II OSK 3203/14
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2014-12-11
Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego w administracji, dotycząca czynności organu egzekucyjnego w celu wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę, podlega kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. (skarga na przewlekłość), czy też powinna być rozpatrywana w ramach szczególnej procedury uregulowanej w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego w administracji, jeśli dotyczy ona czynności organu egzekucyjnego w celu wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę. Tego typu skargi powinny być rozpatrywane w ramach procedury określonej w art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a dopiero postanowienie organu nadzoru wydane w tej sprawie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Skarga wniesiona bezpośrednio do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania egzekucyjnego jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.Stan faktyczny
E.S. złożył skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wysokiem Mazowieckiem w celu wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę zbiornika na gnojówkę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną, ponieważ skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego powinna być rozpatrywana w ramach procedury określonej w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie bezpośrednio przed sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną E.S. od postanowienia WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 maja 2014 r., sygn. akt II SAB/Bk 50/13 odrzucającego skargę E. S. na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wysokiem Mazowieckiem w przedmiocie postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 6 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 50/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E.S. na przewlekłe prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wysokiem Mazowieckiem odrzucił skargę oraz orzekł o zwrocie Skarżącemu kwoty 100 złotych tytułem wniesionego wpisu sądowego.
Podstawą powyższego orzeczenia stanowił następujący stan faktyczny i prawny.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wysokiem Mazowieckiem decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], nakazał S. M. i T. M. rozebrać istniejący wewnątrz obory zbiornik na gnojówkę oraz istniejącą przy oborze płytę gnojową na działce nr ew. [...] we wsi Ż.. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Skarga T. M. na decyzję organu II instancji została następnie odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 2 września 2010 r., II SA/Bk 547/10. W postępowaniu tym jako strona uczestniczył E.S. – wówczas współwłaściciel działki nr ew. [...].
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wysokiem Mazowieckiem stwierdzając niewykonanie powyższego obowiązku upomnieniem z dnia [...] listopada 2010 r. wezwał zobowiązanych – S. M. i T. M. do dokonania rozbiórki. Poinformowano, że w przypadku niewykonania tego obowiązku zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne i nałożona grzywna w celu przymuszenia. Następnie tytułem wykonawczym z dnia [...] maja 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wysokiem Mazowieckiem wszczął postępowanie egzekucyjne.
W związku z wnioskiem zobowiązanych o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do Wojewody Podlaskiego organ ten swoją decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. wstrzymał egzekucję administracyjną do dnia 31 grudnia 2011 r. Na kolejny wniosek zobowiązanych w tym przedmiocie z dnia [...] stycznia 2012 r. Wojewoda Podlaski decyzją z dnia [...] marca 2012 r. odmówił wstrzymania egzekucji. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Ministra Administracji i Cyfryzacji.
E.S. w dniu [...] stycznia 2012 r. złożył do Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wysokiem Mazowieckiem. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. skarga została oddalona. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r.
W dniu [...] lipca 2012 r. E.S. złożył kolejną skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Tym razem Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. uwzględnił skargę i zobowiązał organ egzekucyjny do podjęcia niezwłocznych czynności w celu wyegzekwowania przedmiotowego obowiązku rozbiórki.
Brak wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę spowodował, że E.S. w piśmie z dnia [...] października 2012 r. wezwał organ egzekucyjny do usunięcia naruszenia prawa i wykonania decyzji Organ w odpowiedzi podał, że nie pozostaje w bezczynności (pismo z dnia [...] stycznia 2013 r.). Wskazał, m.in. że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. organ nałożył na T. M. grzywnę w celu przymuszenia.
W dniu [...] grudnia 2012 r. E.S. złożył do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wysokiem Mazowieckiem. Postanowieniem z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Bk 5/13 tut. Sąd odrzucił skargę z uwagi na jej niedopuszczalność tj. brak wyczerpania trybu wskazanego w art. 6 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. dalej powoływana jako u.p.e.a.).
