III SA/Lu 477/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Halina Chitrosz,, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi "B. – L." Wytwórnia Surowic i Szczepionek S.A. w L. na informację L. Agencji Wspierania Przedsiębiorczości z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z budżetu Unii Europejskiej I. stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia L. Agencji Wspierania Przedsiębiorczości ; II. zasądza od L. Agencji Wspierania Przedsiębiorczości w L. na rzecz "B. – L." Wytwórnia Surowic i Szczepionek S.A. w L. 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem kosztów postępowania. L. Agencja Wspierania Przedsiębiorczości (dalej: LAWP) rozstrzygnięciem z dnia [...] czerwca 2013 r. uznała za niezasadny protest "B. – L." W. S. S. Spółka Akcyjna w L., złożony w związku odmową podpisania umowy o dofinansowanie projektu pod tytułem "Innowacja procesowa i produktowa oparta o technologie ICT kluczem do rozwoju "B. – L." S.A." złożonego w ramach I Osi Priorytetowej, Działania 1.3 RPO WL 2007-2013 w odpowiedzi na konkurs nr 02/RPOWL/1.3/2011. W uzasadnieniu LAWP podała między innymi, że podstawą odmowy zawarcia umowy o dofinansowanie było przede wszystkim stwierdzenie, że Spółka B. nie skorygowała przedłożonej dokumentacji w zakresie informacji podanych w "Oświadczeniu o spełnieniu kryteriów MŚP" oraz nie złożyła stosownych wyjaśnień i oświadczeń. Poza tym powiązania między Spółką B. (producentem w branży farmaceutycznej) a innymi przedsiębiorstwami (w tym między innymi firmą M., L., P., H., I.) prowadzącymi działalność na tym samym lub pokrewnych rynkach produkcji oraz dystrybucji wyrobów farmaceutycznych wykluczają możliwość przyznania pomocy, o czym poinformowano Spółkę w piśmie LAWP z dnia [...] kwietnia 2013 r. W związku z tym wniesiony protest z dnia [...] maja 2013 r., w którym zakwestionowano głównie prawidłowość ustaleń LAWP odnośnie statusu Spółki B. w aspekcie powiązań osobowych i gospodarczych pomiędzy Spółką a innymi wskazanymi podmiotami, nie mógł być uznany za zasadny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Spółka B. wniosła o : - stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona niezgodnie z prawem; - przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia LAWP; - zasądzenie kosztów postępowania w wysokości 6-krotności stawki minimalnej; - przeprowadzenie dwóch dowodów z dokumentów figurujących w aktach sprawy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów : I. art. 30b ust. 3 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (dalej: u.z.p.p.r.), przez niewłaściwe zastosowanie tj. przez wydanie rozstrzygnięcia przez osobę, która uczestniczyła w dokonywaniu czynności związanych z projektem tj. przez P. P., który podpisał się zarówno pod zaskarżonym rozstrzygnięciem z dnia [...] czerwca 2013 r., jak i pod poprzednim rozstrzygnięciem zapadłym w sprawie z dnia [...] października 2012 r., przy czym uchybienie powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy; II. art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przez niewłaściwe zastosowanie tj. przez bezpodstawne przyjęcie, że Spółka B. jest objęta zakazem pomocy publicznej, w sytuacji kiedy Spółka spełniała i spełnia kryteria konkursu, w tym posiada status MŚP uprawniający ją do ubiegania się o taką pomoc; III. art. 8 ust. 1 rozporządzenia 800/2008 uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych); przez niewłaściwe zastosowanie tj. przez brak wskazania, która konkretnie norma tego przepisu miałaby stanowić podstawę