I GSK 587/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska ( spr.) Sędziowie NSA Zofia Przegalińska Sędzia del. WSA Inga Gołowska Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłości "S." Spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 529/13 w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości "S." Spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie cła antydumpingowego postanawia umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wyrokiem z dnia 28 listopada 2013 r. o sygn. akt III SA/Gd 529/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zw. dalej "p.p.s.a."), oddalił skargę Syndyka Masy Upadłości "S." Spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. (nr [...]) w przedmiocie cła antydumpingowego. W dniu 12 lutego 2014 r. Syndyk Masy Upadłości "S." Spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej wniósł skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku Sądu pierwszej instancji. Zarządzeniem z dnia 16 października 2015 r. Przewodniczący Wydziału I Izby Gospodarczej NSA wyznaczył rozprawę w niniejszej sprawie na 20 listopada 2015 r. W wykonaniu tego zarządzenia, o terminie rozprawy został zawiadomiony pełnomocnik Syndyka oraz pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej. W dniu 20 października 2015 r. pełnomocnik Syndyka (radca prawny K. G.) odesłał do Naczelnego Sądu Administracyjnego zawiadomienie o terminie rozprawy wraz z kopertą, nie wyjaśniając powodów takiego działania. Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu ustalił, że postanowieniem z dnia 24 czerwca 2014 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I GSK 726/13 zostało umorzone postępowanie przed NSA, co miało związek z przekazaną przez Syndyka Masy Upadłości "S." Spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej informacją, iż postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. (które uprawomocniło się [...] lutego 2014 r.) Sąd Rejonowy [...] stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego "S." Sp. z o.o. oraz że postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Sąd Rejonowy [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego wykreślił tę spółkę z Krajowego Rejestru Sądowego. Ponadto z danych dostępnych na stronie https://ems.ms.gov.pl/krs/ wynika, że datą wykreślenia wspomnianej spółki z Rejestru Przedsiębiorców jest [...] maja 2014 r., zaś datą uprawomocnienia wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego jest [...] maja 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wykreślenie spółki z o.o. z Krajowego Rejestru Sądowego skutkuje ostatecznym ustaniem bytu prawnego tej spółki. Z tą chwilą spółka traci osobowość prawną i przestaje być podmiotem praw i obowiązków. Traci zatem zdolność sądową, a więc zdolność do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona. W niniejszej sprawie stroną postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym był Syndyk Masy Upadłości "S." Spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej. Z chwilą stwierdzenia ukończenia postępowania upadłościowego następuje wygaśnięcie funkcji syndyka masy upadłości. Z tego względu traci on legitymację procesową i jako strona przestaje istnieć. Wymogi posiadania zdolności sądowej oraz zdolności procesowej (art. 25 § 1 oraz art. 28 § 1 p.p.s.a.) zaliczane są do tzw. przesłanek procesowych. Okoliczności te sąd bierze z urzędu pod uwagę w każdym stanie sprawy. Zakończenie postępowania upadłościowego obejmującego likwidację spółki z o.o. i prawomocne wykreślenie tej spółki z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego oznacza definitywne zakończenie bytu tej osoby prawnej, skutkujące w procesie następczą utratą zdolności sądowej, a więc zdolności do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona. W przypadku wykreślenia spółki z o.o. z Krajowego Rejestru Sądowego nie ma innego podmiotu (następcy prawnego), który mógłby przejąć aktywa i pasywa spółki. Konsekwencją zaistnienia w postępowaniu sądowym definitywnego braku następcy prawnego strony jest więc umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który to przepis stanowi, że sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wskazane w pkt 1 i 2 (tj. z innych przyczyn niż skuteczne cofnięcie skargi lub śmierć strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych ze osobą zmarłego). Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny jako wysoce nieprofesjonalne uznaje działanie pełnomocnika Syndyka Masy Upadłości, polegające na odesłaniu zawiadomienia o terminie rozprawy bez jakiejkolwiek informacji o ustaniu bytu prawnego spółki, na rzecz której działał Syndyk. Zauważyć należy, że z treści art. 43 p.p.s.a. wynika, że wprawdzie w razie utraty przez stronę zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa, jednakże pełnomocnik procesowy działa aż do czasu zawieszenia postępowania. Ze wskazanych wyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.