II FZ 1559/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 21 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. P. sp. z o.o. w L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Łd 640/14 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi R. P. sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 25 marca 2014 r. nr ... w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (sygn. akt I SA/Łd 640/14) w sprawie ze skargi R. P. sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 25 marca 2014 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r. postanowił przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od połowy wpisu sądowego od skargi. W niniejszej sprawie wpis od skargi wynosi 3.522 zł. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że w złożonym na urzędowym formularzu PPPr oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że przedmiotem prowadzonej przez nią działalności gospodarczej są wydawanie i reprodukcja nagrań dźwiękowych. Wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 180.000 zł, wartość środków trwałych stanowi kwotę 46.231,38 zł. Są to anteny, sprzęt służący do emisji audycji i przygotowywania programów do wyemitowania na antenie radia. Są to rzeczy kilkuletnie, używane, niezbędne do działalności gospodarczej, nieprzeznaczone do zbycia. Spółka jest zobowiązana do zapłaty za przyznanie koncesji do 2020 r. opłaty w wysokości 389.348 zł, płatnej w 10 ratach o wysokości 38.935 zł, powiększonych o opłatę prolongacyjną. Ponadto spółka wskazała, że w ostatnim roku obrotowym uzyskała dochód w kwocie 4.379,52 zł. Oświadczyła również, iż saldo posiadanego przez nią rachunku na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 299,59 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca dodatkowo wyjaśniła, że obecnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej z uwagi na to, że na rynku, na którym działa, notowany jest duży spadek zainteresowania usługami przez nią oferowanymi. Koszty prowadzonej działalności gospodarczej stanowią istotne obciążenie dla spółki. Z uwagi na to, że spółka wskutek niewłaściwych – w jej ocenie - działań organów podatkowych zobowiązana była do zapłaty ponad 350.000 zł, nie posiada oszczędności, gdyż nie była w stanie także ich zgromadzić po wywiązaniu się z zobowiązań publicznoprawnych. Skarżąca podkreśliła przy tym, że z uwagi na rodzaj prowadzonej działalności i wymogi stawiane przez KRRiTV nie mogła sobie pozwolić na skierowanie wobec niej postępowań egzekucyjnych, które były równoznaczne z utratą koncesji i koniecznością zaprzestania działalności gospodarczej, a w efekcie z likwidacją Spółki. Aktualnie w miarę swoich możliwości i środków, którymi dysponuje, stara się na bieżąco regulować swoje zobowiązania. Nie posiada nieruchomości, a jej siedziba jest wynajęta. Do wniosku skarżąca załączyła historię rachunku i wyciąg bankowy, a ponadto bilans sporządzony na dzień 31.12.2013 r. oraz rachunek zysków i strat za rok 2013. Postanowieniem z 9 lipca 2014 r. referendarz sądowy przyznał spółce prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od połowy wpisu sądowego od skargi, a w pozostałym zakresie oddalił wniosek. Po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia z dnia 9 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że spółka nie wykazała w sposób dostateczny, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania nawet w części. Sąd pierwszej instancji dokonując analizy przedstawionych przez stronę dochodów i rozchodów wskazał, że w przeciągu czterech pierwszych miesięcy 2014 r. spółka osiągnęła przychody w średniej miesięcznej wysokości 17.281,50 zł, przy kosztach utrzymania opiewających za ten okres na kwotę 17.823,70 zł, co skutkowało stratą na koniec kwietnia. Jednocześnie analiza wyciągów z rachunków bankowych spółki dowodzi, w ocenie Sądu, że w okresie występowania ze skargą, a następnie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (czyli w okresie od 23 kwietnia do 11 czerwca 2014 r.) na rachunku bankowym skarżącej notowano wpływy m. in. z tytułu rozliczeń ze spółką "R. z o.o." w L. i były to kwoty niejednokrotnie przewyższające wysokości wpisu od skargi w niniejszej sprawie (łącznie stanowiły 51.000 zł). Wykazane wpływy gotówkowe wskazują na stałą współpracę skarżącej z powyższą firmą, a co za tym idzie, na stałe wpływy z tego źródła. Ponadto z załączonych przez spółkę wyciągów z rachunku bankowego wynika, że w miesiącach marzec-kwiecień 2014 r. skarżąca współpracowała także z inną spółką, a mianowicie z J. spółką z o.o. w L., uzyskując od niej wpływy w łącznej kwocie 28.146 zł. Następnie Sąd wskazał, że analiza wyciągów bankowych przedłożonych przez spółkę stawia w wątpliwość związek niektórych wydatków z prowadzoną działalnością gospodarczą, a przez to argumentację skarżącej o wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej i braku jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych. Dotyczy to przykładowo wydatków na zakupy w drogerii (9 marca – 263,20 zł, 12 marca – 386,10 zł, 25 maja – 550,40 zł, 27 maja – 343,20 zł, 9 czerwca – 143,20 zł), sklepie jubilerskim (1 czerwca – 539,10 zł), odzieżowym (9 marca – 1.350 zł, 21 marca – 1.035,70 zł), czy sklepie wolnocłowym (31 maja – 170 zł). