IV SAB/Gl 51/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi E.Ł. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie informacji publicznej 1) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2) w pozostałym zakresie umarza postępowanie sądowe, 3) zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. Ł. drogą poczty elektronicznej zwróciła się w dniu 8 kwietnia 2013 r. do Starosty [...] o pisemne udostępnienie informacji publicznej dotyczącej Powiatu [...] poprzez udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1/ w jaki sposób władze powiatu zapewniają, że na terenie pomieszczeń publicznych będących w trwałym zarządzie jednostek organizacyjnych samorządu powiatowego: a) krzyże tam wiszące nie będą zdejmowane pomimo żądań osób należących do mniejszości wyznaniowych, ateistycznych, dewiackich, nihilistycznych, anarchistycznych, komunistycznych, satanistycznych, faszystowskich czy nazistowskich; b) krzyże mają prawo być tam zawieszane pomimo protestów osób należących do mniejszości wyznaniowych, ateistycznych, dewiackich, nihilistycznych, anarchistycznych, komunistycznych, satanistycznych, faszystowskich czy nazistowskich; c) obok krzyży mogą być zgodnie z zasadą wzajemnego poszanowania i tolerancji wieszane symbole innych religii, których kult nie sprzeciwia się podstawowym zasadom porządku prawnego Rzeczpospolitej Polskiej, a w szczególności w których reguły wierzeń nie mają związku z szerzeniem zła, nienawiści, destrukcji, przestępczości; d) krzyż wiszący na ścianie, a także inne ewentualnie znajdujące się obok niego symbole religijne nie mogą być tak umieszczone w stosunku do godła lub flagi Rzeczpospolitej Polskiej, że mogłoby to wywoływać poczucie prymatu prawa religijnego stanowionego nad prawem państwowym stanowionym, w szczególności godło nie jest umieszczone poniżej symboli religijnych, ani nie jest mniejszych rozmiarów od symboli religijnych; e) krzyż wiszący na ścianie, a także inne ewentualnie znajdujące się obok niego symbole religijne nie mogą być tak umieszczone w stosunku do siebie, że mogłyby wywoływać poczucie dominacji któregoś z nich w stosunku do pozostałych; f) krzyż wiszący na ścianie, a także inne ewentualnie znajdujące się obok niego symbole religijne nie mogą być umieszczone na tyle blisko godła Rzeczpospolitej Polskiej, że mogłoby to wywoływać poczucie zatracenia rozdziału państwa od Kościoła lub od innych związków wyznaniowych; g) krzyż lub inne symbole religijne umieszczone na ścianach powinny być otaczane nie mniejszą czcią niż godło i flaga państwowe, w szczególności krzyż nie może wisieć obrócony o 180 stopni z postacią Chrystusa głową skierowaną ku dołowi; 2/ czy na terenie powiatu (w tym na terenie jednostek podległych organom powiatu) obowiązują jakiekolwiek akty prawne, których przedmiot regulacji dotyczy kwestii przedstawionych powyżej, a jeśli nie to, czy mają miejsce w powiecie prace legislacyjne mające na celu zmianę prawa w kierunku wdrożenia tego typu lub podobnych regulacji mających na celu prawne uregulowanie zawieszania symboli religijnych zgodnie z konstytucyjnymi zasadami poszanowania religii, ich równouprawnienia oraz rozdziału państwa od kościołów i związków wyznaniowych, a jeśli tak, to wnoszę również o podanie, czego one konkretnie dotyczą, które osoby są odpowiedzialne za prace nad projektami, jaki jest zakres przedmiotowy tych projektów, jakie są założenia i ustalenia do tych projektów, jaki jest ich tekst, jaki jest ewentualny czas niezbędny do zakończenia prac nad nimi." Wnioskodawczyni zaznaczyła, iż prosi o przesłanie odpowiedzi na podany przez nią adres. Następnie E.Ł. pismem z dnia 27 kwietnia 2013 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Starosty [...] domagając się zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z 8 kwietnia 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku oraz wymierzenia organowi grzywny w rozmiarze do dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS, jeśli organ nie przekaże Sądowi niniejszej skargi, odpowiedzi na tę skargę oraz akt sprawy w terminie 15 dni od otrzymania skargi. Skarżąca podała, że termin do załatwienia sprawy upłynął w dniu 22 kwietnia 2013 r., jednakże ani do tego dnia, ani do dnia sporządzenia skargi nie została jej doręczona pisemna odpowiedź. W odpowiedzi na skargę z dnia 10 maja 2013 r. Starosta [...] poinformował, iż w całości uwzględnił skargę i udzielił wnioskowanej informacji. Odpowiedź na przedmiotowy wniosek, jak wynika z akt sprawy, została udzielona pismem z dnia 30 kwietnia 2013 r. Starosta poinformował wnioskodawczynię, iż od dnia 1 stycznia 1999 r. tj. od powstania Powiatu [...], nie dochodziło do zdarzeń, które powodowałyby konieczność usuwania krzyży z pomieszczeń publicznych, będących w trwałym zarządzie jednostek organizacyjnych Powiatu. Wskazał na źródła takiego stanu rzeczy, w szczególności na bezkonfliktowe współistnienie na tym terenie różnych religii i wyznań oraz wyjątkową tolerancję mieszkańców. Poza tym wyjaśniono, iż sprawy symboli religijnych nigdy nie były przedmiotem obrad poszczególnych kadencji rad czy zarządów Powiatu. Pismem z dnia 7 sierpnia 2013 r. pełnomocnik E.