I OZ 1122/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wyższej Szkoły [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 863/13 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie skargi Wyższej Szkoły [...] na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w Łodzi z dnia [...] czerwca 2013 r., [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku wypłaty pracownikom wynagrodzeń za pracę postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 863/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił Wyższej Szkole [...] wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Okręgowego Inspektora Pracy w Łodzi z dnia [...] czerwca 2013 r., [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku wypłaty pracownikom wynagrodzeń za pracę. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, iż w skardze złożonej przez Wyższą Szkołę [...] na ww. postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w Łodzi zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wskazano przede wszystkim, że wykonanie przedmiotowego postanowienia o nałożeniu grzywny spowoduje nieodwracalne skutki dla skarżącej w postaci uszczuplenia jej majątku i tym samym niemożliwość dalszego realizowania wynagrodzeń pracowniczych. Sąd I instancji wskazując na treść art. 61 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a.") stwierdził, iż strona skarżąca podnosząc w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania, że konieczność uregulowania grzywny może spowodować negatywne skutki dla strony (uszczuplenie majątku) skarżąca nawet pobieżnie nie opisała swojej aktualnej sytuacji ekonomicznej. Ograniczyła się do ogólnikowego stwierdzenia - w treści uzasadnienia skargi - o trudnej sytuacji na rynku usług edukacyjnych w związku z niżem demograficznym. Brak było natomiast jakichkolwiek precyzyjnych, przekonujących odniesień i wskazania na faktyczną sytuację finansową skarżącej. Nie przedłożono jakiejkolwiek dokumentacji finansowej, nie wskazano na wysokość uzyskiwanych dochodów, w tym tych nieobjętych "nadzorem" komornika – wpływających bezpośrednio na konto skarżącej. Wobec powyższego Sąd I instancji stwierdził, iż strona skarżąca nie wykazała, że w okolicznościach sprawy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków, nie poparła też swoich ogólnych twierdzeń żadnymi dokumentami źródłowymi, np. dotyczącymi sytuacji finansowej czy majątkowej, ani wyjaśnieniami w tym względzie. Zażalenie na ww. postanowienie wniosła Wyższa Szkoła [...]. Postanowienie zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. Wskazując na powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniesiono, że Sąd I instancji nie wziął pod uwagę tego, że skarżąca jako uczelnia niepubliczna wszystkie wydatki związane z wypłatą wynagrodzeń dla pracowników pokrywa w całości wyłącznie z wpłat studentów z tytułu umowy o pobieranie nauki i, że w budżecie Uczelni nie znajdują się żadne środki pochodzące z dotacji celowych z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z przeznaczeniem na powyższy cel. Dodatkowo wskazano, iż uczelnia nie ma prawnej możliwości doprowadzenia do wypłaty zaległych wynagrodzeń, albowiem wszelkimi środkami finansowymi wpływającymi na konto Uczelni dysponuje Komornik Sądowy, a kwota wolna od zajęcia dotyczy tylko wypłat na bieżące wynagrodzenia, a i tych środków komornik nie chce uwalniać zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a wnoszone przez skarżącą skargi na czynności komornika są oddalane. Podniesiono, iż egzekucja grzywny nie tylko nie doprowadzi do wykonania nałożonego na Uczelnię obowiązku, a tylko pogłębi i tak bardzo trudną jej sytuację finansową i zmniejszy szansę na wypłatę bieżących wynagrodzeń. Dodatkowo wskazano, iż trudna sytuacja finansowa spowodowała, że władze Uczelni podjęły decyzję o złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika jakim jest Wyższa Szkoła [...]. Wniosek został złożony do Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi XIV Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych w dniu 18 kwietnia 2013 r., a postępowanie w tej sprawie jest w toku. Podniesiono również, iż wydatki Uczelni w skali miesiąca z tytułu zawartych umów o pracę z pracownikami obejmują kwotę 55.164,79 zł co stanowi równowartość nałożonej grzywny z odsetkami. Obecna liczba aktywnych studentów Uczelni to 204, co przy uwzględnieniu czesnego w skali miesiąca 350 zł daje kwotę wpływów 71.400,00 zł miesięcznie - przy założeniu, że wszyscy studenci zapłacą w terminie – wpływy z tytułu umów o pobieranie nauki wystarczyłoby jedynie na wypłatę bieżących wynagrodzeń oraz koszty mediów. Dodatkowo skarżąca wniosła o udzielenie pomocy prawnej przez zwolnienie od opłat sądowych w całości, uzasadniając wniosek całkowitą blokadą wszystkich środków pieniężnych wpływających na konto Uczelni od studentów oraz tym, że jedynym dysponentem tych środków jest obecnie Komornik Sądowy i tylko on decyduje o wszelkich operacjach finansowych na koncie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania aktu lub czynności w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, że to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należy co najmniej uprawdopodobnić wystąpienie przesłanki wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Powyższe oznacza, iż skarżący powinien wykazać spełnienie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu już we wniosku o wstrzymanie wykonania. We wskazanym wniosku konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez stronę skarżącą, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych wyliczeń, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Odnośnie przesłanki ,,wyrządzenia znacznej szkody" wskazania wymaga, że chodzi tu o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowania świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zasadnie Sąd I instancji uznał, iż strona skarżąca nie wykazała zaistnienia okoliczności, które uzasadniałyby wstrzymanie zaskarżonego aktu. Prócz bowiem stwierdzenia w złożonym wniosku, że wykonanie tegoż postanowienia ,,może spowodować znaczną szkodę i spowodować trudne do odwrócenia skutki" strona skarżąca nie powołała żadnych okoliczności, które uprawdopodobniłyby zaistnienie powyższych przesłanek. Wskazać trzeba również, że w przedmiotowej sprawie chodzi o świadczenie pieniężne, które z natury rzeczy jest odwracalne. Zgodnie z art. 126 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. Nr 229, poz. 1954) - na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek (w tym przypadku – wypłaty pracownikom zaległych wynagrodzeń za pracę), grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w całości lub w części. Ponadto, strona skarżąca może uniknąć zapłacenia całej kwoty grzywny wykonując egzekwowany obowiązek. Wskazać należy przy tym, że przytoczenie okoliczności pozwalających sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności dopiero w zażaleniu na postanowienie Sądu I instancji nie uzasadnia uwzględnienia zażalenia, nawet w przypadku spełnienia tych przesłanek, jeżeli Sądowi I instancji nie można zarzucić naruszenia prawa, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Jednakże oddalenie zażalenia nie stoi na przeszkodzie do złożenia powtórnego wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.