W dniu [...] kwietnia 2013 r. E.S. wniósł za pośrednictwem PINB w Wysokiem Mazowieckiem do WSA w Białymstoku skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wysokiem Mazowieckiem w przedmiocie wykonania prawomocnej decyzji tego organu z [...] marca 2010 r. Wniósł o zobowiązanie PINB w Wysokiem Mazowieckiem do wykonania prawomocnej decyzji tego organu z [...] marca 2010 r., o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ (PINB w Wysokiem Mazowieckiem) wniósł o jej oddalenie, wskazując na zasadność i terminowość podejmowanych czynności w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Wskazano też, że z uwagi na to, iż E.S. nie jest stroną postępowania egzekucyjnego nie mógł być informowany o czynnościach organu podejmowanych w ramach tego postępowania. O niezasadności zarzutów dotyczących przewlekłości świadczy, zdaniem organu, również to, że egzekucja prowadzona przez zaskarżony organ okazała się skuteczna.
W piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. poinformował Sąd, że obowiązek rozbiórki istniejącego wewnątrz obory zbiornika na gnojówkę został wykonany (karta 111 akt sądowych).
Na wezwanie Sądu Skarżący w piśmie z dnia [...] marca 2014 r. wyjaśnił, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania pozostaje w związku z rozstrzygnięciem Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] lutego 2012 r. i Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 r.
Na rozprawie Skarżący podtrzymał swoje stanowisko oraz wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Postanowieniem z dnia z dnia 6 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę E.S. na przewlekłe prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wysokiem Mazowieckiem albowiem stwierdzono, że wniesienie tej skargi było niedopuszczalne w związku z tym, że zaskarżenie czynności egzekucyjnych dokonywanych przez organ podczas postępowania egzekucyjnego w administracji nie podlega zaskarżeniu skargą na przewlekłość przed sądem administracyjnym.
Sąd I instancji przywołał treść art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej powoływana jako P.p.s.a.), z którego wynika, że skargi na przewlekłość dotyczą wyłącznie spraw ze skarg wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1-4a. Sąd podkreślił, że Skarżący domaga się natomiast stwierdzenia przewlekłości działań organu egzekucyjnego w doprowadzeniu do wykonania obowiązku rozbiórki, który wynika z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wysokiem Mazowieckiem z [...] marca 2010 r.
Sąd uznał, że w tej sytuacji nie można stwierdzić, że przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczy jednego z aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a P.p.s.a. Nie można bowiem mówić o przewlekłości ani w odniesieniu do decyzji, ani postanowienia, postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym, czy innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wskazano, że w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny wydaje wprawdzie postanowienia, na które przysługuje zażalenie, które mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. Zdaniem Sądu I instancji, skarżący nie wskazał jednak bezczynności, czy przewlekłego prowadzenia postępowania dotyczącego postanowień, które mogą być wydane w toku postępowania egzekucyjnego. Zaznaczono, że dopuszczalna jest skarga na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku nie wydania takich postanowień.
Sąd zauważył, że rzekoma bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie mogły być też zaskarżone na podstawie art. art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Przyjmuje się bowiem, że czynnością z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. nie jest czynność, która jest podejmowana w ramach postępowania administracyjnego lub egzekucyjnego (uchwała NSA z 03.09.2013 r. I OPS 2/13). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie brak było możliwości wskazania aktu lub czynności z art. 3 § 2 pkt 1 – 4a P.p.s.a., co do których można by mówić o przewlekłym prowadzeniu postępowania.
Sąd I instancji przytoczył też przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która zawiera rozwiązania prawne regulujące kwestię przewlekłości działania organu egzekucyjnego. Sąd wskazał, że stosownie do art. 54 § 2 u.p.e.a. na przewlekłość postępowania egzekucyjnego podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku przysługuje skarga. Skargę taką wnosi się za pośrednictwem organu egzekucyjnego (art. 54 § 3 u.p.e.a.). Postanowienie w sprawie tej skargi wydaje organ nadzoru. Na postanowienie oddalające skargę przysługuje zażalenie (§ 5 tego przepisu), a w dalszej kolejności - stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. - skarga do sądu administracyjnego.
Sąd wyjaśnił, że przepisem art. 54 § 5 u.p.e.a. wprowadzono samoistną możliwość złożenia przez podmiot, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku, skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W przypadku takiej skargi organ nadzoru ma obowiązek ustosunkować się do niej w formie postanowienia, które jest zaskarżalne. Sąd zaznaczył, że jeśli Skarżący chce skorzystać z tego trybu zaskarżenia, tj. możliwości złożenia skargi na postanowienie w przedmiocie odmowy stwierdzenia przewlekłości postępowania przez organ, to może on złożyć skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 r., wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia tej skargi. Sąd I instancji zauważył, że właściwym do jej rozpoznania będzie jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W ocenie Sądu, Skarżący wadliwie zrozumiał uzasadnienie postanowienia WSA w Białymstoku z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Bk 5/13 dotyczące skargi na bezczynność.
Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie złożył Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżając je w całości domagał się jego uchylenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. Nadto wniósł o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na mocy art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj:
1. art. 59 P.p.s.a. poprzez nieprzekazanie sprawy WSA w Warszawie kiedy WSA w Białymstoku stwierdził swoją niewłaściwość do rozpoznania niniejszej sprawy, co zdaniem skarżącego miało wpływ na wynika sprawy;
2. art. 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie można stwierdzić, że przewlekłe postępowanie dotyczy czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. podczas gdy, zdaniem skarżącego, przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie dotyczy czynności podejmowanych przez organ administracji publicznej, związanych z jego obowiązkami wynikającymi z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 tj. obowiązkami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wysokiem Mazowieckiem dotyczącymi wykonania decyzji [...] z dnia [...] marca 2010 r. wynikającymi z ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) oraz poprzez niedokonanie przez Sąd kontroli nad działalnością tego organu.
3. art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. albowiem w ocenie Skarżącego brak było przesłanek do odrzucenia jego skargi, gdyż skargę oparł na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 tj. przewlekłości postępowania w zakresie czynności podejmowanych przez PINB w Wysokiem Mazowieckiem, które należy kwalifikować zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Zasadność pierwszego zarzutu skarżący oparł na sformułowaniu użytym przez Sąd I instancji w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, że z argumentacji skarżącego wyrażonej na rozprawie oraz w pismach procesowych wynika, że skarżącemu chodzi o skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 r. Sąd dalej wyjaśnił, że jeśli Skarżący chce skorzystać z tego trybu zaskarżenia, tj. możliwości złożenia skargi na postanowienie w przedmiocie odmowy stwierdzenia przewlekłości postępowania przez organ, to może on złożyć skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 r., wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia tej skargi. Właściwym do jej rozpoznania będzie jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Skarżący stwierdził, w sytuacji kiedy Sąd I instancji uznał, że jego skarga dotyczy postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego to w myśl art. 59 P.p.s.a. WSA w Białymstoku powinien przekazać jego skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do WSA w Warszawie.
W zakresie stanowiska Sądu, że w niniejszej sprawie nie można stwierdzić, że przewlekłe postępowanie dotyczy czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. Skarżący wyraził stanowisko, że przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie dotyczy czynności podejmowanych opieszale przez PINB w Wysokiem Mazowieckiem związanych z jego obowiązkami wynikającymi z przepisów prawa tj. z wykonaniem decyzji z dnia [...] marca 2010 r. opartej na przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący podkreślił, ze mimo że w pismach do Sądu wskazywał, iż jego skarga związana jest z postanowieniem GINB z [...] kwietnia 2012 r. to jednak w istocie dotyczy opieszałości działań PINB w Wysokiem Mazowieckiem. Skarżący stwierdził, że PINB w Wysokiem Mazowieckiem prowadząc postępowanie egzekucyjne w zakresie rozbiórki obiektu przez 4 lata dopuścił się przewlekłości. Dalej podniósł, że mógł wystąpić do sądu administracyjnego ze skargą na przewlekłość postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez wspomniany PINB albowiem sądy administracyjne mają prawo kontroli postępowań administracyjnych w tym egzekucyjnych w zakresie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
NSA stosownie do treści art. 182 P.p.s.a. może rozpoznać skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym i wówczas orzeka w składzie jednego sędziego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez E.S. nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Formy działań administracji publicznej określa art. 3 § 2 P.p.s.a. Powołane przepisy wyznaczają granice właściwości sądów administracyjnych i zakres ich kompetencji judykacyjnej. Zakres kompetencji judykacyjnej, a zatem zakres stosowania środków określonych w ww. ustawie, jest dopuszczalny tylko w sprawach skarg objętych właściwością sądów administracyjnych. Sądy administracyjne mogą rozważać zastosowanie lub odmowę zastosowania wobec działalności administracji publicznej określonych ustawą środków tylko w zakresie objętym właściwością sądów. Zastosowanie bowiem danego rodzaju środka następuje po rozpoznaniu sprawy zgodności z prawem zaskarżonego działania wykonującego administrację publiczną. Brak właściwości sądu administracyjnego wyłącza zastosowanie lub odmowę zastosowania środków przewidzianych omawianą ustawą. Wynika to expressis verbis z art. 58 § 1 P.p.s.a, który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W sprawach nieobjętych właściwością sądów administracyjnych wyłącznie dopuszczalnym sposobem rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej jest postanowienie o odrzuceniu skargi (por. glosa B. Adamiak do wyroku NSA z dnia 6 lipca 2004 r. sygn. OSK 547/04, publ. OSP nr 5 z 2006 r. oz. 62).