do tezy o konieczności "przekonywania" podmiotu administrującego pomocą publiczną, że dofinansowanie danego zamierzenia jest legalne; jak również przez bezpodstawne przyjęcie, że w stosunku do Spółki nie znajdzie zastosowania efekt zachęty określony w tym przepisie, w sytuacji w której Spółka spełnia wszystkie warunki określone tym przepisem, a w szczególności nie rozpoczęła prac nad projektem przed złożeniem wniosku; IV. art. 2 pkt 3 rozporządzenia 1083/20064 przez niewłaściwe zastosowanie tj. przez przyjęcie, że w/w przepis zawierający definicję "operacji" może stanowić normatywny wzorzec kontroli wniosku i ustanawiać wobec Spółki określone prawa i obowiązki, jak również przez przyjęcie, że projekt nie spełnia określonej w tym przepisie definicji "operacji"; V. art. 26 ust. 2 oraz art. 31 ust. 1 u.z.p.p.r. przez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów polegające na arbitralnym, dowolnym i jednostronnym ocenieniu dowodów przedstawionych przez Spółkę a świadczących – wbrew stanowisku LAWP - o braku istnienia powiązania pomiędzy Spółką a innymi przedsiębiorcami, poprzez bezpodstawne podważanie ich wiarygodności i mocy dowodowej, a także poprzez nierzetelną i arbitralną, opartą na domysłach rozstrzygającego protest ocenę, w sytuacji, w której LAWP, po pierwsze dokonując ustaleń opiera się wyłącznie na pochodzących z Krajowego Rejestru Sądowego danych dotyczących Spółki B. i innych podmiotów gospodarczych, po drugie wzywając Spółkę do złożenia wyjaśnień nie określił jakie dokumenty powinna złożyć, aby wykazać brak istnienia powiązania, po trzecie LAWP nie dokonuje samodzielnych ustaleń stanu faktycznego wykraczających poza lekturę odpisów aktualnych z KRS; po czwarte LAWP nie uwzględnia, że Spółka nie ma możliwości prawnych domagania się od przedsiębiorstw - podmiotów trzecich dokumentów, które mogłyby świadczyć o braku istnienia powiązania; VI. art. 30a ust. 1 pkt 1 u.z.p.p.r. w związku z art. 28 ust. 6 w zw. z art. 29 ust. 4 u.z.p.p.r. w związku z 87 ust. 1 Konstytucji RP. w związku z art. 60 lit. a rozporządzenia 1083/2006 w związku z Rozdziałem. II pkt 3.5 "Wytycznych dla Wnioskodawców w ramach I i II Osi Priorytetowej RPO WL 2007-2013" (w wersji z dnia 31 maja 2011 r.) - "Status Wnioskodawcy jako MŚP jest badany dwukrotnie: na etapie składania wniosku o dofinansowanie oraz na etapie podpisywania umowy o dofinansowanie", przez a) stwierdzenie, że ocena projektu nie zakończyła się z chwilą opublikowania Załącznika do Zarządzenia Nr [...] Dyrektora LAWP w L. z dnia [...] kwietnia 2012 r., zgodnie z którym Spółka B. uzyskała 92 punkty, zajmując trzecie miejsce na liście rankingowej, przechodząc ocenę formalną i merytoryczną i kwalifikując się do dofinansowania, a także; b) przez przyjęcie, że na podstawie postanowień systemu realizacji oraz na podstawie przepisu art. 60 lit. a rozporządzenia 1083/2006 adresowanego do Instytucji Zarządzającej dopuszczalne jest ustanawianie wobec wnioskodawców dodatkowych obowiązków, nieprzewidzianych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego i kryteriach wyboru projektów określonych przez Komitet Monitorujący, w postaci obowiązku poddania się badaniu co do spełniania statusu MŚP już po uzyskaniu pozytywnej oceny projektu i skierowania projektu do dofinansowania, podczas gdy przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie przewidują tego rodzaju wymogu, a uprawnienia do badania statusu MŚP nie można wywodzić z tegoż przepisu; VII. art. 3 ust. 3 Załącznika I do rozporządzenia 800/2008 przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) przez przyjęcie, że Spółka tworzy jedną jednostkę gospodarczą (jest powiązana) z ośmioma przedsiębiorstwami: "W. Sp. z o.o.", "B. C. Sp. z o.o.", .L. Sp. z o.o", "Ż. Sp. z o.o.", "F. Sp. z o.o.", "P. Sp. z o.o.", "M. Sp. z o.o.", "H. Sp. z o.o.." i "I. S. B.", podczas gdy wskazane przez LAWP przesłanki nie pozwalają na przyjęcie, że Spółka B. pozostaje przedsiębiorcą powiązanym w sytuacji gdy: a) wymienione przez LAWP osoby fizyczne są powiązane wyłącznie więzami rodzinnymi lub nie pozostają w ogóle w stosunku powiązania tego rodzaju; b) sam charakter więzi pokrewieństwa pomiędzy osobami fizycznymi nie przesądza, że przedsiębiorstwa, w których te osoby występują mogą być traktowane jako powiązane; c) zbieżność siedzib przedsiębiorstw ma charakter przypadkowy i nie może przesądzać o istnieniu stosunku powiązania; d) częściowa zbieżność kodów PKD niektórych z wymienionych przedsiębiorstw nie może przesądzać o prowadzeniu faktycznej działalności na tym samym lub pokrewnym rynku; e) udzielenie na warunkach rynkowych pożyczek przez przedsiębiorstwa nie konkurujące ze sobą na tym samym lub pokrewnym rynku nie może stanowić przesłanki uznania przedsiębiorstw jako powiązanych; f) żadne z wymienionych przedsiębiorstw nie prowadzi faktycznej działalności na tym samym lub pokrewnym rynku; g) na chwilę ponownego złożenia "Oświadczenia o spełnianiu kryteriów MŚP" przez Spółkę nie pozostawała ona w stosunku dominacji z K. sp. z o.o., VIII. art. 26 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 31 ust. 1 u.z.p.p.r, przez niewłaściwe zastosowanie - ocenę Wniosku niezgodnie z "Kryteriami wyboru projektów w ramach I osi priorytetowej "Przedsiębiorczość i innowacje" II osi priorytetowej" Infrastruktura ekonomiczna" Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2007-2013" przyjętymi uchwałą Komitetu Monitorującego RPO WL z dnia 7 września 2010 r., tj. przez poddanie wniosku ponownej ocenie obejmującej kryteria formalne dopuszczające: "Czy Wnioskodawca występuje na liście Beneficjentów danego Działania / Poddziałania?" oraz "Czy Wnioskodawca jest uprawniony do składania wniosku, w szczególności czy Wnioskodawca nie został wykluczony w trybie określonym w ustawie o finansach publicznych?", które zostały już ocenione pozytywnie, a także przez przyjęcie, że dopuszczalna jest ponowna ocena Wniosku w sytuacji, w której Wniosek został już raz pozytywnie oceniony; IX. art. 26 ust. 2 (i zasady przejrzystości) w związku z art. 30b ust. 1 w związku z art. 31 ust. 1 u.z.p.p.r. przez zastosowanie przez LAWP domniemań, które zdaniem LAWP, mogą wskazywać na istnienie jednej jednostki gospodarczej, w sytuacji kiedy domniemania te są w istocie wyłącznie domysłami co do stanu faktycznego, nie uzasadniającymi stwierdzenia, iż Spółka B. tworzy jedną jednostkę gospodarczą z innymi przedsiębiorcami; X. art. 26 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 1 u.z.p.p.r. w związku z art. 110 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez: a) zaniechanie ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy i oparcie się na (bezzasadnych) domniemaniach, podczas gdy zgodnie z tym przepisem LAWP jest zobowiązany do kontroli stanu faktycznego u przedsiębiorcy, które to stanowisko znajduje szerokie oparcie w orzecznictwie wspólnotowym i krajowym, jak również; b) przez nieuwzględnienie, iż Spółka B. nie ma możliwości prawnych pozyskania dokumentacji - bliżej niesprecyzowanej przez LAWP - dotyczącej podmiotów od niej niezależnych, wskazującej na brak jej