I OSK 2962/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-11-20

Skład orzekający: Ewa Dzbeńska, Joanna Banasiewicz, Mirosław Gdesz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka komandytowo-akcyjna, jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, ale posiadająca zdolność prawną, jest uprawniona do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości obejmuje swoim zakresem podmiotowym również jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, takie jak spółka komandytowo-akcyjna. Z uwagi na zdolność prawną tych jednostek, wynikającą z przepisów Kodeksu spółek handlowych i Kodeksu cywilnego, należy je traktować na równi z osobami prawnymi w kontekście uprawnień do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego.
Stan faktyczny
Fundacja P. Spółka Komandytowo-Akcyjna złożyła wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Prezydent Miasta Chorzów wydał decyzję pozytywną, ale odmówił rozłożenia opłaty na raty. Wojewoda Śląski, po odmowie uwzględnienia cofnięcia odwołania, uchylił decyzję i odmówił przekształcenia, uznając, że spółka komandytowo-akcyjna nie jest podmiotem uprawnionym do takiego przekształcenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Wojewody, uznając spółkę komandytowo-akcyjną za uprawniony podmiot. Wojewoda Śląski wniósł skargę kasacyjną, która została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Wojewody Śląskiego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) sędzia NSA Joanna Banasiewicz sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 547/13 w sprawie ze skargi Fundacji P. Spółki Komandytowo-Akcyjnej w K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz Fundacji P. Spółki Komandytowo-Akcyjnej w K. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 547/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi Fundacji P. Spółki Komandytowo-Akcyjnej w K., uchylił decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 12 stycznia 2012 r. Fundacja P. Spółka Komandytowo-Akcyjna z siedzibą w K. zwróciła się do Prezydenta Miasta Chorzów o przekształcenie w prawo własności prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w C., przy ul. [...], obejmującej działki o numerach geodezyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...] o powierzchni [...]m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta [...]. Decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...], Prezydent Miasta Chorzów orzekł o przekształceniu w prawo własności prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], obejmującej działki o numerach geodezyjnych: [...] o pow. [...]m2 i [...] o pow. [...]m2. Jednocześnie organ I instancji ustalił wysokość opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ww. działek na kwotę 341.536,00 zł, odmawiając rozłożenia płatności na raty. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że zgodnie z treścią wpisu w księdze wieczystej nieruchomość obejmująca działki o numerach geodezyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...] stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym spółki Fundacja P. Spółka Komandytowo-Akcyjna z siedzibą w K. - do dnia 5 grudnia 2090 r. Wpis prawa użytkowania wieczystego na rzecz wnioskodawcy nastąpił w dniu 29 maja 2007 r. na podstawie umowy przeniesienia własności z dnia 24 maja 2007 r. Rep. A nr [...]. Poprzednikiem prawnym wnioskodawcy była Fundacja P. z siedzibą w C., a wpis prawa użytkowania wieczystego na jej rzecz nastąpił w dniu 7 stycznia 2004 r. W konsekwencji, w ocenie organu I instancji, wnioskodawcy spełnili przesłanki, o których mowa w art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012, poz. 83). W stosunku do działek oznaczonych numerami geodezyjnymi [...] i [...] organ I instancji w dniu [...] lutego 2012 r. z urzędu zawiesił postępowanie w sprawie do czasu zakończenia postępowania z wniosku A. M. o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. postępowanie w sprawie zostało podjęte z urzędu, jednakże z uwagi na odmienny stan sprawy w stosunku do działek [...], [...], [...], [...] wydana została w dniu [...] września 2012 r. odrębna decyzja w sprawie. Prezydent Miasta Chorzów wskazał ponadto, że wycena nieruchomości została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Po zaliczeniu na poczet wartości prawa własności wartości prawa użytkowania wieczystego wysokość opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego ustalono na kwotę 341.536.00 zł. Jednocześnie organ I instancji stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku o rozłożenie opłaty z tytułu przekształcenia na raty bowiem nie jest dopuszczalne udzielenie pomocy publicznej podmiotowi w trudnej sytuacji ekonomicznej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Fundacja P. Spółka Komandytowo-Akcyjna z siedzibą w K. Pismem z dnia 6 grudnia 2012 r. Spółka wycofała wniesione odwołanie, jednakże postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 137 k.p.a. odmówił uwzględnienia cofnięcia odwołania z uwagi na fakt, iż kontrolowane rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Wobec powyższego, decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] Wojewoda Śląski uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działki [...] i [...] w C. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na art. 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości i stwierdził, że aktualnie prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] przysługuje Fundacji P. Spółce Komandytowo-Akcyjnej na podstawie umowy z 24 maja 2007 r. Spółka nabyła ww. prawo od Fundacji P. z siedzibą w C., której poprzednikiem prawnym było Przedsiębiorstwo "E." S.A. wpisane do księgi wieczystej na postawie umowy o oddaniu mienia Skarbu Państwa do odpłatnego korzystania z 10 listopada 1992 r., a następnie wykreślone w związku z umową sprzedaży zawartą z ww. Fundacją 29 grudnia 2003 r. Organ odwoławczy podkreślił, iż zarówno spółka akcyjna jak i fundacja są osobami prawnymi. Oznacza to, że poprzednicy prawni aktualnego użytkownika wieczystego, w tym użytkownik wieczysty w dacie 13 października 2005 r. był osobą prawną - a zatem jednym z dwóch rodzajów podmiotów uprawnionych do ubiegania się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego. Przechodząc do oceny, czy aktualnemu użytkownikowi wieczystemu przysługuje roszczenie o przekształcenie tego prawa w prawo własności w pierwszej kolejności zaznaczono, iż wnioskodawca jest spółką komandytowo - akcyjną której sposób powstania, zasady działania, rozwiązanie i likwidację uregulowano przepisami Kodeksu spółek handlowych. W art. 4 k.s.h. dokonano podziału spółek na osobowe i kapitałowe. Do spółek osobowych zaliczono: spółkę jawną spółkę partnerską spółkę komandytową oraz spółkę komandytowo - akcyjną, natomiast spółki kapitałowe to: spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółka akcyjna. Powyższy podział związany jest między innymi przyznaniem spółkom kapitałowym osobowości prawnej oraz braku tego przymiotu w przypadku spółek osobowych (art. 12 k.s.h.). Organ odwoławczy zaakcentował, że poza wyżej wskazanymi osobami fizycznymi i prawnymi podmiotem stosunków cywilnoprawnych są także jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, w doktrynie określane mianem "ułomnych osób prawnych". Do tej kategorii podmiotów należy właśnie spółka komandytowo - akcyjna, która łączy w sobie zarówno cechy spółki komandytowej, jak i spółki akcyjnej, mimo tego, jak wskazano wyżej, zaliczana jest do spółek osobowych. Zgodnie z art. 126 § 1 pkt 2 k.s.h. we wszystkich sprawach, do których nie stosuje się przepisów o spółce jawnej, do spółki komandytowo-akcyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące spółki akcyjnej, w szczególności przepisy dotyczące kapitału zakładowego, wkładów akcjonariuszy, akcji, rady nadzorczej i walnego zgromadzenia. Mając na względzie reżim, jaki ustanowiono wobec osób prawnych w art. 33 k.c. wskazano, iż odesłanie w art. 126 § 1 pkt 2 k.s.h. do przepisów o spółkach akcyjnych nie może obejmować art. 12 k.s.h. (dotyczącego osobowości prawnej spółek kapitałowych), gdyż jedynie wyraźny przepis prawa dotyczący określonego rodzaju jednostki organizacyjnej, w tym przypadku spółki komandytowo - akcyjnej, może jej przyznać osobowość prawną. W Kodeksie spółek handlowych brak jednak takiego przepisu. W art. 1 ust. 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. ustawodawca przyznał prawo żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dwóm rodzajom podmiotów - osobom fizycznym i osobom prawnym. W ocenie organu nadzoru powyższy katalog należy traktować ściśle, co oznacza, że nie można go rozszerzać na inne rodzaje podmiotów niewymienione w przepisie. W świetle powyższego organ uznał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki podmiotowej określonej w art. 1 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 3 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, nie zalicza się bowiem do żadnego z podmiotów wskazanych w ww. przepisach, tym samym nie przysługuje mu żądanie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Dodatkowo Wojewoda Śląski wskazał na niedopuszczalność orzekania o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego części nieruchomości. Przedmiot postępowania - nieruchomość, co do której prawo użytkowania wieczystego ma być przekształcone w prawo własności - jest niepodzielny. W przepisach ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie ma mowy o części nieruchomości, brak zatem możliwości wydania w sprawie decyzji częściowej, o której mowa w art. 104 § 2 k.p.a. Błąd organu I instancji we wskazanym zakresie pozostaje jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji przez organ II instancji w związku z faktem, iż wnioskodawcy nie przysługuje żądanie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego. Uchylenie