II OSK 1189/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-01-19
Skład orzekający: Andrzej Jurkiewicz, Maria Czapska – Górnikiewicz, Tomasz Grossmann
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może odmówić zameldowania na pobyt stały w lokalu użytkowym (garażu) z powodu braku nadanego numeru porządkowego, mimo że adres jest identyfikowalny i skutecznie doręczano pod nim korespondencję?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że adres garażu, mimo braku numeru porządkowego, był "oznaczony" i identyfikowalny, co potwierdzały skuteczne doręczenia korespondencji. Sąd podkreślił, że organy administracji nie mogą zaprzeczać istnieniu adresu, pod którym jednocześnie doręczają pisma, naruszając tym zasadę pogłębiania zaufania. Brak nadania numeru porządkowego nie stanowił przeszkody do zameldowania, a organy powinny były zbadać faktyczne zamieszkiwanie pod tym adresem.Stan faktyczny
T.Z. złożył wniosek o zameldowanie na pobyt stały w garażu, który wynajmował. Organy administracji odmówiły zameldowania, wskazując na brak nadanego numeru porządkowego dla garażu, co miało uniemożliwiać potwierdzenie faktycznego przebywania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organów, uznając adres za identyfikowalny i podkreślając naruszenie zasad postępowania. Wojewoda Mazowiecki wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędy w wykładni prawa materialnego i procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz sędzia del. WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1247/13 w sprawie ze skargi T.Z. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1247/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi T.Z. uchylił decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy, przedstawionym w jego uzasadnieniu.
W dniu 26 listopada 2012 r. T.Z. (dalej też jako: "Wnioskodawca" lub "Skarżący") złożył wniosek o zameldowanie go na pobyt stały w lokalu użytkowym – garażu nr [...] przy ul. [...] w W. Lokal mieści się na działce o numerze ewidencyjnym [...], obręb [...] w W., a właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa, z którym w dniu 22 października 2010 r. T.Z. zawarł umowę najmu garażu nr [...] na czas określony do dnia 30 września 2013 r.
W decyzji z [...] lutego 2013 r. nr [...] Prezydent m. st. Warszawy odmówił zameldowania Wnioskodawcy na pobyt stały w lokalu użytkowym – garażu nr [...] przy ul. [...] w W. Organ wskazał, że pod numerem [...] przy ul. [...] znajduje się budynek na działce o numerze ewidencyjnym [...]w obrębie [...]. Garaż wskazany przez T.Z. nie ma nadanego numeru porządkowego, dlatego wobec braku oznaczonego adresu nie można było potwierdzić faktycznego przebywania w tym miejscu Wnioskodawcy, co stanowi istotę instytucji zameldowania.
Po rozpatrzeniu odwołania T.Z. Wojewoda Mazowiecki decyzją z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2013 r. i podzielił w sprawie stanowisko organu I instancji.
Skargę na decyzję z [...] kwietnia 2013 r. złożył T.Z.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z 04 listopada 2013 r. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie:
– art. 9b ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.; dalej w skrócie: "u.e.l.d.o."), poprzez przyjęcie, że zameldowanie jest możliwe tylko pod oznaczonym adresem rozumianym jako zidentyfikowanym w odpowiedniej dokumentacji zgodnie z ustawą z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.),
– art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej w skrócie: "k.p.a."), poprzez kierowanie korespondencji na adres wskazywany przez Skarżącego przy jednoczesnym twierdzeniu, że adres ten nie istnieje, co przeczy zasadzie pogłębiania zaufania do organów państwa,
– art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez brak ustaleń faktycznych co do zamieszkiwania przez Skarżącego lokalu użytkowego przy ul. [...] – boksu garażowego nr [...] oraz pominięcie okoliczności wskazujących na zamieszkiwanie Skarżącego pod tym adresem, takich jak zawarcie umowy o dostawę energii elektrycznej z użyciem tego adresu i dzierżawy garażu.
Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewody opisanym na wstępie wyrokiem o sygn. akt IV SA/Wa 1247/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił w uzasadnieniu, że w myśl ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu. Celem ewidencji ludności jest zatem odzwierciedlanie przez właściwe organy w stosownym rejestrze danych faktycznych o rzeczywistym zamieszkiwaniu i przebywaniu osób pod wskazanym adresem. Jak wskazuje art. 9b ust. 1 u.e.l.d.o., zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje pod oznaczonym adresem. Pojęcie "oznaczony adres" nie może być jednak rozumiane wyłącznie jako adres oznaczony w zgodzie z art. 47a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto właśnie takie stanowisko w odniesieniu do zameldowania w altanach działkowych.
Na gruncie rozpatrywanej sprawy należało zatem, zdaniem Sądu pierwszej instancji, uwzględnić zarzut naruszenia art. 9b ust. 1 u.e.l.d.o., ponieważ adres wskazywany przez Skarżącego nadawał się do zidentyfikowania. Garaż znajduje się na nieruchomości położonej przy ulicy i ma nadany numer, a Skarżący odbierał pod tym adresem korespondencję kierowaną do niego w sprawie drogą pocztową. Zgłoszenie zameldowania pozwala na realizację funkcji ewidencji ludności, gdyż umożliwia ustalenie dokładnego miejsca pobytu osoby przebywającej w garażu. Adres, pod którym zainteresowany stale przebywa, określono jako ulica [...] garaż nr [...] w W. Tak wskazany adres spełnia wszelkie wymogi niezbędne do precyzyjnego wskazania miejsca pobytu Wnioskodawcy. Oznaczenie adresowe dokładnie wskazuje nazwę miasta (W.), ulicę ([...]), numer nieruchomości ([...]), oraz numer domu (garaż nr [...]). Późniejsze nadanie numeru nie ma znaczenia w sprawie, ale potwierdza, że adres był identyfikowalny w chwili wydania decyzji o odmowie zameldowania na pobyt stały. Wnioskodawca może także przy zgłoszeniu zameldowania podać błędny adres, co nie zmienia faktu, że również taki adres jest adresem oznaczonym, chociaż nie spełnia przesłanek dotyczących ewidencjonowania stałego pobytu.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, twierdzenie organu, że brak było możliwości oznaczenia adresu lokalu użytkowego, pod który może nastąpić zameldowanie, jest w pełni niezasadne. Organy każdorazowo kierowały decyzje oraz inną korespondencję na adres wskazany przez Skarżącego, doręczenia były skuteczne. Istnienie adresu potwierdzają także umowy o dostawę energii elektrycznej oraz umowa dzierżawy, którego to faktu organ nie wziął pod uwagę. Tym samym za zasadne, w ocenie tego Sądu, należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., gdyż organ nie rozpatrzył całości zgromadzonego materiału dowodowego. Sąd przychylił się także do twierdzenia Skarżącego, że organ nie dokonał żadnych ustaleń w celu oceny faktycznego przebywania Skarżącego we wskazanym lokalu, odnosząc się jedynie do kwestii oznaczenia adresu.
Ponadto Sąd pierwszej instancji stwierdził, że sformułowana w art. 8 k.p.a. zasada pogłębiania zaufania, rozumiana także jako konsekwentne działanie organu, oznacza, że organ nie może w jednym postępowaniu zaprzeczać istnieniu adresu i dowodzić, że ze względu na brak jego dostatecznego oznaczenia nie jest możliwe zameldowanie na pobyt stały, oraz doręczać korespondencji pod ten adres. Takie działanie budzi poważne wątpliwości co do prawidłowości działania organu, ponieważ nie można akceptować sytuacji, w której rozstrzygnięcie i treść jego uzasadnienia przeczą czynnościom tego samego organu, który dokonuje doręczenia zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec tego należało uwzględnić również zarzut naruszenia art. 8 k.p.a.
