I OSK 761/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie del. WSA Rafał Wolnik Protokolant starszy asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1880/13 w sprawie ze skargi W.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1880/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Wójt Gminy Regimin odmówił W.M. P. przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od listopada 1998 r. do marca 2012 r. W.P. złożył odwołanie od powyższej decyzji. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ciechanowie utrzymało powyższą decyzję w mocy. Kolegium wyjaśniło, że w świetle obecnie obowiązujących przepisów prawa nie ma możliwości przyznania zasiłku pielęgnacyjnego zgodnie z wnioskiem W. P. tj. od 9 listopada 1998 r. Z akt sprawy wynika, że pomimo wyroku Sądu rejonowego w P., który uznał, że niepełnosprawność datuje się od 9 listopada 1998 r., wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wpłynął w dniu 16 marca 2013 r. i z tego powodu świadczenie może być przyznane dopiero od marca 2013 r. W. P. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając, że jest ona błędna i świadczenie powinno zostać od 9 listopada 1998 r. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji . W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ciechanowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm., dalej też ,,u.ś.r."), zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Przedmiotowe świadczenie przysługuje, więc niepełnosprawnemu dziecku; osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; osobie, która ukończyła 75 lat, a także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia (ust. 2 i ust. 3). Sąd Wojewódzki podał, że w przedmiotowej sprawie niekwestionowana jest okoliczność, że skarżący kwalifikuje się do przyznania mu zasiłku pielęgnacyjnego w związku z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności a istota sporu sprowadza się do tego, jaką datę początkową przyznania tego prawa należy przyjąć. Zgodnie z art. 24 ust. 1 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 i art. 14-17 tej ustawy. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 16 ust. 2 u.ś.r.). W myśl art. 24 ust. 2a u.ś.r., jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Sąd podał, że skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w dniu 16 marca 2013 r., w związku z uzyskaniem wyroku Sądu Rejonowego w P. sygn. akt [...]. W wyroku tym dokonano zmiany wydanego wcześniej w stosunku do skarżącego orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie w ten sposób, że uznano za datę powstania niepełnosprawności W. P. datę 9 listopada 1998 r. Prawidłowo, zatem, w ocenie Sądu I instancji, przyjęły organy, iż zasiłek pielęgnacyjny należy się skarżącemu dopiero od marca 2013 r. Sąd wskazał, że wnioskowana przez skarżącego data początkowa świadczenia tj. 9 listopada 1998 r. nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa, gdyż odnosi się faktycznie do daty początkowej powstania niepełnosprawności, a żaden przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wiąże z tą datą uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego, w tym czasokresu tego świadczenia a wobec powyższego zarzuty skargi uznać należało za niezasadne. W skardze kasacyjnej W. P. zarzucił Sądowi I instancji: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprawidłowej ocenie przez WSA zastosowania prawa materialnego przez organ administracji i uznaniu, że zasiłek pielęgnacyjny należy się skarżącemu dopiero od marca 2013 r., a nie od dnia 9 listopada 1998 r., tj. od daty powstania niepełnosprawności, 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez uznanie, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wykazała, aby zaskarżona decyzja z dnia [...] czerwca 2013 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] kwietnia 2013 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, o którym stanowi przepis art. 145 P.p.s.a., co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi i utrzymania w mocy kwestionowanych decyzji, gdy tymczasem skarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania m. in. art. 7, 9 i 77 K.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niewyczerpujące i pobieżne rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i w tym zakresie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania oraz kosztów pomocy prawnej, które nie zostały uiszczone w całości ani w części. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej odnośnie do zarzutu naruszenia prawa materialnego wskazano, że w wyroku z dnia [...] stycznia 2013 r. Sąd Rejonowy w P., sygn. akt [...] orzekł, iż w przypadku skarżącego niepełnosprawność istniała od 9 listopada 1998 r. Z uwagi na powyższe, zasiłek winien zostać przyznany skarżącemu od dnia powstania niepełnosprawności. Nawiązując zaś do zarzutu naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie dodał, że samo uzasadnienie kwestionowanego wyroku nie czyni zadość przepisowi art. 141 § 4 P.p.s.a. Stanowi ono, bowiem wyłącznie powielenie uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, co poddaje w wątpliwość okoliczność, czy kontrola instancyjna nastąpiła w oparciu o wszechstronne rozważenie całości zgromadzonego materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę będąc związany granicami skargi kasacyjnej, jednakże z urzędu bierze pod uwagę nieważność postępowania. Rozpoznając niniejszą skargę w tych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Zarzut naruszenia art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) jest nietrafny. Zgodnie z powyższym przepisem prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z powołanego przepisu wynika, zatem, że aby otrzymać świadczenie rodzinne nie wystarczy spełniać warunków wymienionych w ustawie, ale konieczne jest złożenie wniosku. Wniosek o przyznanie świadczenia jest czynnikiem, który uruchamia postępowanie w sprawie, przy czym świadczenie może być przyznane najwcześniej od tego miesiąca, w którym złożono wniosek w organie. W rozumieniu powyższego przepisu decyzja w przedmiocie świadczenia wywołuje skutki od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Przyznanie z datą wsteczną poprzedzającą ten miesiąc, prawa do świadczenia rodzinnego, nawet w przypadku wcześniejszego spełniania przesłanek do jego uzyskania, nie jest, zatem możliwe. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności sprawy zwrócić należy uwagę, że wniosek W.P. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na swoją rzecz z tytułu niepełnosprawności został złożony w dniu 16 marca 2013 r. a więc zasiłek ten należy się skarżącemu, tak jak wskazał to Sąd I instancji - dopiero od marca 2013 r. Zasadnie, zatem Sąd I instancji ocenił, że nie było możliwości przyznania stronie świadczenia od dnia 9 listopada 1998 r. Brak jest, bowiem w ustawie o świadczeniach rodzinnych podstawy prawnej dla uznania daty początkowej powstania niepełnosprawności, jako daty, od której należy się zasiłek pielęgnacyjny. Nieuzasadniony jest też zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a. Formułując ten zarzut autor skargi kasacyjnej nie wskazał, na czym miałoby polegać niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego i niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, które to okoliczności doprowadziły, jak wskazał, do naruszenia "m.in. art. 7, 9 i 77 k.p.a." Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega zaś naruszeń wymienionych przepisów prawa. Zarzut kasacyjny z art. 141 § 4 P.p.s.a. jest skuteczny wówczas, gdy Sąd I instancji nie odniósł się do stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia lub gdy jego uzasadnienie sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Z taką sytuacją jednak nie mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji w wystarczającym zakresie wskazał stan sprawy. Powyższy zarzut, zatem również nie zasługuje na uwzględnienie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. Odnośnie wniosku o przyznanie zwrotu kosztów pomocy prawnej świadczonej w urzędu wskazać trzeba, że pełnomocnik powinien zwrócić się w tym celu ze stosownym wnioskiem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.