kontrolowanej decyzji i orzeczenie na niekorzyść odwołującej się nastąpiło z uwzględnieniem art. 139 k.p.a. Z tego też względu możliwe było odstąpienie od zasady zakazu orzekania na niekorzyść strony. Fundacja P. Spółka Komandytowo-Akcyjna z siedzibą w K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na wydaną przez organ II instancji decyzję, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz przepisów postępowania tj. art. 137 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., art. 139 k.p.a. i art. 6 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylając zaskarżoną decyzję zwrócił uwagę, że gdyby w sprawie zastosować jedynie wykładnię językową, literalną i ograniczyć się do rozważania treści art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości to wyprowadzony wniosek wspierać będzie pogląd wyrażony przez Wojewodę Śląskiego. Istotnie bowiem w art. 1 ust. 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. ustawodawca przyznał prawo żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jedynie dwóm rodzajom podmiotów - osobom fizycznym i osobom prawnym. Wnioskodawca nie spełnia zatem przesłanki podmiotowej określonej w przywołanej normie, nie zalicza się bowiem do żadnego z podmiotów wskazanych w ww. przepisach, tym samym nie przysługuje mu żądanie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Dokonując jednak wykładni celowościowej i systemowej, uwzględniającej zarówno cele i funkcje omawianej normy, jak też jej miejsce w całości systemu prawa i powiązania oraz zależności pomiędzy konkretnymi aktami Sąd I instancji doszedł do odmiennych wniosków. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ograniczenie analizy art. 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. jedynie do wykładni literalnej, tak jak to uczynił Wojewoda Śląski, prowadzi do wniosków sprzecznych zarówno z wynikami wykładni systemowej, jak i celem przywołanej normy. Oczywistym bowiem zamiarem ustawodawcy towarzyszącym konstruowaniu i wprowadzeniu w życie przywołanego artykułu było przyspieszenie i udrożnienie procesów przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, poszerzenie podmiotowe i przedmiotowe podmiotów uprawnionych do przekształceń. W konsekwencji rozważając przedmiotową wątpliwość prymat należy przyznać wynikom otrzymanym wedle dyrektyw systemowych i funkcjonalnych. Wynik wykładni literalnej pozostaje bowiem w sprzeczności z ideą spójności systemu prawa oraz celami i funkcją analizowanej normy, a także statusem spółek, o których mowa, w innych niż przywołana ustawa aktach, w których status ten zrównano ze statusem osób prawnych. Tym samym, Sąd I instancji uznał, iż pomimo ustawa z 2005 r. wprost wskazuje jedynie osoby fizyczne i prawne oraz ich następców to jednak obejmuje zakresem podmiotowym także jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, w tym występującą w postępowaniu spółkę komandytowo – akcyjną. Jednostki takie mają możliwość przekształcenia przysługującego im prawa użytkowania wieczystego na takich samych zasadach jak osoby prawne. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że wobec opisanych wątpliwości prawnych i możliwych metod wykładni organ administracji publicznej może odmówić wnioskodawcy przyznania żądanego uprawnienia bądź świadczenia jedynie wówczas gdy zarówno stan faktyczny sprawy, jak i stan prawny nie ulegają wątpliwości. Odmowa nie może bowiem opierać się tylko na wyborze jednej z kolidujących ze sobą w danym przypadku metod wykładni. Pozbawienie podmiotu wnioskowanego uprawnienia nie może bowiem wynikać z zastosowania reguł interpretacyjnych, formalnie wprawdzie poprawnych, jednak pozostających w sprzeczności z harmonijnością systemu prawa i celem oraz funkcjami interpretowanej normy. W konsekwencji, skoro Sąd nie podzielił wyrażonego w zaskarżonej decyzji poglądu o naruszeniu przez organ I instancji art. 1 ustawy z 2005 r., bezzasadnym było także nieuwzględnienie przez Wojewodę Śląskiego wycofania przez skarżącą Spółkę wniesionego odwołania. Tylko bowiem naruszenie tejże ustawy stanowiło wskazaną przez organ przyczynę zastosowania art. 137 zd. 2 k.p.a. W konsekwencji, zdaniem Sądu, za skuteczne uznać należało cofnięcie przez skarżącą Spółkę wniesionego do Wojewody Śląskiego odwołania, a tym samym organ winien umorzyć postępowanie odwoławcze. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda Śląski, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 1 oraz art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe wykonywanie funkcji kontrolnej i w rezultacie dokonanie nieprawidłowej oceny wydanych przez organy administracji publicznej decyzji, polegającej na ich uchyleniu we wskazanym w wyroku zakresie; 2) art. 145 § 1 lit. a P.p.s.a poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż decyzja organu administracji wydana została z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisu prawa materialnego tj. art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459); 3) naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. polegające na braku rzetelnego rozpoznania sprawy tj. wszechstronnego jej rozważenia; 4) naruszenie art. 151 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo że zachodziły podstawy do jego uwzględnienia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zastosowanie wykładni literalnej, językowej, skutkować musi wnioskiem, że w art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości ustawodawca przyznał prawo żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wyłącznie dwóm rodzajom podmiotów - osobom fizycznym i osobom prawnym. Istotą przedmiotowej sprawy jest zatem, zdaniem organu, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki podmiotowej określonej w przytoczonym przepisie, tj. nie jest ani osobą fizyczną, ani osobą prawną. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Fundacja P. Spółka Komandytowo-Akcyjna w K. wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, że Sąd I instancji nie naruszył art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Wyżej powołane przepisy w swojej konstrukcji zawierają kryterium kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne (art. 1 § 2). Z kolei art. 3 P.p.s.a. wyznacza właściwość sądów administracyjnych wskazując w § 2 rodzaje skarg, jakie w ramach kontroli działalności administracji publicznej rozpoznają sądy administracyjne. Zgodnie ze swoją właściwością Sąd I instancji rozpoznał sprawę nie będąc związany granicami wniesionej skargi z uwzględnieniem kryterium legalności, uznając, że w świetle art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, zaszły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. Analizując pisemne uzasadnienie zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odpowiada ono dyspozycji art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd I instancji szczegółowo przedstawił stan faktyczny sprawy, zarzuty podnoszone w skardze i stanowisko strony przeciwnej. Wskazał ponadto podstawę prawną oraz w dostateczny sposób wyjaśnił motywy wydanego rozstrzygnięcia. Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej stwierdzić należy, że skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, że ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości obejmuje zakresem podmiotowym także jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Jednostki takie mają możliwość przekształcenia przysługującego im prawa użytkowania wieczystego na takich samych zasadach jak osoby prawne. W szczególności zwrócić należy uwagę, że Fundacja P. wnioskująca o przekształcenie przysługującego prawa użytkowania wieczystego funkcjonuje w obrocie prawnym jako spółka komandytowo – akcyjna. Stosownie do art. 4 § 1 pkt 1 k.s.h., spółka komandytowo – akcyjna jest jedną ze spółek osobowych. Z treści art. 8 § 1 k.s.h. wynika, że każda spółka osobowa może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywaną. Przepis powyższy nadaje spółkom osobowym zdolność prawną, zdolność do czynności prawnych oraz zdolność sądową. Nie przyznaje im jednak osobowości prawnej, jednakże na podstawie art. 331 § 1 k.c. do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych. Wobec tego atrybuty w postaci zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych sytuują spółki osobowe jako pełnoprawnych uczestników obrotu prawnego. Dyrektywy wykładni systemowej, na co wskazał Sąd I instancji, powinny prowadzić do wniosku, że skoro ze względu na dyspozycję art. 331 k.c. w związku z art. 8 k.s.h. podmioty te zostały zrównane w obrocie prawnym z osobami prawnymi, to brak jest podstaw do pozbawiania ich uprawnień przysługujących bezpośrednio osobom prawnym. Podobnie rzecz ma się z zastosowaniem dyrektyw wykładni celowościowej. Zamiarem ustawodawcy było przyspieszenie procesów przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, poszerzenie podmiotowe i przedmiotowe uprawnionych do przekształceń. Powyższej interpretacji art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie można również dokonywać bez odniesienia się do instytucji użytkowania wieczystego uregulowanego w art. 232 § 1 k.c. Nie ulega wątpliwości, że grunty stanowiące przedmiot użytkowania wieczystego mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste wszystkim osobom fizycznym i prawnym, a także tzw. ułomnym osobom prawnym (zgodnie z art. 331 k.c.). Skoro zatem ustawodawca uznał, że użytkownikiem wieczystym mogą być np. spółki osobowe to uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o przekształcenie w prawo własności prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przysługuje również tym podmiotom. Wyżej wskazane jednostki mają możliwość przekształcenia przysługującego prawa użytkowania wieczystego na takich samych zasadach jak osoby prawne. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a. .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło