczęci urzędowej z godłem państwa (art. 4 ustawy o komornikach i egzekucji). Komornika i strony postępowania egzekucyjnego (wierzyciela i dłużnika) nie łączy stosunek o charakterze prywatnoprawnym, lecz stosunek publicznoprawny. W tym miejscu należy zauważyć, że działalność komornika mieści się w sferze działania Państwa określanej jako imperium. W zakresie stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej znajdą się zatem te informacje, które dotyczą pełnienia funkcji publicznej przez komornika sądowego. Prowadzenie działalności na własny rachunek oznacza, że istnieje sfera działalności komornika niezwiązana z funkcją publiczną funkcjonariusza, poza zakresem czynności wykonywanych w ramach władztwa publicznego, gdzie komornik występuje jako równoprawny podmiot obrotu gospodarczego, czy strona stosunków cywilnoprawnych, bowiem wykonuje on czynności w sposób zorganizowany, ciągły i na własny rachunek w celach zarobkowych. Natomiast w przypadku skierowania pisemnego wniosku o udzielenie informacji publicznej podmiot, do którego wniosek taki został skierowany może dokonać następujących działań:- udzielić informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej; gdy jest jej dysponentem oraz nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia - poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstawy w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej, lub też wskazać, że organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 omawianej ustawy), bądź też poinformować stronę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielenia informacji, niż ten, w którym strona się zwróciła (art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej);- odmówić udostępnienia informacji lub umorzyć postępowanie, w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2 stosownie do treści art. 16 omawianej ustawy, w formie decyzji administracyjnej;- może również odmówić w drodze decyzji udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przy czym działań tych należy dokonać w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkami wynikającymi z omawianej ustawy (art. 13). Jak wynika z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmowa udostępnienia informacji publicznej przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji, podczas gdy w niniejszej sprawie komornik nie udzielił żadnej odpowiedzi. W tym miejscu dodać należało, że pojęcie informacji publicznej, ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej i jest nią każda informacja o sprawach publicznych, przykładowo wymienionych w art. 6 tej ustawy, co pozwala na określenie kryteriów wyróżniających informację publiczną. Zgodnie zaś z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, obywatel ma prawo do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (M. Jaśkowska "Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego", Toruń 2002, str. 28). Natomiast dane wymienione we wniosku skarżącego, w znacznej części mogą zostać zakwalifikowane do dwóch kategorii spośród wymienionych w sposób przykładowy w art. 6 ust. 1 tej ustawy, tj. informacji o przedmiocie działalności podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy (informacje wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy) oraz do informacji o stanie spraw przyjmowanych przez te podmioty (informacje wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e). Wobec tego podkreślenia wymagało, że według art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacja publiczna podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Natomiast na podstawie art. 13 ust. 1 wymienionej ustawy – co do zasady - udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 tej ustawy, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Ponadto dodać należało, że na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. W przedmiotowej sprawie, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Z. nie dokonał żadnej z wymienionych czynności; przede wszystkim nie udostępnił wnioskowanej informacji, ani też nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia lub o umorzeniu postępowania. Nie zasługiwały przy tym na uwzględnienie twierdzenia zawarte w odpowiedzi na skargę, wskazujące jako przyczynę tego zaniechania, związanie organu tajemnicą zawodową. Zaprzecza tym twierdzeniom wywód tej samej odpowiedzi na skargę, według którego, organ nawet nie zarejestrował przedmiotowego wniosku o udostępnienie informacji, z powodu – jak stwierdził w odpowiedzi na skargę - niemożności odczytania pisma przesłanego drogą telefoniczną (fax). W tym zakresie podkreślenia ponadto wymagało, że - w razie otrzymania przez organ nieczytelnego podania, jest on zobowiązany do właściwego postępowania w celu otrzymania podania spełniającego warunki określone w ustawie, w trybie której wniosek jest składany. Natomiast Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Z., od daty wpływu wniosku o udostępnienie informacji - do dnia wniesienia skargi na jego bezczynność, nie dokonał żadnej czynności, w tym nawet nie zarejestrował wpływu przedmiotowego wniosku. Jak już zatem była o tym mowa wyżej – stwierdzić należało, że wymieniony podmiot dopuścił się naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej i w konsekwencji bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Na podstawie cytowanego wyżej art. 149 § 1 P.p.s.a., Sąd zobowiązał zatem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. do załatwienia wniosku skarżącego. Termin wykonania tego obowiązku wynika wprost z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie Sąd nie stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, bowiem w opisanych wyżej okolicznościach sprawy, brak było podstaw do przyjęcia takiej oceny. Od daty złożenia przedmiotowego wniosku do dnia wniesienia skargi na bezczynność organu, upłynął okres niespełna miesiąca, a więc znacznie krótszy niż wskazany w cytowanym wyżej art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Natomiast zgodnie z art. 200 P.p.s.a., Sąd orzekł o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego kosztów postępowania, na które składa się uiszczony przez niego wpis od skargi.