IV SA/Gl 1190/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] nr[...], odmówił J. G. pomocy w formie zasiłku celowego na opłacenie zadłużenia czynszowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 18 lipca 2012 r. J. G. wystąpił z wnioskiem o spowodowanie wpłacenia mu na konto Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w C. kwoty 2.513,54 -zł. do dnia 20 lipca 2012 r., na poczet spłaty zadłużenia czynszowego. Z aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, że J. G. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest niepełnosprawny, ma zaległości w opłatach za czynsz i gaz. Dochód strony wynosi 484,05 - zł. i składa się z zasiłku stałego (282,69 -zł.) oraz dodatku mieszkaniowego (201,36 -zł.). Organ wskazał zatem, iż dochód wnioskodawcy przekracza ustawowe kryterium, wynoszące 477,- zł. miesięcznie, a zadłużenie czynszowe nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej. J. G. wniósł od powyższej decyzji odwołanie, w którym domagał się spłaty jego zadłużenia. Podkreślił, że brak spłaty oznacza zerwanie umowy najmu i konieczność opuszczenia lokalu, w którym mieszka od roku 1976. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. Kolegium wskazało, że stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Natomiast na mocy art. 3 ust. 3 i 4 ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 ustawy). Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477,- zł., zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W toku postępowania odwoławczego ustalono, że dochód J. G. wynosi 484,05- zł., a kryterium dochodowe, wynikające z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, uprawniające do przyznania pomocy społecznej dla wnioskodawcy, w dacie wydania zaskarżonej decyzji wynosiło 477,- zł. Natomiast od 1 października 2012 r., na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823), kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542,- zł. Tym samym, rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane jest do uwzględnienia aktualnego stanu prawnego. Z tej przyczyny organ pierwszej instancji powinien ponownie rozpatrzyć wniosek odwołującego. J. G. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł o zmianę decyzji organu odwoławczego i udzielenie mu pomocy w celu spłaty zadłużenia czynszowego oraz powołał się na swoją szczególną i trudną sytuację materialną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Zaznaczyć należy, iż stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd, według wskazanych zasad kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.. W niniejszej sprawie skarżący kwestionował decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]., nr [...] orzekającą o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] nr [...], na podstawie której odmówiono mu pomocy w formie zasiłku celowego na opłacenie zadłużenia czynszowego oraz przekazano sprawę jego wniosku z dnia 18 lipca 2012 r. do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Powołany w zaskarżonej decyzji jako podstawa prawna rozstrzygnięcia przepis art. 138 § 2 K.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji w trybie art. 138 § 2 K.p.a. jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy i niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu prowadząca do wydawania w oparciu o ten przepis decyzji w innych sytuacjach niż zostały w nim wskazane. Dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest ograniczona przez to, że art. 138 § 2 w związku z art. 136 K.p.a. przyjmuje jako przesłankę wydania tego typu decyzji określony zakres czynności postępowania wyjaśniającego, a mianowicie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". W takich przypadkach organ odwoławczy, aby dokonać oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości, albo w znacznej części, zaś przedmiotem jego ustaleń byłyby sprawy mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Jednak do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w takim zakresie organ odwoławczy nie jest uprawniony, nadto naruszałoby to zasadę ogólną postępowania administracyjnego, tj. zasadę dwuinstancyjności (por. art. 15 K.p.a.). Zdaniem Sądu z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby zachodziła konieczność uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał, iż podstawą uchylenia decyzji organu pierwszej instancji była zmiana od dnia 1 października 2012 r. kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania pomocy osobie samotnie gospodarującej, wynikająca z obowiązującego od tego dnia rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823), w którym aktualnie to kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542,- zł., a nie jak zastosował w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji kwotę 477,- zł. Odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że w takim stanie rzeczy brak było wynikających z art. 138 § 2 K.p.a. podstaw do wydania decyzji kasacyjnej, bowiem organ odwoławczy nie wykazał by w sprawie pozostawały do wyjaśnienia kwestie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Wskazaną przez organ przyczyną uchylenia decyzji organu pierwszej instancji była jedynie kwestia wadliwie ustalonego kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, zatem prawidłowo działając, organ odwoławczy winien był na mocy art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylić zaskarżoną odwołaniem decyzję organu pierwszej instancji i samodzielnie orzec co do istoty sprawy. W takim przypadku wydanie orzeczenia nie stanowi naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Przyjęta bowiem w art. 138 K.p.a. konstrukcja przyznaje organowi drugiej instancji kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Ze wskazanych wyżej przyczyn, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Orzekając ponownie w sprawie organ odwoławczy winien uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podjęciu merytorycznego rozstrzygnięcia.