I FZ 161/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, , , po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 1262/13 oddalające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 12 kwietnia 2013 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług od stycznia do grudnia 2008 r. oraz odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki cywilnej postanawia: oddalić zażalenie. Zażalenie A. T. dotyczy postanowienia z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 1262/13, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "Ppsa", oddalił wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynikało, że A. T. w złożonej skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, którego uzasadnienie przedstawił w odrębnym piśmie z dnia 26 kwietnia 2013 r. W uzasadnieniu powyższego pisma skarżący stwierdził, że wydana decyzja jest dla niego niekorzystna i ostateczna. Nie poczuwa się do winy, ponieważ w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej starał się realizować ogólnie przyjęte zasady handlowe, stosowane na polskim rynku. Podniósł, że nie zamierzał uszczuplić należnych urzędowi skarbowemu podatków. Przyznał, że jest skromną osobą, nie posiada majątku ani też środków finansowych, które mogłyby pokryć jego zobowiązania wynikające z wydanej przez organ odwoławczy decyzji. Wskazując na motywy oddalenia wniosku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie wskazał żadnych dowodów uzasadniających udzielenie tymczasowej ochrony, ani okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W szczególności nie przedstawił odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie, który to obowiązek obciąża stronę wnoszącą o przyznanie jej ochrony tymczasowej. Na powyższe orzeczenie skarżący złożył zażalenie, w którym wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu stwierdził, że okoliczności faktyczne związane z trudną sytuacją finansową były znane Sądowi pierwszej instancji z urzędu, albowiem skarżący przedstawił je w związku z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy. Skarżący podkreślił, że w wyniku prowadzonej egzekucji znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej, co zresztą przyznał Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając zażalenie na postanowienie w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie skarżącego przesłanki przyznania mu ochrony tymczasowej leżą w fakcie, że prowadzona przeciw niemu egzekucja spowodowała, iż żyje na granicy ubóstwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Na podstawie art. 61 § 1 Ppsa wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie natomiast do treści art. 61 § 3 Ppsa, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postanowienie o przyznaniu tzw. ochrony tymczasowej stanowi zatem odstępstwo od generalnej reguły, że zaskarżone decyzje podlegają wykonaniu i w związku z tym jego wydanie jest dopuszczalne wyłącznie po spełnieniu wskazanych powyżej przesłanek. Przesłanka odnosząca się do wyrządzenia znacznej szkody oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być naprawiona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w uzasadnieniu złożonego wniosku. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania zastosowania instytucji ochrony tymczasowej. To bowiem na wnioskodawcy spoczywa w pierwszej kolejności obowiązek uzasadnienia wniosku. Konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku lub uzasadnienie go w sposób lakoniczny, uniemożliwia sądowi ocenę, czy przesłanki te w sprawie zachodzą. Obowiązkiem sądu jest wprawdzie wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, lub robi to lakonicznie lub niezwykle ogólnikowo, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. W rozpoznawanej sprawie skarżący stwierdził jedynie, że prowadzona egzekucja powoduje, iż żyje na skraju ubóstwa. Tym samym, mimo że jego ciężka sytuacja materialna jest bezsporna, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie wykazał, że spełniona została choćby jedna z dwóch przesłanek wstrzymania wykonania aktu, o których mowa w art. 61 § 3 Ppsa. Ograniczenie się bowiem do ogólnego spostrzeżenia, że egzekucja może prowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków nie spełnia warunku wykazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Za spełnienie przesłanek uzasadniających udzielenie ochrony tymczasowej przez Sąd nie mogą zostać uznane także ogólne stwierdzenia strony dotyczące konsekwencji finansowych wykonania decyzji. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualnie wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Na marginesie powyższych wywodów należy dodać, że jakkolwiek wykonanie decyzji zawsze powoduje pewne konsekwencje finansowe, to jednakże nie zawsze związane one będą z wystąpieniem skutków o jakich mowa w art. 61 § 3 Ppsa. Skarżący nie powinien również oczekiwać, że sam fakt przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym oznacza, iż w jego przypadku, bez wskazania konkretnych okoliczności stanowiących przesłanki przyznania ochrony tymczasowej, wymieniona instytucja procesowa będzie miała bezwzględne zastosowanie. Uwzględniając wskazany charakter prawny instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu oraz nie wykazanie przez stronę przesłanek uzasadniających wstrzymanie prowadzi do konkluzji, że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, a zatem Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 61 § 3 Ppsa. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa orzekł jak w sentencji.