II FZ 1159/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 września 2013 r. sygn. akt I SA/Sz 526/13 w sprawie ze skargi S. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 25 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie wygaśnięcia decyzji ustalającej wysokość stawki karty podatkowej na 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 25 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił S. C. (dalej: podatnik, skarżący) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z nadesłanych, na skutek wezwania referendarza sądowego, dodatkowych dokumentów obrazujących sytuację majątkową podatnika, nie wynika aby znajdował się on w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Kierując się logiką i doświadczeniem życiowym Sąd nie dał wiary, że trzyosobowa rodzina dysponująca miesięcznym dochodem w wysokości ok. 1.400 zł (wynagrodzenie żony podatnika z tytułu umowy zlecenia) bez dodatkowych źródeł utrzymania byłaby w stanie ponosić miesięcznych wydatków w kwocie 2.585 zł (na opłaty i kredyty, bez kosztów wyżywienia). Podatnik wskazał, że wydaje więcej niż wykazany dochód, nie podając przy tym źródła pokrycia wydatków, co pozwoliło Sądowi uznać, że faktycznie skarżący dysponował kwotą większą niż podawał. W ocenie Sądu podatnik miał dodatkowe możliwości finansowe, na co wskazują wpłaty środków pieniężnych na rachunek bankowy podatnika w kwietniu, maju, czerwcu, lipcu i sierpniu 2013 r. w kwotach: 1.650 zł, 4.000 zł, 3.550 zł, 4.600 zł, 1.100 zł, jednakże, w oparciu o podane przez skarżącego dane, nie można było ustalić skąd pochodziły te kwoty. W zażaleniu na powyższe postanowienie (nazwanym błędnie sprzeciwem) skarżący zarzucił, że Sąd I instancji sugeruje, iż rodzina podatnika jest jedyną rodziną w Polsce, która żyje i funkcjonuje za tak małe pieniądze. Skarżący wskazał, że jego kredyty zostały zaciągnięte w czasie kiedy nie miał problemów finansowych i dlatego nie było problemów z ich otrzymaniem. Podatnik dodał, że od września 2013 r. pokrywa dodatkowo opłaty za przedszkole dziecka. W przypadku odmowy przyznania prawa pomocy, skarżący zwrócił się z prośbą o rozłożenie tych kosztów na raty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 2003 r., 47375/99 w sprawie Pogorzelec przeciwko Polsce, opubl. w Lex pod nr 101042). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym (np. poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości), gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.), a na wezwanie Sądu także dodatkowe oświadczenia i dokumenty (art. 255 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, przy czym, to do Sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił pogląd sądu I instancji, iż podatnik, w nadesłanym urzędowym formularzu PPF oraz w przekazanych dokumentach nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych wydatków, należnych w związku z toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym, tj. wpisu sądowego w wysokości 200 zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. NSA zauważył, że pomimo przewagi wydatków nad dochodami, podatnik nie zalega z żadnymi opłatami, wszelkie należności regulowane są systematycznie. Poza tym, skarżący nie wykazał, że nieterminowo spłaca kredyty z powodu braku środków finansowych. Sąd stwierdził, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, które powinny być pokrywane w pierwszej kolejności. Podatnik nie wykazał także żadnych nadzwyczajnych okoliczności czy konieczności poniesienia znacznych wydatków, które uniemożliwiłyby mu terminowe ponoszenie opłat. Również argument przedstawiony w zażaleniu dotyczący obowiązku ponoszenia opłat za przedszkole dziecka, nie uzasadnia zwolnienia skarżącego z opłacenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Końcowo, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż z przedłożonych dokumentów w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że podatnik ma dodatkowe systematyczne wpływy środków pieniężnych na rachunek bankowy w wysokości pozwalającej na pokrycie wszelkich kosztów związanych z utrzymaniem siebie i rodziny. Powyższe, zdaniem Sądu, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dlatego, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.