I FZ 259/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1134/13 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Ministra Finansów z dnia 30 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 19 maja 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1134/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił K. L. przyznania prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Ministra Finansów z dnia 30 września 2013 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu ww. postanowienia wskazał, że strona wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach wynikało, że skarżąca osiąga dochody z tytułu świadczeń rentowych (1.021 zł netto). Pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Poza rentą uzyskuje dochód z działalności gospodarczej, który za 2013 r. wyniósł łącznie 37.231,60 zł. Mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą, a dochód małżonków za 2013 r. wyniósł 106.329,75 zł. W części wniosku obejmującej posiadany majątek skarżąca wymieniła mieszkanie o powierzchni 86 m², inne nieruchomości związane z prowadzoną przez męża skarżącej działalnością gospodarczą, obligacje (bez wskazania wartości nominalnej), trzy samochody marki Mercedes, stanowiące majątek firmy męża. Podała również, że ponosi miesięczne koszty utrzymania w wysokości ok. 1.500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazała ona bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd podkreślił, że skarżąca, mimo wezwania wystosowanego przez Sąd w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) nie nadesłała dokumentów źródłowych, które mogłyby potwierdzić jej sytuację majątkową, w szczególności wyciągów z rachunków bankowych (osobistych lub związanych z działalnością gospodarczą) i oświadczenia w tym zakresie, a także zeznania podatkowego za 2013 r., na które powołała się w piśmie przewodnim do formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 24 marca 2014 r. Sąd podkreślił przy tym, że wyjaśnienia skarżącej pozostają w sprzeczności z jej oświadczeniem złożonym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazała, że w 2013 r. osiągnęła także dochód z działalności gospodarczej. Sąd zwrócił uwagę, że skarżąca w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2014 r. podniosła natomiast, że od 2012 r. działalność gospodarczą prowadzi jedynie jej małżonek. Sąd uznał, że w konsekwencji powyższego został pozbawiony możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku skarżącej pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Zdaniem Sądu, przedstawione przez skarżącą informacje są bowiem niewystarczające do odtworzenia jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Natomiast Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są mu znane, mimo istniejącego po stronie skarżącej obowiązku wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. W zażaleniu K. L. wniosła o uchylenie opisanego wyżej postanowienia i podniosła, że od 2012 r. działalność gospodarczą prowadzi tylko jej małżonek – I. L. (PWHU K.). Wskazała jednocześnie na stratę w kwocie 422.538,16 zł, jaką poniosła firma męża w związku z nieuregulowaniem należności przez znaczącego kontrahenta tej firmy, tj. S. S.A., która ogłosiła upadłość. Małżonkowie dotychczas nie uzyskali żadnej zapłaty z tytułu zgłoszonej do Prezesa Zarządu Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. w Warszawie wierzytelności i z tej przyczyny nie dysponują jakimikolwiek oszczędnościami pozwalającymi na uiszczenie wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 200 zł. Faktycznie są oni bowiem bankrutami. Nie uzyskali nadto stosownej pomocy finansowej, o którą się zwracali do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika zatem, że to na stronie postępowania, będącej osobą fizyczną, spoczywa obowiązek wykazania, że jej sytuacja majątkowa i rodzinna nie pozwala na poniesienie kosztów tego postępowania w całości. Strona winna mieć świadomość, iż wnosząc o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo dokładny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Okoliczności te powinny być zatem poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza w przypadku gdy sąd rozpoznający przedmiotowy wniosek uzna, że oświadczenie w nim zawarte jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i rodzinnego oraz możliwości płatniczych strony albo budzi ono wątpliwości. Wówczas na wezwanie sądu strona jest zobowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe w zakresie przedstawionym przez ten sąd (art. 255 P.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, iż strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów zainicjowanego przez nią postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że wobec nienadesłania przez stronę stosownej dokumentacji źródłowej nie jest możliwe rzetelne zbadanie jej sytuacji materialnej, natomiast z oświadczeń strony zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy i akt sprawy wynika – przeciwnie do twierdzeń strony – że opłacenie kosztów sądowych nie przekracza jej możliwości płatniczych. Podkreślenia wymaga, że skarżąca posiada stałe źródło dochodu w postaci renty – miesięcznie nieco ponad 1.000 zł. Mąż skarżącej, z którym prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe (z akt sprawy nie wynika przy tym, aby małżonkowie pozostawali w rozdzielności majątkowej), uzyskuje dochód z działalności gospodarczej, który w 2013 r. wyniósł 115.305,07 zł (zeznanie podatkowe za 2013 r. I. L. – karta 166 akt sądowych), co daje średnio na miesiąc kwotę około 9.500 zł. Łącznie zatem średni miesięczny dochód małżonków L. wynosi ponad 10.000 zł. Skarżąca we wniosku wskazała również na majątek w postaci obligacji, mieszkanie o powierzchni 86 m², a także nieruchomości gruntowe i pojazdy stanowiące majątek przedsiębiorstwa prowadzonego przez małżonka skarżącej. W związku z powyższym, mając na uwadze wyliczone przez skarżącą miesięczne koszty utrzymania w kwocie około 1.500 zł, należy jednoznacznie stwierdzić, że poniesienie kosztów postępowania sądowego, które na chwilę obecną obejmują jedynie wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł, nie będzie przekraczało możliwości płatniczych skarżącej i nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny. Na powyższą ocenę nie ma wpływu podnoszony przez stronę w zażaleniu argument, że ani strona, ani jej małżonek nie posiadają oszczędności. Z danych zawartych w formularzu wniosku i załączonych do niego dokumentów źródłowych wynika bowiem, że na chwilę obecną strona jest w stanie pokryć ww. koszty postępowania z bieżących dochodów, a zatem nie spełnia ona przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.