II OSK 1421/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewcz Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Czesława Nowak-Kolczyńska /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 663/13 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 663/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę M. G. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], w przedmiocie wymeldowania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż Wójt Gminy K., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego na wniosek I. J., decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", orzekł o wymeldowaniu M. G. z lokalu położonego w miejscowości G. Organ wyjaśnił, iż M. G. utracił tytuł prawny do przebywania w tym lokalu wobec orzeczonej eksmisji i niezasadne było utrzymywanie oczywistej fikcji meldunkowej. Odwołując się od tej decyzji M. G. wskazał, że zarówno zaskarżona decyzja jak i wyrok eksmisyjny naruszają prawa człowieka, zaś organ gminy nie uwzględnił jego sytuacji materialno-bytowej oraz stanu zdrowia. Wojewoda Zachodniopomorski utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję stwierdził, że I. J. składając wniosek o wymeldowanie M. G. z pobytu stałego przedłożyła postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Gryficach stwierdzające wykonanie w dniu 26 lutego 2013 r. eksmisji z lokalu położonego w miejscowości G. W postanowieniu tym stwierdzono, że w lokalu nie ma żadnych ruchomości należących do skarżącego. Komornik wykonał eksmisję na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Gryficach z dnia 28 maja 2007 r. sygn. akt I C [...], który nakazał opróżnienie lokalu w G. i wydanie go powódce (I. J.) w stanie wolnym, stwierdzając ponadto, że pozwanemu nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego. Orzeczenie to zostało zaopatrzone w klauzulę wykonalności w dniu 16 lipca 2008 r. I. J. wyjaśniła, że jest głównym najemcą lokalu w G. M. G. opuścił jej mieszkanie ok. półtora roku wcześniej, a więc jeszcze przed wykonaniem eksmisji. Obecnie przebywa w Zakładzie Karnym. Organ przytoczył też wyjaśnienia odwołującego, który poinformował, że w miejscu stałego zameldowania zamieszkiwał od 16 lat i zamierza do lokalu powrócić po odbyciu kary pozbawienia wolności, gdyż nie ma innego mieszkania. Wnioskował także o przydzielenie mu lokalu socjalnego. Zdaniem organu odwoławczego, ocena wyjaśnień M. G., w świetle zebranych dowodów, nakazuje stwierdzić, że podane przez niego fakty nie zmieniają zasadności poglądu, że opuścił lokal w G., w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie M. G. wskazał, że jego sytuacja jest trudna, nie ma gdzie mieszkać, jest chory i bez pieniędzy, a więc należy mu się mieszkanie socjalne. W więzieniu jest kilka lat, ale miał małe przerwy między wyrokami, co powoduje, że nie spełnia przesłanki wymeldowania, bo aby zostać wymeldowanym, trzeba opuścić miejsce pobytu stałego na ponad 3 miesiące. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Zachodniopomorski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając skargę podkreślił, że wymeldowanie skarżącego było konsekwencją eksmisji przeprowadzonej przez komornika sądowego w wykonaniu prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego, z którego wynika utrata uprawnienia M. G. do przebywania w lokalu położonym w G. Prawomocny wyrok eksmisyjny sądu powszechnego potwierdził zaistnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. A przeprowadzona egzekucja komornicza w wykonaniu eksmisji jest równoznaczna z ustaniem pobytu skarżącego w spornym lokalu. Zdaniem Sądu, zbędne jest w takim przypadku badanie woli, czy zamiaru osoby opuszczającej lokal, skoro osoba ta nie ma uprawnień do przebywania w lokalu i nie przebywa w miejscu pobytu stałego, wykonując prawomocne orzeczenie sądu. Sąd zauważył, że w takiej sytuacji niewymeldowanie skarżącego z lokalu, powodowałoby fikcję prawną, iż osoba eksmitowana z lokalu pozostawałaby tam zameldowana, podczas gdy faktycznie w tym lokalu nie przebywa i nie może przebywać. Skargę kasacyjną wywiódł M. G., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wyznaczonego w ramach prawa pomocy, zaskarżając wyrok w całości. Zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), powoływanej jako k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i nieuwzględnienie tego materiału dowodowego, który wskazywał na przyczyny i okoliczności opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu oraz nieustalenie woli skarżącego zamieszkiwania w spornym lokalu. Autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości, ani w części. W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie argumentował, iż w przedmiotowej sprawie powinien być badany przez organy administracji aspekt dobrowolności opuszczenia przez niego lokalu położonego w miejscowości G. Przed osadzeniem w zakładzie karnym posiadał on swój ośrodek życiowy właśnie w tym lokalu i nie opuścił go dobrowolnie. Po odbyciu kary pozbawienia wolności zamierza wrócić do tego lokalu bo jest to jedyne miejsce, gdzie może zamieszkać po opuszczeniu zakładu karnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1 art. 174) jak i na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2 art. 174). Powołując się na podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy nie tylko wskazać przepis prawa procesowego, który został naruszony i określić postać tego naruszenia, ale także uzasadnić istnienie istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik postępowania sądowoadministracyjnego . Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przepisów postępowania, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. a więc odnosi się do podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie podając jednak dlaczego wskazane uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A ponadto w przypadku art. 77 k.p.a. , który posiada cztery paragrafy, nie wskazano konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu. Z treści skargi kasacyjnej, a mianowicie z jej podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia musi wynikać konkretny zarzut naruszenia prawa (zobacz: J. Drachal, M. Jagielski, P. Gołaszewski, w: Hauser, Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 673). Sąd kasacyjny weryfikując zaskarżone orzeczenie jest ograniczony podstawami zaskarżenia. Oznacza to po stronie skarżącego obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 20 marca 2012 r., II FSK 1760/10, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd nie powinien domyślać się intencji skarżącego i precyzować za niego zarzutów pod adresem skarżonego wyroku. Treść skargi kasacyjnej sama w sobie musi być wystarczająca do zbadania legalności zaskarżonego orzeczenia (por. wyroki NSA: z dnia 4 grudnia 2012 r., II OSK 2193/12 oraz z dnia 12 marca 2013 r., II GSK 2468/11, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem Sąd był związany granicami skargi kasacyjnej. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. pozwala na uchylenie decyzji w razie stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd może więc uchylić decyzje na tej podstawie, jeżeli stwierdzi, po pierwsze, że w toku postępowania administracyjnego naruszono przepisy postępowania, a po drugie, że gdyby do tego naruszenia nie doszło to rozstrzygniecie sprawy byłoby najprawdopodobniej inne. W orzecznictwie i piśmiennictwie podnosi się, iż w przypadku oddalenia skargi na decyzję lub postanowienie organu administracji można zarzucić sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie tylko wtedy, gdy sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie uwzględni skargi i nie uchyli zaskarżonej decyzji lub postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2006 r., I FSK 1077/05, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl), ale także wtedy, gdy sąd ten nie dopatrzy się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nawet gdy tego rodzaju zarzut nie był podniesiony w skardze. Wszak sąd ten nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że powinien wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa mające miejsce w sprawie, niezależnie od stanowiska skarżącego w tym względzie (zobacz: Tarno J.P. Komentarz do art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi., wyd. V, LexisNexis 2011). Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. może mieć również miejsce wtedy, gdy sąd uzna, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, ale mimo prawidłowych ustaleń w tym względzie błędnie oceni wpływ stwierdzonych i niekwestionowanych uchybień na wynik sprawy administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2005 r., GSK 898/04, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawidłowo ocenił, iż w toku postępowania przed organami administracji publicznej nie doszło do uchybienia przepisom art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Autor skargi kasacyjnej powołując się na błędne ustalenie stanu faktycznego i nieuwzględnienie materiału dowodowego, który wskazywał na przyczyny i okoliczności opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu, w istocie nie kwestionuje ustaleń organu, przyjętych przez sąd, ani nie podważa dowodów, na których stan faktyczny został oparty, lecz podejmuje polemikę co do właściwego rozumienia przez sąd przesłanek materialnoprawnych wymeldowania, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Za trafne uznać należy jednak stanowisko Sądu pierwszej instancji, że opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze egzekucji. W niniejszej sprawie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Gryficach z dnia [...] maja 2007 r., sygn. akt I C [...], nakazano M. G. opróżnienie spornego lokalu mieszkalnego. Orzeczenie to wykonane zostało w drodze egzekucji przez Komornika Sądowego w dniu 26 lutego 2013 r. Powyższe okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy organ ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Prawidłowo zatem Sąd I instancji przyjął, że organy administracyjne dysponowały wystarczającymi dowodami by uznać, iż spełnione zostały przesłanki wymagane do wymeldowania M. G. W świetle powyższego zarzut naruszenia przez sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. nie ma usprawiedliwionych podstaw Mając to na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego kasacyjnie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, gdyż właściwym do przyznania profesjonalnemu pełnomocnikowi wynagrodzenia ze Skarby Państwa za udzieloną pomoc prawną jest wojewódzki sąd administracyjny.