We wniesionej skardze kasacyjnej Wojewoda Mazowiecki (dalej też jako: "Organ" lub "Skarżący kasacyjnie"), reprezentowany przez pełnomocnika, r.pr. J.L, zaskarżył powyższy wyrok w całości. Zarzucając naruszenie prawa:
1) materialnego, tj. art. 47 ust. 1 w zw. z art. 9b ust. 1 u.e.l.d.o. poprzez błędną wykładnię;
2) procesowego, tj.: (a) art. 141 § 4 p.p.s.a.; a także (b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. przez uznanie, że normy te w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego zostały przez organ naruszone – które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy,
pełnomocnik Skarżącego kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Uzasadniając podniesione zarzuty i wnioski autor skargi kasacyjnej wskazał, że, wbrew wymogom art. 141 § 1 p.p.s.a., w przedostatnim akapicie uzasadnienia zaskarżonego wyroku brakuje końcówki zdania, oraz że w art. 145 p.p.s.a. nie ma takiej jednostki redakcyjnej, jak powołany w tym akapicie "ust. 1"; jest, ale "§ 1". Podkreślił, że Organ nie może się domyślać, jaki był dalszy ciąg zdania, ani czy wskazany został poprawny przepis, a tylko nastąpił błąd pisarski, czy też może powinien zostać w tym miejscu wskazany inny przepis p.p.s.a. Niezależnie od tego Skarżący kasacyjnie podniósł, że wskazanie przez WSA konieczności odniesienia się przez organ do kwestii oznaczenia adresu wskazanego przez Skarżącego jest niezrozumiałe dla Organu, gdyż nie precyzuje, jakiego rodzaju ma to być odniesienie się, co rodzi wątpliwości i uniemożliwia Organowi zrozumienie oraz poprawne wykonanie rozstrzygnięcia WSA. Ponadto, w ocenie autora skargi kasacyjnej, naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. polega również na enigmatycznym uzasadnieniu przez WSA zasądzenia kosztów postępowania sądowego, ograniczającego się tylko do wskazania odnośnych przepisów.
Z kolei, jak dalej wywodził Skarżący kasacyjnie, zarzut naruszenia przez WSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polega na błędzie w ustaleniach faktycznych dotyczących oznaczenia nieruchomości, na której ma zostać zameldowany Skarżący. Organ w sposób prawidłowy i obiektywny ustalił, że nie jest możliwym zameldowanie Skarżącego pod adresem ul. [...] w W. Adres, pod którym żąda zameldowania Wnioskodawca, nie dotyczy nieruchomości, na której posadowiony jest jego garaż, ale innej nieruchomości. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, WSA błędnie ustalił stan faktyczny, gdyż stanowiska swojego nie odniósł do okoliczności faktycznych sprawy ustalonych przez organy administracji. Przedmiotowe zagadnienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zastosowanie się Organu w dalszym postępowaniu do wskazania Sądu spowoduje wydanie decyzji niezgodnej ze stanem rzeczywistym. Z uwagi na brak jednego z elementów adresu, niezbędnego do dokonania zameldowania na pobyt stały Wnioskodawcy w rozumieniu art. 9b ust. 1 i 2 u.e.l.d.o., rozpatrywanie pozostałych aspektów sprawy nie miało znaczenia, a jednocześnie wpłynęłoby na przedłużenie prowadzonego postępowania. Dlatego też, w ocenie Skarżącego kasacyjnie, należy uznać, że organ odwoławczy zebrał i rozpatrzył niezbędny materiał dowodowy, czym nie naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.
Ponadto autor skargi kasacyjnej nie zgodził się ze stanowiskiem WSA, że Organ naruszył art. 8 k.p.a. – zarzucając, iż WSA w swoich rozważaniach dotyczących naruszenia tego przepisu łączy dwie różne sprawy: doręczania pism w postępowaniu administracyjnym i rozstrzygnięcia postępowania o odmowie zameldowania. Podkreślił, że naruszenie to również miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uznając za poprawne działania organu, WSA nie uznałby, że zachodzi konieczność uchylenia decyzji Wojewody.
Konsekwencją błędu w ustaleniach faktycznych było, zdaniem Skarżącego kasacyjnie, również naruszenie prawa materialnego – art. 47 ust. 1 w zw. z art. 9b ust. 1 u.e.l.d.o. – poprzez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na przyjęciu, że organ gminy może dokonać zameldowania pod adresem niemożliwym do zidentyfikowania. Tymczasem jednym z elementów przedmiotowo istotnych zameldowania jest zarejestrowanie danych miejsca pobytu, które nie mogą być danymi prawdopodobnymi czy też nieprecyzyjnymi. Muszą wskazywać na konkretny nr domu czy lokalu. Zameldowania dokonuje się na wniosek, a zatem to na stronie ciąży obowiązek wskazania adresu, pod którym chce być zameldowana. Organ administracji w przypadku stwierdzenia niezgodności z rzeczywistym stanem ewidencyjnym dotyczącym danej nieruchomości nie jest władny samodzielnie dokonywać zmiany zgłoszenia strony i zameldować ją pod innym adresem niż żądany. Organ może tylko odmówić zameldowania. Jednakże WSA przyjął inną wykładnię.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną T.Z., reprezentowany przez pełnomocnika, adw. A.P, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości, ani w części.
Uzasadniając szczegółowo swe stanowisko o bezzasadności zarzutów skargi kasacyjnej pełnomocnik Wnioskodawcy stwierdził m.in., że zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. został wskazany przez Organ w trzech przypadkach, z których żaden nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ani nie stanowi przeszkody do kontroli instancyjnej orzeczenia. W szczególności, wbrew twierdzeniom Skarżącego kasacyjnie, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazania co do dalszego postępowania są dostatecznie jasne i precyzyjne, i sprowadzają się do powinności uwzględnienia w dalszym postępowaniu wszystkich uwag zawartych w uzasadnieniu tego wyroku. Gdyby faktycznie wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku były dla Organu niejasne, to Organ zwróciłby się z wnioskiem o wykładnię tego wyroku na podstawie art. 158 p.p.s.a., czego nie uczynił.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. autor odpowiedzi na skargę kasacyjną stwierdził, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo dostrzegł naruszenia przepisów postępowania, na skutek których została wydana zaskarżona decyzja, a które polegały na zaniechaniu wszechstronnego rozpatrzenia materiału zebranego w sprawie i na nierealizowaniu w sposób właściwy zasad wyrażonych w art. 7 i art. 8 k.p.a.
Z kolei ustosunkowując się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, pełnomocnik Wnioskodawcy zaznaczył, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku nie dokonał zarzucanej wykładni przepisów, z której wynikałoby, że organ gminy może dokonać zameldowania pod adresem niemożliwym do zidentyfikowania. Stwierdził, że z argumentacji przedstawionej przez Organ wynika, iż myli on dwa rodzaje instytucji mających na celu zameldowanie osoby, a wskazanych odpowiednio w art. 47 ust. 1 oraz ust. 2 u.e.l.d.o.
Na rozprawie w dniu 19 stycznia 2016 r. pełnomocnik Wnioskodawcy podtrzymał wnioski i wywody przedstawione w odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu tej sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej, które są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: (1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub (2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Prawidłowo sporządzona skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji, oraz precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie możliwego istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, iż nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
Przedmiotowa skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach wyszczególnionych w art. 174 p.p.s.a., gdyż zawiera zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i zarzuty naruszenia prawa procesowego. W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega, co do zasady, zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego.
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego, nawet jeśli w pewnej mierze uzasadnione (o czym niżej), nie mogły odnieść skutku oczekiwanego przez jej autora, gdyż nie wykazał on, aby dostrzeżone uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak tego wymaga art. 174 pkt 2 in fine p.p.s.a.
Nieskuteczny okazał się więc zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., piętnujący określone braki uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji. Należy podkreślić, że aby zarzut taki mógł stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej, wskazana wada uzasadnienia musi być na tyle doniosła, że może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.
Wprawdzie przedostatni akapit zaskarżonego wyroku rzeczywiście zawiera usterki zarzucane w skardze kasacyjnej, jednak nie uniemożliwiają one ustalenia jego rzeczywistej treści. Należy bowiem wyjaśnić, że wyrok sądu, jest, poza wszystkim, rodzajem oświadczenia woli (por. wyrok NSA z 17.10.2014 r., I OSK 532/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie: "CBOSA"). Zatem jak każde oświadczenie woli podlega interpretacji (wykładni) operatywnej na zasadach ogólnych, tj. z zastosowaniem metody obiektywnej (por. wyrok NSA z 03.12.2013 r., I OSK 1008/12, CBOSA), zwanej też niekiedy normatywną. Według tej metody podstawowym miernikiem wykładni jest znaczenie obiektywne użytych słów, ustalane z uwzględnieniem modelu człowieka rozsądnego i uczciwego (wzorzec normatywny) znajdującego się w sytuacji adresata danego aktu. W ramach tej metody, wykładni poszczególnych wyrażeń zawartych w dokumencie dokonuje się z uwzględnieniem kontekstu, w jakim on występuje, przy czym chodzi tu zarówno o kontekst językowy, jak i sytuacyjny. Oznacza to w szczególności obowiązek interpretowania tekstu danego aktu w jego całokształcie, czyli z uwzględnieniem wszystkich jego fragmentów (por. Z. Radwański, System Prawa Prywatnego. Tom 2. Prawo cywilne – część ogólna, pod red. Z Radwańskiego, Warszawa 2008, s. 52 Nb 36, s. 83 Nb 112–114). W odniesieniu do tekstu wyroku oznacza to więc niemożność analizy poszczególnych fragmentów uzasadnienia w oderwaniu od innych jego fragmentów oraz od samej sentencji.
