II SO/Kr 12/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata p o s t a n a w i a wniosek oddalić W dniu 23 maja 2013 roku do tut. sądu wpłynął wniosek P.B. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu motywowany zamiarem złożenia przez wnioskodawcę skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2013 roku nr: [...] We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem B.B. ur. 11 kwietnia 2005 roku. Ich miesięczny dochód wynosi średnio 3.800 zł (z tego "na rękę" 2.800 zł, a gdy jest egzekucja komornicza 1.060 – 1.400 zł) i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi 3/4 domu w budowie. Skarżący nie dysponuje oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi. Jest współwłaścicielem 13- letniego samochodu [...], który od kilku lat stoi na parkingu warsztatu z zepsutym silnikiem. O prawo dysponowania samochodem toczy się w sądzie spór z żoną skarżącego. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy P.B. podniósł, iż po potrąceniu przez komornika zasądzonych kwot, brakuje mu pieniędzy nawet na obsługę zadłużenia. Na inne wydatki (żywność, media) nie ma ani grosza. Kolejnymi kredytami spłaca poprzednie zadłużenia. Obecnie ze względu na działalność komornika skarżący nie ma możliwości dalszego zadłużania się. Wnioskodawca podał, że jest zadłużony w bankach. Na dzień składania wniosku zobowiązania wobec banków z tytułu kredytów wynosiły około 40.000 zł (23.000 zł WBK, 17.000 [...] ). Obsługa zadłużenia wynikającego z umów kredytowych wynosi 1.310 zł miesięcznie 847,86 zł kredyt w banku [...] oraz 463,04 zł w Banku [...]). Skarżący posiada debet w ROR w wysokości ok. 2.000 zł i zadłużenie na karcie kredytowej w wysokości 5.000 zł. Jeśli ich nie spłaci banki mogą prowadzić egzekucję z jego wynagrodzenia za pracę. Wnioskodawca oświadczył, że powinien ponosić jeszcze niezbędne wydatki na utrzymanie (tj. wyżywienie 700 zł i opłaty za media 800 zł). Nie posiada wolnych środków na ponoszenie kosztów sądowych. Żona odmówiła skarżącemu jakiejkolwiek pomocy finansowej. P.B. złożył do sądu wniosek o zobowiązanie jej do pomocy, lecz bezskutecznie. Skarżący jest zobowiązany płacić żonie alimenty w kwocie 600 zł, które co miesiąc komornik ściąga z pensji. Aktualnie skarżący otrzymał informację o kolejnych pismach komornika w sprawie zajęć wierzytelności. Do wniosku skarżący załączył kopię zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla K. –P. z dnia 9 maja 2013 roku o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z tytułu należności sądowych oraz kopie dwóch pism Komornika Sądowego z dnia 8 maja 2013 roku i 9 maja 2013 roku o zajęciu wynagrodzenia za pracę z tytułu egzekucji należności sądowych. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący został wezwany do złożenia wyjaśnień i stosownych dokumentów na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, a to: zaświadczenia od pracodawcy o wysokości dochodów uzyskanych w miesiącu maju 2013 roku, dokumentów potwierdzających zaciągnięcie kredytów, o których mowa we wniosku (kopie umów kredytowych) wraz z harmonogramem ich spłat, wyciągów z wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych obejmujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy, udokumentowanie aktualnymi rachunkami / fakturami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, podatki, wywóz ścieków, ubezpieczenie, aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości, itp.). Należało dodatkowo wskazać kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu rzeczonych opłat. W przypadku występowania zaległości z tytułu tychże opłat należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność. Powyższe dokumenty i oświadczenia skarżący winien był nadesłać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W wyznaczonym terminie skarżący przesłał następujące dokumenty: wyciągi z rachunków bankowych prowadzonych w [...] Banku oraz Banku [...] za okres od 14 marca 2013 roku do 13 czerwca 2013 roku, wyciąg z karty kredytowej [...] za okres od 19 marca 2013 roku do 11 czerwca 2013 roku oraz zaświadczenie pracodawcy – Akademii [...] w K. z dnia 13 czerwca 2013 roku o zatrudnieniu skarżącego i wysokości jego wynagrodzenia za miesiąc maj 2013 roku (2.853,60 zł). Jednocześnie P.B. wniósł o wydłużenie terminu na dosłanie innych dokumentów, o jakich mowa w wezwaniu, albowiem ich uzyskanie nie zależy od skarżącego, lecz innych niezależnych instytucji. Skarżący poinformował, iż obecnie nie jest nigdzie zameldowany zarówno na pobyt stały, jak i czasowy. Zarządzeniem referendarza sadowego z dnia 20 czerwca 2013 roku termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy został przedłużony o 7 dni. W dniu 17 lipca 2013 roku do tut. Sądu wpłynęło pismo skarżącego z załączoną umową kredytową zawartą w dniu 5 lipca 2012 roku pomiędzy P.B. a Bankiem[...] S.A. na kwotę 20.000 zł wraz z harmonogramem spłat kredytu. Skarżący oświadczył, iż inne umowy ze względu na przechowywanie w centrali banku nie zostały mu udostępnione, a skarżący ich nie odnalazł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych i ustanowienia na jego rzecz adwokata z urzędu, winien był przekonać sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie. Zdaniem orzekającego skarżący nie powyższych okoliczności nie wykazał. Dane zawarte w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., a wezwanie do uzupełnienia tych danych zostało przez skarżącego wykonane jedynie w części. Skarżący udokumentował wysokość pobieranego w miesiącu wynagrodzenia (za miesiąc maj 2.853,60 zł netto) i potwierdził fakt obciążenia zaciągniętym kredytem bankowym (kredyt w Banku [...] na kwotę 20.000 zł). Nie wykonał jednak wezwania w zakresie wykazania pozostałych obciążeń związanych z koniecznym utrzymaniem. Pomimo skierowanego do niego wezwania nie przesłał żadnych dokumentów (faktur / rachunków za ostatni okres rozliczeniowy) potwierdzających wysokość wydatków m. in. za energię elektryczną, gaz, wodę, opał, podatki, wywóz ścieków, czy aktualnego nakazu płatniczego podatku od nieruchomości. Nie odniósł się do zapytania kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu rzeczonych opłat. Nie wykazał także czy występują jakiekolwiek zaległości w uiszczaniu opłat związanych z koniecznym utrzymaniem. Orzekający nie dysponuje zatem żadnymi informacjami w przedmiocie skali i wysokości ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie, nie może zatem dokonać sumarycznego zestawienia uzyskiwanych w miesiącu dochodów i ponoszonych kosztów w rodzinie skarżącego. Wybiórcze wykonanie skierowanego do skarżącego wezwania nie pozwala zatem na wolną od wątpliwości ocenę jego sytuacji materialnej i tym samym nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty, których przedłożenia oczekiwał orzekający, miały istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby one bowiem na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Nadesłanie wybiórczych dokumentów spowodowało, że znany jest tylko wycinek informacji, uniemożliwiający ustalenie, czy faktycznie skarżący znajduje się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. Ta zaś bez zestawienia dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, jest niemożliwa do ustalenia. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast możliwe, ani dopuszczalne. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.