I GZ 446/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 563/13 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. odmówił A. B. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] października 2012 r. określającą A. B. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu dokonanego w dniu [...] lipca 2008 r. nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Nissan Navara 2.5 DCI. Przesyłka zawierająca decyzję Dyrektora Izby Celnej w T., z uwagi na niepodjęcie w terminie, została uznana za doręczoną w dniu 16 kwietnia 2013 r. - w trybie art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749). W dniu 20 czerwca 2013 r. A. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję z dnia [...] marca 2013 r. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że o zaskarżonej decyzji powziął informację od pracownika Izby Celnej w T. w dniu 13 czerwca 2013 r., co zostało odnotowane w aktach sprawy. Wcześniej nie wiedział o istnieniu i doręczeniu tej decyzji, bowiem została ona przesłana na adres, który skarżący wskazał, jednak pod nim nie przebywał. Korespondencję, w tym informację o awizo, zobowiązała się mu przekazywać H. W., czego nie uczyniła. Powyższe okoliczności miały w ocenie skarżącego świadczyć o tym, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Dodatkowo skarżący złożył na potwierdzenie faktu przebywania poza granicami kraju w dniach 9-12 kwietnia 2013 r. oświadczenie (p. A., nazwisko nieczytelne) z dnia 17 czerwca 2013 r. Do wniosku dołączył również wyjaśnienie H. W. z dnia 19 czerwca 2013 r. dotyczące przekazywania korespondencji A. i J. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B., uzasadniając swoje rozstrzygnięcie nie stwierdził okoliczności mogących usprawiedliwiać niedochowanie zakreślonego w treści ustawy terminu do wniesienia skargi. Przebywanie A. B. poza granicami kraju nie stanowiło zdaniem WSA okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu, ponieważ skarżący powinien - w takim wypadku - ustanowić pełnomocnika do odbioru korespondencji. Odnosząc się do podniesionej w piśmie H. W. z dnia 19 czerwca 2013 r. okoliczności, że małżonkowie B. od dnia 1 marca 2013 r. zmienili miejsce zamieszkania, WSA stwierdził, że o zmianie adresu skarżący nie poinformował organu, przed którym toczyło się postępowanie, mimo że był do tego zobowiązany. Dlatego korespondencja była kierowana na podany przez skarżącego adres, tj. ul. H. [...] w B. Okoliczność, że w czasie jego nieobecności korespondencję miała odbierać p. H. W., która jak oświadczyła w tym czasie przebywała na urlopie wypoczynkowym i była poza domem, nie może usprawiedliwiać uchybienia terminowi. Wreszcie WSA wskazał, że przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję awizowano po raz pierwszy w dniu 2 kwietnia 2013 r., to znaczy jeszcze przed wyjazdem skarżącego z kraju, natomiast pobyt za granicą miał miejsce w dniach 9-12 kwietnia 2013 r. (według załączonego do wniosku oświadczenia), a zatem także przed datą zwrotu przesyłki organowi. Termin 14-dniowy pozostawania przesyłki w placówce pocztowej upływał z dniem 16 kwietnia 2013 r. Nie było więc przeszkód, aby przed wyjazdem lub po przyjeździe z zagranicy odebrać korespondencję. W zażaleniu na powyższe postanowienie A. B. zarzucił mu naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., poprzez błędną wykładnię i wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia, przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz o orzeczenie o kosztach według norm przepisanych. Uzasadniając brak nienależytej staranności, czy lekkiego niedbalstwa w uchybieniu terminowi, skarżący wskazał, że wyjechał za granicę na kilka dni i ustanowienie na ten czas pełnomocnika do doręczeń byłoby technicznie niewykonalne. Ponadto pozostawał w przekonaniu, że prawidłowo zabezpieczył swój interes, gdyż zawarł porozumienie z H. W., na mocy którego zobowiązała się ona do informowania go o napływającej korespondencji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W przepisie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKW 273/99, OSNAP 2000, Nr 20, poz. 757). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy podzielić ocenę dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności braku winy w niedochowaniu terminu. Zaistnienie przesłanek uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję organu drugiej instancji jest ściśle związane z kwestią prawidłowości doręczenia decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] marca 2013 r. – niesporną w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że doręczenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej należy uznać za prawidłowe i skuteczne. Przepis ten wprowadził fikcję prawną doręczenia przesyłki, w razie niemożności bezpośredniego jej doręczenia adresatowi. Fikcja ta polega na tym, że poczta ma obowiązek przechowywać pismo przez 14 dni w swojej placówce pocztowej (art. 150 § 1 pkt 1) i dwukrotnie zawiadomić adresata o pozostawieniu przesyłki, powtórnie w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (art. 150 § 1a). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma (na poczcie) winno zostać umieszczone w pocztowej skrzynce oddawczej adresata lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 150 § 2). W takim razie doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu pozostawienia pisma w placówce pocztowej, a samo pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2 zd. 2). Dla skuteczności doręczenia w tym trybie nie ma znaczenia czy skarżący, w czasie gdy przesyłka była dostępna na poczcie, mógł ją podjąć, czy też nie. I tak, w niniejszej sprawie przesyłka zawierająca decyzję została nadana na adres wskazany przez skarżącego tj. ul. H. [...] w B. w dniu 29 marca 2013 r. za pośrednictwem poczty, a pierwsze awizowanie nastąpiło w dniu 2 kwietnia 2013 r. Po dwukrotnym jej awizowaniu (patrz k. 129A akt admin.) przesyłka została zwrócona do nadawcy z adnotacją: nie podjęto w terminie. Prawidłowe było zatem przyjęcie, że doręczenie decyzji zostało dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu pozostawienia pisma w placówce pocztowej, tj. w dniu 16 kwietnia 2013 r. Powyższe oznacza, że doręczenie zastępcze spornej decyzji w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej było skuteczne. Odnosząc się do argumentów mających w ocenie skarżącego wykazać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, należy zauważyć, że z akt sprawy wynika, iż skarżący nie zabezpieczył właściwie swoich interesów, mimo że zdawał sobie sprawę z faktycznych trudności w doręczaniu mu pism. Jednakże skarżący ani nie poinformował organu o zmianie miejsca zamieszkania, ani nie ustanowił H. W. formalnym pełnomocnikiem do odbioru korespondencji, bo za takie nie można uznać, jak chciałby tego A. B., samego porozumienia z H. W. dotyczącego informowania go o korespondencji. W ocenie NSA owo porozumienie świadczy wręcz o świadomości skarżącego o problemach z doręczaniem korespondencji na wskazany przez niego adres do doręczeń. Niezrozumiałe pozostaje zatem twierdzenie zawarte w zażaleniu, że skarżący pozostawał w przekonaniu, iż prawidłowo zabezpieczył swój interes prawny. Ponadto wyjazd skarżącego również nie stanowił okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się z podaną w tej kwestii argumentacją Sądu I instancji. Skarżący wyjaśnił, że wyjazd przypadał od dnia 9 do dnia 12 kwietnia 2013 r., tymczasem pierwsza próba dostarczenia przesyłki zawierającej skarżoną decyzję miała miejsce już w dniu 2 kwietnia 2013 r., co wynika z zapisu na zwrocie przesyłki (k. 129A akt admin.). Skarżący miał zatem czas na odbiór przesyłki od tego dnia do dnia wyjazdu. Podobnie trafna jest uwaga WSA, że po okresie nieobecności w kraju, tj. od dnia 12 kwietnia 2013 r. do dnia 16 kwietnia 2013 r. skarżący miał możliwość odbioru decyzji po powtórnym awizowaniu. Z powyższych niekwestionowanych okoliczności w sposób jednoznaczny wynika, że sam wyjazd skarżącego nie stanowił przeszkody w doręczeniu mu przesyłki zawierającej sporną decyzję. Podsumowując należy stwierdzić, że działania, które A. B. mógł podjąć w celu skutecznego zabezpieczenia swojego interesu prawnego, były oczywiście jego uprawnieniem, a nie powinnością. Nie można jednakże pominąć faktu, że jedną z przesłanek przywrócenia terminu do podjęcia danej czynności procesowej jest brak winy w tym uchybieniu po stronie wnioskodawcy. Sąd rozpatrujący wniosek ocenia, czy strona dołożyła należytej staranności, aby dochować terminu, a zatem czy podjęła w tym celu wszelkie możliwe działania. Wobec wyżej wskazanych okoliczności stanowisko Sądu pierwszej instancji o odmowie stronie przywrócenia terminu do złożenia skargi należy uznać za trafne i w pełni uzasadnione. Z tych powodów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.