W świetle powyższego jest jasne, że brakujący końcowy fragment zdania stanowiącego przedostatni akapit uzasadnienia zaskarżonego wyroku miał zawierać informację o treści rozstrzygnięcia wyrażonego w jego sentencji, a wynikającego z przywołanego przepisu, oraz że chodziło tu o przepis art. 145 "§ 1" (...), a nie, jak oczywiście omyłkowo podano: "ust. 1". W konsekwencji wskazane usterki uzasadnienia wyroku, w istocie o charakterze redakcyjnym, nie mogły mieć żadnego wpływu na wynik sprawy oraz na możliwość weryfikacji tego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Podobnie nieistotny charakter miało wytknięte w skardze kasacyjnej uchybienie polegające na niewyjaśnieniu w uzasadnieniu wyroku zastosowania przepisów art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia o kosztach postępowania sądowego (a ściślej: o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez pełnomocnika Skarżącego), zawartego w pkt 2 sentencji zaskarżonego wyroku. W istocie powołane przez Sąd pierwszej instancji przepisy nie stanowiły właściwej podstawy prawnej dla tego rozstrzygnięcia, gdyż był nią art. 250 p.p.s.a. – w pierwotnym brzmieniu (obowiązującym do 14.08.2015 r.), zgodnie z którym wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków – w związku ze, stanowiącymi ww. przepisy, unormowaniami § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 sentencji zaskarżonego wyroku jest ze wskazanymi unormowaniami zgodne. Samo zaś uchybienie polegające na przywołaniu niewłaściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia o kosztach w sytuacji, gdy właściwa podstawa istnieje i podjęte rozstrzygnięcie jest z nią zgodne, nie jest naruszeniem istotnym.
Całkowicie niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazania co do dalszego postępowania nakładającego niezrozumiały dla Organu i uniemożliwiający prawidłowe wykonanie tego wskazania obowiązek cyt. "odniesienia się przez organ do kwestii oznaczenia adresu wskazanego przez skarżącego". Zgodnie z tym, co powiedziano już wyżej, także ten fragment uzasadnienia nie mógł być odczytywany w oderwaniu od całokształtu wywodów, ocen i wskazań zawartych w zaskarżonym wyroku – co zresztą expressis verbis znalazło swój wyraz w inkryminowanych wskazaniach sformułowanych przez Sąd pierwszej instancji, które brzmiały in extenso: ,,W dalszym postępowaniu organ powinien uwzględnić stanowisko przedstawione w przedmiotowym wyroku, w szczególności odnieść się do kwestii oznaczenia adresu wskazanego przez skarżącego." Ze wskazań tych jasno wynika, że ponownie rozpoznając sprawę Organ powinien uwzględnić wszystkie uwagi zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a więc w szczególności ocenę Sądu pierwszej instancji, że adres miejsca, pod którym miałoby nastąpić wnioskowane zameldowanie, daje się w stopniu wystarczającym oznaczyć, oraz że w związku z tym Organ winien jeszcze zbadać materialnoprawną przesłankę zameldowania na pobyt stały, jaką jest zamieszkiwanie przez wnioskodawcę pod wskazanym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wskazana zaś konieczność "odniesienia się" przez Organ "do kwestii oznaczenia adresu" musi być w okolicznościach rozpoznawanej sprawy odczytywana przede wszystkim jako powinność uwzględnienia przy jej ponownym rozpoznaniu, zmiany, jaka w zaszła w tym oznaczeniu po wydaniu zaskarżonej decyzji, tj. wzmiankowanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku faktu nadania przedmiotowej nieruchomości numeru porządkowego. Tak rozumiane wskazanie stanowi niewątpliwie logiczną konsekwencję niekwestionowanej zasady, w myśl której organ administracji rozpoznaje i rozstrzyga sprawę (również: ponownie) według stanu faktycznego i prawnego aktualnego na dzień orzekania przez ten organ, co implikuje obowiązek uwzględniania przezeń wszelkich zmian elementów faktycznych oraz prawnych sprawy, jakie zaszły do tego dnia.
Podobnie nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd ten bowiem trafnie uznał, że, wbrew odmiennemu stanowisku organów administracji obu instancji, adres, którego dotyczył wniosek o zameldowanie, nadawał się w dostatecznym stopniu do zidentyfikowania. W rzeczy samej adres ten – określany wówczas jako: "ul. [...]garaż nr [...] w W." – zawierał wszystkie niezbędne elementy i miał charakter dostatecznie "oznaczony" (zindywidualizowany), a zarazem w niezbędnym stopniu odróżniał się od adresu: "ul. [...] w W." przypisanego, jak podkreślał Skarżący kasacyjnie, do innego budynku niemieszkalnego położonego na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].
Ową "oznaczoność" przedmiotowego adresu tylko potwierdzał w praktyce fakt skutecznego doręczania korespondencji kierowanej w toku postępowania na ten adres przez organy administracji. Skoro, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1529 z późn. zm.), przesyłkę pocztową doręcza się adresatowi pod adresem wskazanym na przesyłce, to ewentualna wadliwość (tu: niedostateczna oznaczoność) przedmiotowego adresu musiałaby skutkować, co do zasady, niemożliwością, a przynajmniej istotnymi trudnościami w doręczaniu ww. korespondencji urzędowej dla Wnioskodawcy, czego jednak w aktach administracyjnych nie odnotowano. Okoliczność ta, jak i znajdujące się w aktach sprawy dokumenty wskazywane przez Sąd pierwszej instancji, które również przemawiały za przyjęciem istnienia "oznaczonego" adresu miejsca (garażu), którego dotyczył przedmiotowy wniosek o zameldowanie, nie powinny były ujść uwadze organów. Wszak zgodnie z art. 80 (w zw. z art. 140) k.p.a. ich obowiązkiem była ocena całokształtu zebranego materiału dowodowego, co zasadnie zostało podkreślone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
W tym kontekście należy także w pełni podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że nie sposób pogodzić z wynikającym z art. 8 k.p.a. wymogiem prowadzenia przez organy administracji publicznej postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, sytuacji, w której – tak jak w rozpoznawanej sprawie – w tym samym postępowaniu organy administracji zaprzeczały istnieniu danego adresu ze względu na brak jego dostatecznego oznaczenia, a jednocześnie na ten właśnie "nieistniejący" adres kierowały i skutecznie doręczały urzędową korespondencję.
Skoro zaś, jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, adres miejsca (garażu), którego dotyczył wniosek o zameldowanie T.Z., był w wymaganym stopniu oznaczony, to powinnością organów było dokonanie ustaleń w celu oceny faktycznego przebywania przez Wnioskodawcę we wskazanym lokalu, czego organy jednak nie uczyniły, naruszając tym samym art. 7 i art. 77 § 1 (w zw. z art. 140) k.p.a. – co zasadnie wytknięto w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Chybiony okazał się również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, które to naruszenie, według autora skargi kasacyjnej, miało polegać na błędnej wykładni przepisów art. 47 ust. 1 w zw. z art. 9b ust. 1 u.e.l.d.o. polegającej na przyjęciu, że organ gminy może dokonać zameldowania pod adresem niemożliwym do zidentyfikowania. Trafnie podniesiono w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że z zaskarżonego wyroku wcale nie wynika, aby Sąd pierwszej instancji rzeczywiście takiej wykładni dokonał. Wręcz przeciwnie, Sąd ten uznał, że ww. przepisy powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie właśnie z tego względu, że adres wskazywany przez Wnioskodawcę nadawał się do zidentyfikowania. Takie wnioskowanie było zaś, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w ustalonych okolicznościach rozpoznawanej sprawy w pełni uprawnione.
Mając wszystko to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a więc podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło