I GZ 453/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 11 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 28 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 241/13 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego zapłatę podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Bk 241/13, odmówił przywrócenia M. M. terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego zapłatę podatku akcyzowego i opłaty paliwowej z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego oleju napędowego, następującym uzasadnieniem. Zarządzeniem z dnia 18 czerwca 2013 r. M. M. (dalej: skarżący, wnioskodawca) został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu niniejszego zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (karta akt sądowych: 13) wynika, że skarżący zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego odebrał w dniu [...] lipca 2013 r. Pismem z dnia [...] lipca (data stempla pocztowego na kopercie – karta akt sądowych: 33) skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego w rozpoznawanej sprawie. W uzasadnieniu wniosku wskazano na bardzo trudną sytuację zdrowotną narzeczonej skarżącego – A. P., będącej w zagrożonej ciąży. Skarżący podniósł, że od dnia otrzymania wezwania do dnia, w którym złożono wniosek o przywrócenie terminu, narzeczona wymaga jego stałej opieki, co skutkuje tym, że cała aktywność życiowa i zawodowa skarżącego skupia się wyłącznie na zapewnieniu niezbędnej opieki medycznej. Do wniosku załączono dokumentację medyczną z leczenia narzeczonej oraz potwierdzenie dokonania przelewu należnego wpisu sądowego datowane na dzień [...] lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zaskarżonym postanowieniem odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego, w uzasadnieniu podnosząc, że argumentacja przedstawiona we wniosku nie daje podstaw do jego przywrócenia. Zdaniem Sądu I instancji, skarżący nie uprawdopodobnił istnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu przedmiotowego terminu. Z przedłożonych dokumentów - zaświadczeń lekarskich o niezdolności do pracy - wynika, że zły stan zdrowia narzeczonej trwa co najmniej od początku 2013 r., zaś jego istotne pogorszenie nastąpiło w maju 2013 r., kiedy to była hospitalizowana. W późniejszym okresie wykonywała natomiast badania kontrolne. W ocenie Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił zatem, że w okresie przypadającym na uiszczenie wpisu sądowego, tj. od [...] lipca 2013 r. do [...] lipca 2013 r. nastąpiła nagła, niezależna od niego sytuacja, uniemożliwiająca terminowe wywiązanie się z obowiązku opłacenia skargi. Sąd stwierdził, że znając od dłuższego czasu stan zdrowia narzeczonej powinien w taki sposób zaplanować prowadzenie swoich spraw, aby pogodzić je z opieką nad ciężarną. Skarżący, należycie dbający o swoje interesy powinien przypuszczać, że w związku z uruchomieniem postępowania przed sądem administracyjnymi powstanie konieczność jego opłacenia. Sąd I instancji podniósł, że po otrzymaniu wezwania skarżący miał 7 dni na wypełnienie obowiązku i przy dochowaniu należytej staranności mógł dokonać czynności w terminie zwłaszcza, że czyniąc to już po wyznaczonym terminie skorzystał z szybkiej i nowoczesnej formy jaką jest przelew elektroniczny. Zdaniem Sądu, okoliczności przedstawione we wniosku nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu przedmiotowego terminu. Argumentem przemawiającym za przywróceniem terminu nie może być przy tym nieznaczne opóźnienie w opłaceniu skargi. Na powyższe postanowienie M. M. wniósł zażalenie, domagając się zmiany zaskarżonego orzeczenia i przywrócenia terminu, ewentualnie uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), poprzez przyjęcie, że do opóźnienia w opłaceniu wpisu doszło z winy skarżącego. W uzasadnieniu podniesiono, że gradacja spraw, jakimi zajmował się skarżący w okresie, w którym należało uiścić wpis, zdecydowanie nakazywała skierowanie aktywności życiowej na opiekę nad ciężarną. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem Sądu I instancji o powinności pogodzenia wspomnianej opieki z innymi obowiązkami, w tym wynikającymi z prowadzonej sprawy sądowej, ponieważ w okresie biegu terminu na opłacenie skargi stan zdrowia jego narzeczonej znacznie się pogorszył, co wymagało jego stałej opieki, ciągłych konsultacji i wizyt lekarskich. Wnioskodawca stwierdził, że zaangażowanie w opiekę nad ciężarną przysłoniło mu inne sprawy, w tym związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa i toczącą się sprawą sądową. W jego ocenie, w przedstawionych okolicznościach kilkudniowe opóźnienie w opłaceniu należnego wpisu sądowego było niezawinione i w żaden sposób nie wpłynęło na funkcjonowanie i procedowanie sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Art. 86 § 1 p.p.s.a. przewiduje możliwość przywrócenia uchybionego terminu przy zachowaniu warunków wynikających z art. 87 § 1 – 4 p.p.s.a. Jednym z nich, unormowanym w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Wymóg ten oznacza, że strona, która nie dokonała w terminie czynności, zobowiązana jest do uprawdopodobnienia dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Sąd oceniając należytą staranność powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, tj. sąd bada, czy strona była w stanie pokonać (usunąć) przeszkodę przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując zdrowiem lub życiem własnym bądź innych, lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 maja 1998, sygn. akt IV SA 1153/96). Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest jedynie w sytuacji powstania przeszkody uniemożliwiającej zachowanie terminu przez stronę. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego, czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony, a ocena braku winy pozostawiona została uznaniu sądu, co daje mu możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W doktrynie i orzecznictwie panuje zgodność, że kryterium uprawdopodobnienia braku winy polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności. Obiektywnym miernikiem należytej staranności jest taka staranność, jakiej można oczekiwać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Pojęcie braku winy postrzegane jest zaś jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania, czyli siły wyższej (szerzej zob.: A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II , str. 368 - 370). Chodzi więc o wystąpienie okoliczności całkowicie od strony niezależnych i niemożliwych do przewidzenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z przedłożonych przez skarżącego zaświadczeń lekarskich oraz dokumentacji medycznej obrazującej przebieg ciąży narzeczonej wynika jej ogólny zły stan zdrowia oraz pozostawanie pod stałą opieką lekarzy specjalistów. Trafnie przy tym zauważył Sąd I instancji, że z żadnego z nadesłanych dokumentów nie wynika, jakoby w okresie, w którym przypadał ustawowy termin na uiszczenie wpisu sądowego od wniesionej skargi, tj. od [...] do [...] lipca 2013 r., miały miejsce zdarzenia, uniemożliwiające skarżącemu dokonanie czynności procesowej z zachowaniem terminu. Wszystkie przedłożone zaświadczenia obrazują ciąg konsultacji medycznych związanych z przebiegiem i prowadzeniem ciąży, lecz żadne z nich nie wskazuje na wystąpienie nagłej przyczyny, w konsekwencji której doszło do niezachowania terminu do opłacenia skargi. Wskazać nadto należy, że jedyny dokument, dotyczący okresu biegu terminu datowany jest na dzień [...] lipca 2013 r. i stanowi wynik badania echokardiograficznego płodu. Nie wynika jednakże z niego, że we wspomnianym terminie stan badanej uległ pogorszeniu do takiego stopnia, że konieczna byłaby stała, nieprzerwana opieka skarżącego, uniemożliwiająca dokonanie czynności procesowej z zachowaniem terminu. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że wymóg "uprawdopodobnienia" braku winy w uchybieniu terminu, w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a., nie jest tożsamy z wymogiem udowodnienia wszystkich okoliczności faktycznych, przemawiających za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Jednakże w rozpoznawanej sprawie skarżący oprócz stwierdzenia w zażaleniu, że stan zdrowia narzeczonej uległ znacznemu pogorszeniu, okoliczności tej nie potwierdził żadnym dokumentem medycznym bądź zaświadczeniem lekarskim przypadającym na bieg terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Samo twierdzenie jest zatem gołosłowne i nie pozwalało Sądowi I instancji na pozytywne rozpoznanie złożonego wniosku. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności sprawy oraz tezy odnoszące się do należytej staranności strony postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący nie wykazał odpowiedniej dbałości o swoje interesy i nie dochował należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych związanych z toczącym się postępowaniem. Przywrócenie terminu nie jest zaś dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W związku z powyższym rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należy uznać za prawidłowe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.