powiązań z tymi podmiotami, a informacje tego rodzaju może pozyskać wyłącznie LAWP; XI. art. 30b ust. 4 u.z.p.p.r., przez wadliwe pouczenie w zaskarżonym rozstrzygnięciu o sposobie wniesienia skargi przez brak wskazania organu - oraz o opłacie od skargi przez brak wskazania kwoty opłaty oraz sposobu jej uiszczenia. W obszernym uzasadnieniu zarzutów i wniosków skargi Spółka podniosła między innymi, że brak jest podstawy prawnej do odmowy zawarcia umowy o dofinansowanie projektu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Została ona wniesiona w dniu [...] lipca 2013 r. W związku z tym podlega rozpatrzeniu stosownie do przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 czerwca 2013 r. Nowelizacji dokonano ustawą z dnia 19 kwietnia 2013 r. o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2013 r., poz. 714). Z treści art. 2 ust. 1 wspomnianej ustawy z dnia 19 kwietnia 2013 r. wynika, że w przypadku programów operacyjnych na lata 2007 – 2013, w ramach określonego programu operacyjnego, przysługują środki odwoławcze w postaci protestu albo protestu i odwołania, wnoszone do właściwej instytucji rozpatrującej te środki, jakie obowiązywały dla danego programu operacyjnego przed dniem 28 czerwca 2013 r. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie LAWP z dnia [...] czerwca 2013 r. uznające za niezasadny protest Spółki B. z dnia [...] maja 2013 r. złożony w związku odmową podpisania umowy o dofinansowanie projektu pod tytułem "Innowacja procesowa i produktowa oparta o technologie ICT kluczem do rozwoju "B. – L." S.A." złożonego w ramach I Osi Priorytetowej, Działania 1.3 RPO WL 2007-2013 w odpowiedzi na konkurs nr 02/RPOWL/1.3/2011. O odmowie zawarcia umowy poinformowano Spółkę w piśmie LAWP z dnia [...] kwietnia 2013 r. Z akt sprawy wynika, że Spółka jest producentem i dystrybutorem wyrobów farmaceutycznych. Swój wniosek o dofinansowanie w/w projektu z dnia [...] lipca 2011 r. Spółka modyfikuje i uzupełnia o wyjaśnienia w odpowiedzi na wezwania LAWP z dnia [...] września 2011 r. i [...] lutego 2012 r. W oparciu o te dane LAWP informuje w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. (zał. Nr 22 akt adm.) że projekt jest zakwalifikowany do dofinansowania i Spółka przed podpisaniem umowy, co nastąpić ma w dniu [...] czerwca 2012 r. powinna przed tym terminem przedłożyć dodatkowe dokumenty, w tym między innymi harmonogram rzeczowo – finansowy projektu oraz oświadczenie o spełnianiu przez Spółkę kryterium MŚP uprawniających do dofinansowania projektu. Z akt sprawy wynika, że po nadesłaniu przez Spółkę informacji z dnia [...] maja 2012 r., z której wynikało, że Spółka jest średnim przedsiębiorcą, że spełnia warunki określone rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 800/2008, nie jest samodzielnym przedsiębiorstwem, nie pozostaje w relacji (przedsiębiorstw) podmiotów partnerskich, pozostaje w relacji (przedsiębiorstwa) podmiotów powiązanych z firmą K. spółką z o.o., LAWP w piśmie z dnia [...] września 2012 r. (zał. Nr 17 akt adm.) zawiadamia Spółkę, że odmawia podpisania umowy z uwagi na wątpliwości z zakresie powiązań Spółki z takimi firmami jak: M. spółką z o.o., L. SA, P. spółką z o.o., H. SA, I. spółką z o.o. Protest Spółki B. z dnia [...] września 2012 r. został rozpoznany przez P. P. Protest został uznany za zasadny, czego dowodzi pismo LAWP z dnia [...] października 2012 r. (zał. Nr 15 akt adm.) podpisane przez P. P. W dalszym toku postępowania Spółkę wezwano do uzupełnienia wniosku. Po wyjaśnieniu przez Spółkę w piśmie z dnia [...] marca 2013 r., że nie pozostaje w związku z przedsiębiorstwami partnerskimi, jaki i powiązanymi, że spółka K. w sierpniu 2012 r. utraciła pakiet kontrolny akcji w Spółce B., LAWP podtrzymuje swoje stanowisko odnośnie odmowy podpisania umowy o dofinansowanie projektu, o czym zawiadamia Spółkę B. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r. (Nr [...]). Protest Spółki z dnia [...] maja 2013 r. został uznany za niezasadny. Zaskarżone rozstrzygnięcie protestu z dnia [...] czerwca 2013 r. (zał. Nr 7 akt adm.) podpisane jest przez P. P. Okoliczności te wskazują na naruszenie przez LAWP przepisu art. 30b ust. 3 u.z.p.p.r., co uzasadnia tezę o dokonaniu oceny projektu w sposób naruszający prawo, co w konsekwencji prowadzi do przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ. Weryfikacja statusu przedsiębiorstwa ubiegającego się o dofinansowanie możliwa jest na etapie bezpośrednio poprzedzającym zawarcie umowy, co nie oznacza, że organ zwolniony jest od stosowania zasady z art. 30b ust. 3 ustawy, która wyłącza możliwość rozpatrzenia środka odwoławczego (takim jest protest) przez osobę, która wcześniej dokonywała czynności związanych z określonym projektem, w tym była zaangażowana w jego ocenę. Dołączony do odpowiedzi na skargę dodatkowy dokument w postaci oświadczenia o poufności z dnia [...] października 2012 r. (zał. Nr 6 do odpowiedzi na skargę) dodatkowo potwierdza fakt, że P. P. (będący autorem tegoż oświadczenia) brał udział w rozpoznaniu pierwszego protestu Spółki B. i dokonywał czynności związanych z przedmiotowym projektem. W związku z tym P. P. podlegał wyłączeniu i nie mógł rozpoznawać środka odwoławczego, jakim był kolejny protest Spółki B.D z dnia [...] maja 2013 r. Zasadą jest, że w rozpatrywaniu środków odwoławczych nie mogą brać udziału osoby, które na jakimkolwiek etapie dokonywały czynności związanych z określonym projektem, w tym były zaangażowane w jego ocenę (art. 30b ust. 3 u.z.p.p.r.). W świetle powyższych rozważań ocena projektu została przeprowadzona z naruszeniem prawa. Takie ustalenie jest wystarczające do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez LAWP, bez odnoszenia się przez Sąd do wszystkich szeroko uzasadnionych pozostałych zarzutów i wniosków skargi Spółki B., w sytuacji kiedy zarzut naruszenia art. 30b ust. 3 u.z.p.p.r. okazał się uzasadniony. Na marginesie należy zauważyć, odnosząc się do sformułowanych w skardze wniosków dowodowych, że zarówno zarządzenie nr [...] Dyrektora LAWP z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie zakwalifikowania projektu do dofinansowania, jak i zestawienie "Główni kontrahenci w obrocie ogółem w latach 2010-2012 w B. – Lublin" figurują w aktach administracyjnych (załącznik nr 5 i 6). Wobec tego niecelowym było w świetle art. 106 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, przeprowadzenie przez Sąd dowodów z dokumentów. Stąd wniosek w tym zakresie podlegał oddaleniu na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2013 r. Niesłusznym okazał się wniosek o zasądzenie na rzecz Spółki B. kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 6 – krotności stawki minimalnej z uwagi na brak znacznego nakładu pracy profesjonalnych pełnomocników tejże Spółki. W tych okolicznościach na mocy art. 30 c ust. 3 u.z.p.p.r. skarga podlegała uwzględnieniu skoro ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, co uzasadniało przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez LAWP. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. ----------------------- 3