II GZ 641/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Cysek po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia N. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1706/13 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi N. S. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie częściowego umorzenia i rozłożenia na raty kary pieniężnej z tytułu przemieszczania odpadów postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1706/13 oddalił wniosek N. S. (dalej: skarżący) o wstrzymanie wykonania postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie częściowego umorzenia i rozłożenia na raty kary pieniężnej z tytułu przemieszczania odpadów. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, iż przesłanką niezbędną przyznania ochrony tymczasowej jest możliwość wykonania aktu, którego dotyczy wniosek. Wstrzymanie wykonania jest bowiem bezprzedmiotowe, gdy decyzja nie podlega w ogóle wykonaniu. Nie każdy więc akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji stwierdził, iż zaskarżone postanowienie nie nakłada na stronę skarżącą żadnych obowiązków, które mogłyby być wykonane dobrowolnie lub w sposób przymusowy. W związku z tym brak było przymiotu wykonalności, co uniemożliwiało wstrzymanie jej wykonania. Na marginesie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. dodatkowo zauważył, iż zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie został przez skarżącego uzasadniony, co w przypadku możliwości jego ewentualnego rozpoznania również stanowiłoby podstawę prawną do nieuwzględnienia przedmiotowego wniosku. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego w sprawie ewentualnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego Sąd I instancji wyjaśnił, że nie jest uprawniony do rozpoznania takiego wniosku, który zgodnie z art. 56 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podlega rozpoznaniu przez organ egzekucyjny prowadzący postępowanie. Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. złożył N. S. wnosząc o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia i rozłożenia na raty kary pieniężnej. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wyjaśnił, że nałożony na niego obowiązek zapłacenia kary pieniężnej: "przy dobrej woli właściwego organu administracyjnego, może zostać częściowo umorzona i rozłożona na raty". Następnie podniósł, że niewstrzymanie zaskarżonego postanowienia może spowodować nieodwracalną szkodę w jego majątku i jego rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że podstawowy problem w sprawie sprowadza się do oceny – czy możliwe jest w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia i rozłożenia na raty kary pieniężnej. Należy podkreślić, że wskazany wyżej przepis daje sądowi możliwość wstrzymania wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu bądź czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego, stosownie do treści art. 61 p.p.s.a., należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z treścią aktu (tak również J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004 r., s. 122). Zatem nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i nie każdy wymaga wykonania. Zasadą jest, że z przymiotu wykonalności nie korzystają wszelkie akty administracyjne odmowne. Przedmiotem niniejszej sprawy jest postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie czesiowego umorzenia i rozłożenia na raty kary pieniężnej z tytułu przemieszczenia odpadów. Należy więc zauważyć, że z samego postanowienia nie wynikało nałożenie na skarżącego żadnych obowiązków podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny, czy też przymusowy. Negatywne ustosunkowanie się właściwego organu do starań zobowiązanego z tytułu powstałej już wcześniej należności - o ich częściowe umorzenie i rozłożenie na raty, nie wykreowało w ogóle – co warto podkreślić – nowej sytuacji skarżącej w sferze jego obowiązków. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., iż brak postanowieniu Głównego Inspektora Ochrony Środowiska przymiotu wykonalności, uniemożliwia wstrzymanie wykonania na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji prawidłowo zauważył, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego wykracza poza kognicję sądu administracyjnego. Uprawnienie w tym zakresie (art. 34 § 3, art. 56, art. 110p § 3, art. 114d ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) przysługuje wyłącznie organowi egzekucyjnemu. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.