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4a, czyli w sprawach skarg na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
Kwestią zasadniczą do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było dokonanie oceny dopuszczalności rozpoznania skargi E.S. z dnia [...] kwietnia 2013 r. na przewlekłość postępowania egzekucyjnego w administracji prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wysokiem Mazowieckiem dotyczącego wykonania decyzji z dnia [...] marca 2010 r. [...] nakazującej S. M. i T. M. rozebrać istniejący wewnątrz obory zbiornik na gnojówkę oraz istniejącą przy oborze płytę gnojową na działce nr ew. [...] we wsi Ż.
Jak wynika z zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy (kiedy skarżący wniósł skargę na przewlekłość działań egzekucyjnych organu egzekucyjnego jakim jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wysokiem Mazowieckiem – dalej: PINB), nie można było stwierdzić, że przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczy jednego z aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a P.p.s.a. Nie można bowiem mówić o przewlekłości ani w odniesieniu do decyzji, ani postanowienia, postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym, czy innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd zauważył, że w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny wydaje wprawdzie postanowienia, na które przysługuje zażalenie, które mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. jednak skarżący nie wskazał bezczynności, czy przewlekłego prowadzenia postępowania dotyczącego postanowień, które mogą być wydane w toku postępowania egzekucyjnego. Sąd jednocześnie podkreślił, że dopuszczalna jest skarga na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku nie wydania takich postanowień. NSA podziela stanowisko Sądu I instancji w zakresie kwalifikacji dopuszczalności rozpoznania skargi E.S..
Należy zauważyć, że ze wskazanych powyżej przepisów określających zakres właściwości sądów administracyjnych do przeprowadzania kontroli działalności administracji publicznej wynika, że kontroli tej podlegają skargi wnoszone na określone w art. 3 § 2 pkt 1-8 P.p.s.a. formy działania organów administracji publicznej. Zgodnie z pkt 8 skargi na przewlekłość postępowania dotyczyć mogą tylko form działalności organów administracji ujętych w pkt od 1 do 4a. W pkt 3 mowa jest o postanowieniach wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Mając na uwadze przedmiot rozpatrywanej skargi należy zastanowić się, czy dokonywanie czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym przyjmuje formę postanowienia. Owszem wiele czynności organów egzekucyjnych wydaje w trakcie prowadzonych postępowań postanowienia. Dopiero na takie postanowienia po wykorzystaniu przewidzianego w określonych przepisach toku instancji można złożyć skargę do sądu administracyjnego. To właśnie miał na myśli Sąd I instancji mówiąc, że Skarżący nie wskazał bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania dotyczącego postanowień, które mogą być wydane w toku postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie był zobowiązany do wydania postanowienia w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zatem nie powstał stan przewlekłości co do jego wydania. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, gdyby organ egzekucyjny miał obowiązek wydać takie postanowienie i go nie wydawał to wówczas stosując określoną przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji procedurę można by ostatecznie złożyć skutecznie skargę na przewlekłość organu egzekucyjnego.
Odnośnie do kwestii szczególnej procedury zwalczania przewlekłości w działaniach organów egzekucyjnych podczas prowadzenia czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazać należy, że uregulowania te wynikające z art. 54 u.p.e.a. zostały prawidłowo wskazane przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Zgodnie z ich treścią zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (§ 1). Na przewlekłość postępowania egzekucyjnego skarga przysługuje również wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, a także podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu w wykonaniu obowiązku (§ 2). Skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz na przewlekłość postępowania egzekucyjnego wnosi się za pośrednictwem organu egzekucyjnego (§ 3). Skargę na czynności egzekucyjne, o których mowa w § 3, wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). W sprawie skargi, o której mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ nadzoru. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5).
Odnosząc to do realiów niniejszej sprawy należy wskazać, że Skarżący, którego interes faktyczny lub prawny został naruszony przewlekłym działaniem organu egzekucyjnego w wyniku czego nie został zrealizowany obowiązek wynikający z wydanej decyzji o nakazie rozbiórki miał prawo wystąpić ze skargą na działanie organu. Skarżący uczynił to w piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r. skierowanym za pośrednictwem PINB do organu nadzoru jakim był Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku. Tenże organ [...] lutego 2012 r. oddalił skargę na przewlekłość działań egzekucyjnych PINB. W związku z tym skarżący wniósł zażalenie, do organu wyższego stopnia jakim jest Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego. GINB postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie WPINB w Białymstoku. W zaistniałej wówczas sytuacji procesowej Skarżący mógł następnie złożyć w przewidzianym do tego terminie skargę na postanowienie GINB dotyczące oddalenia skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego PINB, tego jednak skarżący nie uczynił. Zatem słusznie zauważył Sąd I instancji, że jeśli Skarżący chce skorzystać z tego trybu zaskarżenia, tj. możliwości złożenia skargi na postanowienie w przedmiocie odmowy stwierdzenia przewlekłości postępowania przez organ, to może złożyć skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 r., wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia tej skargi. Tytułem pouczenia Sąd I instancji wskazał, że właściwym do jej rozpoznania będzie jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Jak wynika z akt sprawy Skarżący złożył za to kolejną skargę na przewlekłość działań PINB, która została uwzględniona postanowieniem PWINB z dnia 3 września 2012 r. i zobowiązano PINB do wyegzekwowania nakazu rozbiórki. Skarżący widząc, że rozbiórka nie następuje wezwał PINB do usunięcia naruszenia prawa i wykonania decyzji o rozbiórce.
W ocenie NSA, na tym etapie Skarżący skierował swoje czynności procesowe w niewłaściwą stronę wbrew ustalonej przepisami procedurze. Uznał bowiem, że jedynym rozwiązaniem jest dokonanie kontroli działań organu egzekucyjnego przez sąd administracyjny i skorzystanie z możliwości wniesienia skargi na przewlekłość działań PINB wprost do sądu administracyjnego. Ten krok zaważył na tym, że Sąd I instancji zgodnie z literą prawa nie mógł rozpoznać przedmiotowej skargi, bowiem była niedopuszczalna, a w konsekwencji musiał orzec o jej odrzuceniu na podstawie 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.
Odnosząc się do zarzutu, że Sąd I instancji mimo że uznał się za niewłaściwy nie przekazał skargi do WSA w Warszawie wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 59 P.p.s.a., NSA stwierdza, że zarzut ten jest bezpodstawny. Jak wynika z okoliczności sprawy skuteczne złożenie skargi mogło nastąpić jedynie gdy skarżący wniesie skargę na postanowienie GINB z dnia [...] kwietnia 2012 r. Z uwagi na to, że siedzibą GINB, który wydał zaskarżony akt jest Warszawa w myśl art. 13 P.p.s.a skargę taką należało skierować do WSA w Warszawie. Wskazany przez Skarżącego art. 59 P.p.s.a. dotyczy sytuacji kiedy skarga zostanie złożona do niewłaściwego sądu. W okolicznościach niniejszej sprawy skarga na postanowienie GINB z [...] kwietnia 2012 r. jeszcze nie istnieje. Niniejsza skarga dotyczy bowiem przewlekłości działań w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez PINB.
W tym miejscu należy zauważyć, że co prawda Sąd I instancji uznał wyjaśnienia Skarżącego zawarte w piśmie z [...] marca 2014 r., że jego skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania pozostaje w związku z rozstrzygnięciem Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z [...] lutego 2012 r. i Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] kwietnia 2012 r. jednak to stwierdzenie nie obligowało Sądu do przyjęcia, że rozpatrywał on skargę na jedno z tych postanowień. Jednocześnie należy zaznaczyć, że termin do złożenia takiej skargi nie został przywrócony, bowiem wniosek w tym zakresie nie został dotychczas złożony do właściwego w sprawie sądu administracyjnego.
Podsumowując, NSA stwierdza, że zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieuzasadnione. Sąd I instancji badając dopuszczalność wniesienia skargi przez E.S. prawidłowo uznał, że była ona niedopuszczalna co skutkować musiało jej odrzuceniem w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło