I OZ 63/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 585/13 o przywróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 585/13 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 585/13 oddalił skargę M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W dniu 14 sierpnia 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia powyższego orzeczenia oraz doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem, które zostały jej doręczone w dniu 17 września 2013 r. Z kolei w dniu 12 września 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, który w całości został uwzględniony. W dniu 15 października 2013 r. do akt sprawy wpłynęło zawiadomienie z Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł.o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu do reprezentowania skarżącej w osobie adwokata J. P. W dniu 18 października 2013 r. pełnomocnik skarżącej zapoznał się z aktami niniejszej sprawy i wniósł o udostępnienie kserokopii stosownych dokumentów w tym wyroku wraz z uzasadnieniem. W dniu 13 listopada 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013 r. wskazując, iż ustanowiony na jej rzecz pełnomocnik otrzymał informację o tym fakcie w dniu 14 października 2013 r. Niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia, pełnomocnik skontaktował się ze skarżącą i po uzyskaniu od niej informacji, że nie ma ona możliwości z uwagi na chorobę męża stawienia się w kancelarii i okazania wyroku wraz z uzasadnieniem, złożył wniosek o wgląd do akt sprawy i wykonanie kserokopii celem zapoznania się z nimi i sporządzenia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, przywracając termin do złożenia skargi kasacyjnej, uznał – powołując się przy tym na treść art. 86 i art. 87 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a." - że wnioskodawczyni uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego z akt sprawy wynika, iż skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wyznaczony z urzędu pełnomocnik, po otrzymaniu w dniu 14 października 2013 r. pisma Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. z dnia 1 października 2013 r. stawił się w Sądzie w dniu 18 października 2013 r. celem zapoznania się z aktami sprawy. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną wniesiony został w dniu 13 listopada 2013 r., a więc przed upływem 30 dni od dnia, w którym pełnomocnik otrzymał zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu. Okoliczności powyższe – zdaniem Sądu Wojewódzkiego - uprawdopodobniały zatem brak winy w uchybieniu terminu i uzasadniały uwzględnienie złożonego wniosku. W ocenie Sądu w wypadku bowiem ustanowienia adwokata w trybie art. 224 P.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jest dzień, w którym adwokat miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w złożonym zażaleniu - zaskarżając powyższe postanowienie i wnosząc o jego uchylenie i odrzucenie wniosku, ewentualnie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania – zarzuciło naruszenie art. 87 § 1 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia "skargi" został złożony z zachowaniem terminu przewidzianego w tym przepisie, a przez to bezzasadne przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Autor zażalenia zgodził się z twierdzeniem, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 P.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 § 1 P.p.s.a.), jest dzień, w którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. W jego ocenie z powyższego nie można było jednak wyprowadzić konkluzji, że niezależnie od okoliczności konkretnej sprawy wystarczające jest stwierdzenie, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną został złożony przed upływem 30 dni od zawiadomienia pełnomocnika o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Kolegium wskazywało przy tym – powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2013, sygn. SK 17/12 (Dz.U. z 2013 r., poz. 1004) – że w sytuacji niedochowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 177 § 1 P.p.s.a, na skutek wystąpienia o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia zawodowego pełnomocnika przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma realną (rzeczywistą) możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Ustanie przyczyny uchybienia, a w związku z tym czas na sporządzenie skargi kasacyjnej, jest uwarunkowane konkretnymi okolicznościami danej sprawy. Czas na sporządzenie i wniesienie tego środka odwoławczego przez pełnomocnika z urzędu nie zawsze jest tożsamy z siedmiodniowym terminem do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wyznaczonym przez art. 87 § 1 p.p.s.a., nie może być jednak dłuższy niż 30 dni liczone od dnia powiadomienia tego pełnomocnika o jego ustanowieniu. W świetle powyższego – zdaniem Kolegium - dokonując oceny spełnienia warunku określonego art. 87 § 1 P.p.s.a. należy zatem wskazać dzień, w którym ustąpiła przyczyna uchybienia terminu, tj. dzień od którego w konkretnej sprawie pełnomocnik ustanowiony w myśl art. 244 p.p.s.a. miał realną możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Od tej daty, należy bowiem liczyć siedmiodniowy termin na dokonanie czynności. W niniejszym przypadku pełnomocnik skarżącej został zawiadomiony o wyznaczeniu przez Okręgowa Radę Adwokacką w Ł. dniu 14 października 2013 r., a umocowany przez niego substytut zapoznał się z aktami sprawy w dniu .18 października 2013 r. Oznacza to, że właśnie od tej daty należało liczyć ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, od chwili zapoznania się z aktami sprawy pełnomocnik miał bowiem możliwość jej sporządzenia i wniesienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem zostać złożony najpóźniej w dniu 25 października 2013 r. Dokonanie ww. czynności po tej dacie powinno skutkować odrzuceniem wniosku. M. P. w odpowiedzi na zażalenie, wnosząc o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, zakwestionowała słuszność podnoszonych przez Kolegium argumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a.). Jak słusznie zauważył wnoszący zażalenie, z treści powyższych przepisów wynika, że przed dokonaniem oceny, czy skarżąca w niniejszym przypadku uchybiła terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej bez swojej winy, koniecznym było ustalenie, czy wniosek w tym przedmiocie został przez nią złożony w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia. Należy w przy tym podzielić pogląd wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2013, sygn. SK 17/12, iż w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 P.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jest dzień, w którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do roli pełnomocnika. W świetle powyższego nie można wprost wywodzić, iż dokonanie powyższej czynności procesowej przed upływem owych 30 dni jest równoznaczne z dochowaniem terminu do złożenia ww. wniosku. W takiej sytuacji Sąd był zatem zobligowany dokonać oceny, kiedy istniała realna możliwość sporządzenia złożonej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skargi kasacyjnej, czego jednak nie uczynił i co powinien zrobić ponownie rozpoznając wniosek M. P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W zaistniałej sytuacji przywrócenie przez Sąd Wojewódzki terminu do wniesienia skargi kasacyjnej należało uznać za przedwczesne, co oczywiście nie wyklucza wydania orzeczenia o identycznej treści po ustaleniu, iż ww. wniosek został złożony w terminie. Marginalnie należy wskazać, że - wbrew stanowisku Kolegium - nie można przyjmować, że ww. siedmiodniowy termin rozpoczyna bieg od daty, w której pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy. Sam wgląd do akt sądowych i dołączonych do nich akt administracyjnych nie może bowiem świadczyć o tym, że dokonujących tej czynność pełnomocnik w tym samym dniu powinien sporządzić skargą kasacyjną. Z uwagi bowiem na charakter tego pisma (jak również opinii o braków podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej), stopień skomplikowania sprawy, konieczność przeprowadzenia dodatkowych konsultacji z mocodawcą, czy też dokonania bardziej szczegółowej analizy zawartych w aktach dokumentów, której niejednokrotnie nie można dokonać w czytelni akt, sporządzenie skargi kasacyjnej może trwać dłuższy okres czasu. Ta okoliczność musi zatem również zostać wzięta pod uwagę przez sąd rozpoznający wniosek. Podkreślić także należy, że wniosek skarżącej mógł zostać złożony w siódmym dniu terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., co oznacza, iż przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, mogła ustać 7 dni wcześniej niż data złożenia wniosku. Okoliczność tę Sąd I instancji będzie zatem zobligowany wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu wniosku. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.