I FZ 481/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. spółki akcyjnej w C. w likwidacji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 października 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 658/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D. spółki akcyjnej w C. w likwidacji na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 lutego 2013 r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do lipca 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Zaskarżonym postanowieniem z 7 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 658/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił D. spółce akcyjnej w C. w likwidacji przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 28 lutego 2013 r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do lipca 2010 r. 2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że spółka we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że nie ma środków na pokrycie wpisu od skargi, który wynosi 100 zł. Jej kapitał zakładowy to 4.615.821 zł, zaś w ostatnim roku obrotowym osiągnęła 669.062 zł zysku. Na trzech ujawnionych rachunkach bankowych spółka wykazała salda: 12.301,69 zł; (-) 45,11 zł oraz 0 euro. Zgodnie z bilansem za 2012 r. jej aktywa na dzień 31 grudnia 2012 r. wyniosły 6.330.727,24 zł, a pasywa 6.330.727,34 zł. Na dzień 31 grudnia 2012 r. spółka dysponowała środkami w kwocie 204.065,30 zł. Z kolei według rachunku zysków i strat rok 2012 spółka zamknęła zyskiem w wysokości 539.195,04 zł. Pogorszenie kondycji finansowej spółki nastąpiło dopiero w 2013 r., jednak spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał na podstawie tych danych, że uiszczenie wpisu nie powinno stanowić dla strony istotnej trudności. Brak jest bowiem dowodów na to, że spółce grozi obecnie niewypłacalność. 3. W zażaleniu na to postanowienie spółka wniosła o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozwiązania. Uzasadniając zażalenie, spółka podniosła, że WSA nie uwzględnił, że stan jej likwidacji jest związany z niewypłacalnością. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Słusznie Sąd pierwszej instancji - po przeanalizowaniu dostępnych w niniejszej sprawie danych - przyjął, że skarżąca nie spełniła warunków przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W istocie dokonanie porównania wymaganych obecnie kosztów sądowych (wpis od skargi) ze skalą wskazanej przez stronę działalności gospodarczej prowadzonej również w bieżącym roku nie implikuje konieczności udzielenia stronie pomocy z budżetu państwa. 4.2. W świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania prawa ubogich. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 2 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy. Strona nie zgadzając się z oceną jej sytuacji finansowej dokonaną przez WSA, wskazała w zażaleniu, że o jej niewypłacalności świadczy stan likwidacji. Wskazać jednak trzeba po pierwsze, że likwidacja spółki prowadzi do spieniężenia jej majątku, spłacenia ewentualnych wierzycieli i zakończenia jej działalności, jej bytu prawnego. Jeśli majątek spółki miałby okazać się niewystarczający do spłacenia wierzytelności, wówczas spółka winna ogłosić upadłość. Ocena Sądu pierwszej instancji co do tego, że stan likwidacji oznacza, że spółka ma zasadniczo środki na spłatę wierzycieli, nie była zatem pozbawiona racji. Po drugie, a do tego również WSA nawiązał, nie ma podstaw do przyjęcia, że wierzytelności związane z postępowaniem likwidacyjnym czy wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. Obowiązek ten wynika zaś z art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Po trzecie zaś, należy przyznać rację Sądowi pierwszej instancji, że skoro spółka, niezależnie od stanu likwidacji, nadal prowadzi działalność gospodarczą, a więc ma możliwość generowania zysku, to w tym stanie rzeczy nie można ponad wszelką wątpliwość uznać, że skarżąca wykazała, że spełnia warunki wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., co pociągałoby za sobą konieczność udzielenia jej pomocy ze środków budżetowych. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.