Ł. podtrzymał skargę na bezczynność organu, jednocześnie cofnął wniosek o wymierzenie grzywny. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu przyznał, iż naruszenie prawa przez organ w przedmiotowej sprawie nie nosi znamion naruszenia "rażącego". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył, co następuje. Postępowanie przed sądem podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Przedmiotem rozpoznawanej w sprawie niniejszej skargi na bezczynność było nieudostępnienie informacji publicznej w zakresie obecności symboli religijnych, w szczególności krzyży w pomieszczeniach zarządzanych przez władze powiatu cieszyńskiego, reguł prawnych ich umieszczania, usuwania, poszanowania, relacji do symboli państwowych i innych znaków religijnych, a także ewentualnych prac legislacyjnych związanych z ww. kwestią. Nie budzi wątpliwości w przedmiotowej sprawie, iż żądana przez skarżącą informacja publiczna został jej udzielona. Organ, co prawda naruszył termin 14 dniowy wyznaczony przez ustawodawcę, udzielając informacji dopiero po wniesieniu skargi do Sądu, ale przed terminem wyznaczonej rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, skarga została złożona za pośrednictwem organu w dniu 30 kwietnia 2013 r., natomiast informacji udzielono pismem z tego samego dnia, przy czym doręczonym skarżącej w dniu 6 maja 2013 r. zatem w dacie wyrokowania przez Sąd wniosek już został załatwiony. W ten sposób została wyeliminowana bezczynność organu. Zauważyć należy, że skarga na bezczynność jest szczególnym sposobem kwestionowania działalności organów administracji publicznej, bowiem jej celem jest skuteczne przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania. Sądowa kontrola bezczynności może wystąpić w trzech konfiguracjach procesowych i w zależności od wystąpienia jednej z nich sąd orzeka merytorycznie o skardze lub orzeka wyłącznie procesowo. Sąd orzeka merytorycznie, gdy oddala skargę (nie stwierdzając bezczynności ani w momencie wniesienia skargi, ani w chwili orzekania) lub też, gdy zobowiązuje organ do wydania określonego aktu lub dokonania stosownej czynności (stwierdzając, że bezczynność ma miejsce zarówno w momencie wnoszenia skargi, jak i w momencie orzekania przez sąd). Rozpoznając skargę na bezczynność sąd orzeka natomiast wyłącznie procesowo umarzając postępowanie - wówczas, gdy pomiędzy datą jej wniesienia, a wydaniem rozstrzygnięcia przez sąd organ dokonał żądanej czynności (np. udzielił informacji publicznej) lub wydał rozstrzygnięcie. Wówczas mamy do czynienia z wyeliminowaniem przedmiotu zaskarżenia (przedmiotu skargi na bezczynność), a zatem z bezprzedmiotowością postępowania sądowego (por. uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, Lex nr 463487). Zgodnie zaś z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz 270), dalej p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe także z innych przyczyn niż cofnięcie skargi lub śmierć strony. Trzeba jednak zauważyć, że udostępnienie informacji publicznej, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie zwalnia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z obowiązku rozpoznania merytorycznego skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt. 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia czy bezczynność miała miejsce rażącym naruszeniem prawa oraz od obowiązku rozważenia zasadności wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, CBOSA). Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek ustalenia czy bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, niezależnie od tego czy w dacie wyrokowania organ pozostawał w bezczynności. Stąd zgodnie z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. Sąd w pkt 1 wyroku orzekł, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpowiedzi bowiem udzielono po terminie, to w krótkim okresie po jego upływie i niezwłocznie po skierowaniu skargi do Sądu za pośrednictwem organu. W punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono formalnie o umorzeniu postępowania sądowadministracyjnego ze względu na jego bezprzedmiotowość, wobec udzielenia informacji publicznej przed datą podjęcia orzeczenia przez Sąd. . O zwrocie kosztów sądowych na rzecz Skarżącej orzeczono w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. Umorzenie postępowania sądowego z tego powodu, że organ - po wniesieniu skargi - udzielił odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej (a więc z powodu bezprzedmiotowości postępowania sądowego) stanowi sytuację podobną do sytuacji autokontroli uregulowanej w art. 54 § 3 p.p.s.a., która jest postawą do zwrotu kosztów sądowych właśnie na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a.