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w tym także kwotę wpisu od skargi oraz obciążenia skarżącej związane z opłatą za koncesję Sąd uznał, że skarżąca wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie i dlatego w celu zachowania prawa strony do rozpatrzenia jej sprawy przez sąd zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy jedynie poprzez zwolnienie od połowy wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 3.522 zł. Natomiast w pozostałym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przyznania prawa pomocy. Wyjaśnił, że przeprowadzone postępowanie wskazuje, że sytuacja finansowa skarżącej nie jest na tyle trudna, aby uznać, że nie posiada ona żadnych zdolności płatniczych. Dodatkowo zaznaczył, że ostatni rok skarżąca ukończyła zyskiem oraz środkami na rachunkach i w kasie w wysokości 38.554,11 zł, ponadto wykazane przychody za okres pierwszych czterech miesięcy 2014 r. i niewielka kwota straty, wynikająca z wysokości kosztów utrzymania, w ramach których skarżąca powinna była zabezpieczyć wydatki związane z ewentualnymi procesami sądowymi, świadczą o tym, że kondycja finansowa spółki nie jest na tyle zła by uzasadniała zwolnienie od kosztów w całości. Spółka wniosła zażalenie na opisane wyżej postanowienie domagając się jego uchylenia i zwolnienia jej od całego wpisu sądowego. W jego uzasadnieniu wskazała, że w przeciągu 4 miesięcy 2014 r. skarżąca spółka osiągnęła przychody w kwocie 17.281,50 zł, a koszty 17.823,70 zł co skutkowało stratą na koniec kwietnia 2014 r. Dodała, że za wpływy jakie uzyskała nie pozwalają jej na opłacenie należnych rat koncesyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a więc stosownie do treści art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmującego zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków i opłat sądowych lub obejmującego ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, uwarunkowane jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że jego sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze nie są wystarczające dla poniesienia pełnych kosztów postępowania przed sądem. W przypadku osoby prawnej oznaczać to będzie wykazanie sytuacji, w której pomimo bycia zobowiązaną na mocy generalnej zasady ponoszenia przez strony postępowania kosztów swojego w nim uczestnictwa (art. 199 P.p.s.a.), nie ma ona realnej możliwości wygospodarowania środków finansowych niezbędnych na pokrycie pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, podzielić należy ocenę, jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji w związku z rozpoznaniem wniosku skarżącej o zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia połowy wpisu od skargi. Mając na uwadze okoliczności dotyczące osiągniętego przychodu, poniesionej straty, która związana była z rozwojem działalności, danych wynikających z bilansu i sprawozdania skarżącej, stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie może zostać uznana za podmiot nieposiadający lub niemogący wygospodarować odpowiednich środków na poniesienie kosztów swojego uczestnictwa w postępowaniu sądowym. Tym samym Sąd pierwszej instancji po zbadaniu przedstawionych przez skarżącą dokumentów, prawidłowo stwierdził, że nie wystąpiła przesłanka określona w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. warunkująca udzielenie skarżącej spółce prawa we wnioskowanym zakresie. Trafnie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że niektóre z poczynionych przez spółkę wydatków przeczą jej twierdzeniu, że znajduje się w tak trudnej sytuacji majątkowej, że nie pozwala jej ona na zapłatę wpisu sadowego w sprawie wynoszącego 1.761 zł – chociażby zakupy w sklepie odzieżowym na kwotę ponad 2.300 zł czy w drogerii na kwotę ponad 1.600 zł. Słusznie Sąd podkreślił, iż ostatni rok strona zakończyła zyskiem oraz środkami na rachunkach i w kasie w wysokości 35.554,11 zł, ponadto przychody za pierwsze cztery miesiące roku oraz niewielka strata świadczą o tym, że kondycja spółki pozwala jej na opłacenie połowy wpisu sądowego. Dokonanej oceny nie zmienia w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykazana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem powstaje ona wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem, powstanie straty, nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Innymi słowy, wykazanie jedynie straty w bilansie nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Końcowo należy dodać, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna, wnosząc o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku, bowiem jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji