II FZ 1523/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA (del.) Teresa Randak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia PPHU P. P. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1458/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi PPHU P. P. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 18 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia oddalić zażalenie. 1. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił PPHU P. P. sp. z o.o. z siedzibą w Z. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. 1.1 W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji w pierwszej kolejności odwołał się do regulacji zawartej w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej określanej zamiennie skrótem "p.p.s.a"). Zgodnie z § 2 tego przepisu osoba prawna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. którą właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak podniósł WSA w Warszawie, zasadą w postępowaniu sądowym jest ponoszenie przez strony kosztów związanych z udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), co oznacza, że każdy kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, zobowiązany jest do ich uiszczenia. Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. 1.2. Dalej Sąd wskazał, że zgodnie z treścią art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niezastosowanie się do wezwania, przesądza o niekompletności materiału dowodowego, co w konsekwencji oznacza, że wątpliwości co do oświadczenia strony pozostają niewyjaśnione. 1.3. WSA stwierdził, że skarżąca nie potwierdziła złożonych oświadczeń żadnymi dokumentami, które uprawdopodabniałyby jej ciężką sytuację majątkową. Spółka nie przekazała zeznań podatkowych, bilansu oraz rachunku zysku i strat, jak również deklaracji VAT – 7. Brak dokumentów o należnościach i zobowiązaniach Spółka wyjaśniła ich kradzieżą, dokonaną przez "zorganizowaną grupę przestępczą składającą się z 5 funkcjonariuszy CBŚ". Spółka nie przedłożyła też – pomimo deklaracji w tym zakresie – zajęcia Urzędu Skarbowego w Z. 1.4. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że strona skarżąca nie wykazała przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. 2. W zażaleniu z dnia 19 listopada 2013 r. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Złożonego zażalenia Spółka nie uzasadniła. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 3.1. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie nie podważa oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo dokonał subsumcji ustaleń faktycznych do przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Słusznie bowiem, Sąd pierwszej instancji - po obszernym przedstawieniu podstaw prawnych związanych z instytucją prawa pomocy i przeanalizowaniu dostępnych w niniejszej sprawie danych - przyjął, że skarżąca Spółka nie spełniła warunków przyznania tego prawa określonych w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z brzmienia powoływanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Z kolei z treści art. 252 § 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy winien brać pod uwagę jej stan majątkowy i dochody. Pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. 3.3. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W ocenie tutejszego Sądu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał rzetelnej analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i zawartego w nim oświadczenia o majątku i dochodach. Sąd w celu ustalenia istnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy wezwał Spółkę do przedłożenia dokumentów, które – w jego ocenie – pozwoliłyby zweryfikować twierdzenie Spółki o wypełnieniu przesłanek z art. 246 § 2 p.p.s.a. Prawo Sądu do wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji podmiotu i żądania dokumentów, które w jego ocenie niezbędne są do ustalenia rzeczywistej sytuacji wnoszącego skargę pod kątem wypełnienia przesłanek uprawniających do przyznania prawa pomocy wynika z art. 255 p.p.s.a. Strona skarżąca nie przedłożyła dowodów, których domagał się Sąd I instancji, a które potwierdziłyby jej sytuację majątkowo – dochodową. Wymaga przy tym zaakcentowania, że strona skarżąca domagając się zwolnienia z kosztów w zakresie częściowym winna dostosować się do wezwania Sądu i przedłożyć żądane przez niego dokumenty, a nie – jak było w badanej sprawie – twierdzić, że żądane dowody "są bezprzedmiotowe bo z nich nie wynika brak środków" (pismo skarżącej z dnia 7 października 2013 r. – karta 36). W sumie na dwa wezwania Sądu I instancji z dnia 22 lipca 2013 r. i 19 września 2013 r. Spółka nie przedłożyła żadnego z żądanych dokumentów, które umożliwiłyby Sądowi I instancji ocenę złożonego wniosku oraz zasadność twierdzenia Spółki jej prawa do zwolnienia z kosztów sądowych. Ocena istnienia przesłanek do zwolnienia czy to całkowitego, czy częściowego z kosztów sądowych rozumiana jako prawo pomocy nakłada na Sąd obowiązek rzetelnej analizy nie tylko wniosku złożonego w sprawie udzielenia pomocy, ale także tych dokumentów, które uzna za konieczne do rozstrzygnięcia wniosku. Nie uczynienie zadość żądaniu Sądu w tym przedmiocie, uprawnia do przyjęcia stanowiska, że strona nie wykazała istnienia przesłanek do udzielenia prawa pomocy. Ujmując rzecz inaczej, brak zaspokojenia żądania Sądu w przedmiocie przedłożenia dowodów uznanych przez ten Sąd za niezbędne w celu przyznania prawa pomocy prowadzi do nie wykazania przez stronę istnienia tych przesłanek, co w konsekwencji uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. 3.4. Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sad Administracyjny zażalenie jako niezasadne w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił.