I OSK 775/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.), Sędzia del. WSA Marian Wolanin, Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Baryga, po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2045/13 w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę kasacyjną Prezydent. m.st. Warszawy decyzją z dnia 25 kwietnia 2013 r. nr [...] odmówił przyznania J.K. zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne. Organ podał, że J.K. w dniu 28 marca 2013 r. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku stałego. Wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. 542 zł. Stosownie natomiast do art. 72 ust 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób pobierających emeryturę lub rentę powstaje od dnia, od którego przysługuje wypłata emerytury lub renty i wygasa z dniem zaprzestania pobierania świadczenia. J.K. w dniu 22 marca 2013 r. wypełniła wniosek o emeryturę i zwróciła się z prośbą do Ośrodka, aby przekazał ten wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W dniu 26 marca 2013 r. powyższy wniosek zgodnie z prośbą wnioskodawczyni został złożony za pośrednictwem OPS w ZUS. Organ podał, iż z pisma ZUS wynika, że J.K. przyznane zostało świadczenie emerytalne od 1 marca 2013 r. w wysokości netto 635,24 zł miesięcznie. W dniu 18 kwietnia 2013 r. ZUS dokonał wypłaty świadczenia emerytalnego z wyrównaniem za miesiąc marzec 2013 r. w łącznej wysokości 1222,56 zł. W związku z tym, że J.K. posiada od 1 marca 2013 r. uprawnienie do ubezpieczenia zdrowotnego i do świadczenia emerytalnego w wysokości przekraczającej wysokość kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, brak było podstaw do przyznania zasiłku stałego. Organ wskazał też, że wniosek strony o przyznanie zasiłku stałego złożony w dniu z dnia 21 lutego 2013 r. rozpoznany został przez organ odrębną decyzją z dnia 19 września 2013 r. nr [...]. W odwołaniu strona uznała decyzję za krzywdzącą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 26 czerwca 2013 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. 542 zł. Przekroczenie przedmiotowego kryterium dochodowego powoduje wyłączenie prawa do zasiłku stałego. SKO wskazało, że z akt sprawy wynika, iż od 1 marca 2013 r. wnioskodawczyni przyznane zostało świadczenie emerytalne w wysokości 728,84 zł brutto (635,24 zł netto). Z uwagi na to, że dochód wnioskodawczyni przekracza ustawowe kryterium dochodowe, brak było podstaw do przyznania świadczenia. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2013 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi J.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wskazała, że decyzja jest krzywdząca. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o oddalenie skargi powołując się na dotychczasowe ustalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach (art. 8 ust. 3 ustawy). Sąd zgodził się z pełnomocnikiem skarżącej, iż za dochód, jak wynika z powołanego wyżej przepisu, uważa się sumę przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Podkreślił jednak, że zaskarżona do Sądu decyzja i decyzja organu I instancji z dnia 25 kwietnia 2013 r. wydane zostały po rozpatrzeniu J.K. o zasiłek stały, który to wniosek złożony został w dniu 28 marca 2013 r. Świadczenie, przy spełnieniu wymogów ustawowych, przyznane mogłoby być zatem od dnia 1 marca 2013 r. Jednakże, wnioskodawczyni od dnia 1 marca 2013 r. posiadała już ustalone prawo do ubezpieczenia zdrowotnego i do świadczenia emerytalnego w wysokości przekraczającej wysokość kryterium dochodowego (728,84 zł brutto miesięcznie; 635,24 zł netto). W takim przypadku, zasadnie organ stwierdził, iż nie ma podstaw do ustalenia i wypłaty zasiłku stałego od marca 2013 r. W niniejszej sprawie zaszła zatem zdaniem WSA sytuacja, w której wniosek złożony został w tym samym miesiącu, w którym strona posiadała już uprawnienie do emerytury i to w wysokości przekraczającej kryterium dochodowe. W tej sytuacji brak było podstaw do przyznania decyzją z dnia 25 kwietnia 2013 r. zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne od marca 2013 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła J.K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Postawiła w niej wyrokowi trzy zarzuty. Po pierwsze, naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji pomimo dokonania przez organ II instancji nieprawidłowych ustaleń faktycznych polegających na stwierdzeniu, że w chwili złożenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego ze składką na ubezpieczenie zdrowotne skarżąca nie spełniała kryterium dochodowego uprawniającego ją do otrzymania tegoż zasiłku. Po drugie, naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie przyznania skarżącej zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne w sytuacji, gdy skarżąca spełniała wszystkie przesłanki do przyznania tego zasiłku. Po trzecie, art. 8 ust. 3 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na ustaleniu wysokości dochodu skarżącej, stanowiącego kryterium przyznania zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne, na podstawie przychodów z miesiąca, w którym skarżąca złożyła wniosek o zasiłek (marca 2013 r.), zamiast na podstawie przychodów z miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym skarżąca złożyła wniosek o zasiłek (lutego 2013 r.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie a podniesione w niej zarzuty uznać należy za nieusprawiedliwione. Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. Stan faktyczny w sprawie został ustalony prawidłowo. Skarżąca w chwili złożenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego, tj. w dniu 28 marca 2013 r. posiadała już ustalone od dnia 1 marca 2013 r. prawo do ubezpieczenia zdrowotnego i do świadczenia emerytalnego w wysokości przekraczającej wysokość kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania zasiłku stałego. Fakty te nie są kwestionowane, natomiast ich odmienna interpretacja zaprezentowana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie może być powodem do uznania trafności wskazanego powyżej zarzutu. Z tych względów zarzut podniesiony w punkcie pierwszym skargi kasacyjnej uznać należało za nieusprawiedliwiony. Dochód skarżącej w chwili orzekania przekraczał kwotę wskazaną w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, nie można zatem przyjąć, że naruszony został przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, poprzez odmowę przyznania świadczenia przy niespełnieniu ustawowej przesłanki. Artykuł 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. stanowi, że zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej określone zostało w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i wynosi 542 zł. Tym samym nie można też uznać, że decyzje organów administracji i wyrok Sądu naruszają przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Szczegółowego rozważenia wymaga natomiast zarzut naruszenia art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten nakazuje uważać za "dochód" sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku a więc w tym wypadku z miesiąca lutego 2013 r., w którym to miesiącu prawo do wspomnianych wcześniej świadczeń nie zostało jeszcze ustalone. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie Sąd I instancji zasadnie jednak zastosował wykładnię funkcjonalną zamiast wykładni literalnej. Sąd wskazał, że zasiłek stały mógłby zostać przyznany od dnia 1 marca 2013 r. kiedy skarżąca miała już przyznane świadczenie emerytalne. Obydwa te świadczenia skumulowałyby się przy przekroczeniu kryterium dochodowego koniecznego dla uzyskania zasiłku stałego. Celem ustawy o pomocy społecznej jest świadczenie pomocy osobom o najniższych dochodach i w tym celu określono w ustawie kryteria dochodowe których przekroczenie skutkuje utratę prawa do otrzymania pomocy społecznej. Od dnia 1 marca 2013 r., od którego mógł być przyznany zasiłek stały, skarżąca nie należała do grupy osób o dochodach tak niskich, że uprawniało to otrzymanie pomocy w formie zasiłku stałego. Mając wszystko to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na odstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.