II OZ 1191/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1716/13 odmawiające zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2013, r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, , postanawia oddalić zażalenie 1 |Postanowieniem z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1716/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. | |260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 | |r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. odmówił Stowarzyszeniu Ekologicznemu [...] w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym | |obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tego Stowarzyszenia na postanowienie Samorządowego Kolegium | |Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. | |W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wnioskodawcy nie przysługuje prawo pomocy, ponieważ nie podjął on wszelkich niezbędnych | |kroków, aby uzyskać środki finansowe na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślił, że stowarzyszenia zwykłe zobligowane są | |do zapewnienia sobie środków na prowadzenie działalności określonej w regulaminie. Określając cele i formy działania stowarzyszenia, | |jego założyciele, a następnie członkowie powinni zatem przewidywać środki z jakich będzie finansowana działalność regulaminowa. Jeżeli| |skarżące Stowarzyszenie ma niewielką liczbę członków, a wysokość ustalonych składek członkowskich uniemożliwia mu funkcjonowanie i | |realizowanie celów, dla których zostało powołane, powinno ono podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania dodatkowego majątku. | |Stowarzyszenie ma możliwość podwyższenia wysokości składek członkowskich, jak również zwiększyć liczbę jego członków, co mogłoby | |istotnie wpłynąć na zwiększenie się dochodu pozwalającego na uiszczenie wpisu od skargi. Sąd podkreślił, że skoro skarżące | |Stowarzyszenie nie podjęło dotychczas przewidzianych prawem instrumentów umożliwiających zgromadzenie środków finansowych na jego | |funkcjonowanie to brak jest podstaw, aby ciężary związane z funkcjonowaniem Stowarzyszenia przerzucać na Państwo, czyli ogół | |obywateli. | | Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie podnosząc, że dzięki prowadzeniu rozległej i uczciwej działalności | |ekologicznej zwiększyło liczbę członków, którzy wydatkują ze swoich zasobów finansowych kwotę około 53,3 zł miesięcznie tylko na | |opłaty sądowe. Stowarzyszenie podkreśliło również, że zasoby finansowe członków stowarzyszenia nie są nieograniczone. Stwierdziło | |także, że podejmuje działania mające na celu poprawę jego sytuacji finansowej, jednakże pomimo tego nie jest w stanie osiągnąć | |wystarczających środków pozwalających na realizację zadań statutowych. | Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: |Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. | |Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej generalnej | |zasady stanowi art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. zgodnie z którym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadajacej | |osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na | |poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w tym przepisie określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa | |obowiązek wykazania, iż nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i | |uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić jednocześnie należy, że obowiązek | |zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania | |bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia| |prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie | |prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać| |się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże | |to w sposób przekonywujący. | |Jak słusznie wskazał już Sąd w zaskarżonym postanowieniu z faktu, że Stowarzyszenie jest organizacją non profit nie wynika, że jest | |ono zwolnione z obowiązku zapewnienia sobie środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory | |sądowe. Podkreślić należy, że Stowarzyszenie nie może przerzucać obowiązku ponoszenia kosztów prowadzonego przez siebie postępowania | |sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa, a przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby do sytuacji, w której działalność | |Stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna | |powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Stowarzyszenie musi bowiem, w ramach planowania | |wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie spraw | |sądowych. Podnoszona w rozpoznawanym zażaleniu okoliczność, iż podejmowane przez Stowarzyszenie realne działania w dalszym ciągu nie | |dają dochodu pozwalającego na opłacenie kosztów sądowych we wszystkich postępowaniach, w których Stowarzyszenie to bierze udział, nie | |jest okolicznością pozwalającą na przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. Jak wynika z zażalenia Stowarzyszenie w celu zwiększenia | |posiadanych przez siebie środków finansowych zwiększyło ilość członków oraz wysokość ich miesięcznego partycypowania w ponoszonych | |wydatkach. Stowarzyszenie nie podjęło jednak żadnych innych działań mogących zwiększyć jego dochody, na przykład poprzez | |przekształcenie się w stowarzyszenie rejestrowe, mające znacznie szersze możliwości gromadzenia środków poprzez otrzymywanie darowizn,| |spadków, zapisów oraz ofiarności publicznej. Nie można więc uznać, że Stowarzyszenie podjęło wszelkie niezbędne działania by zdobyć | |fundusze na pokrycie wydatków. | |Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w | |sentencji. | ----------------------- 2